Najnoviji podaci o kupovnoj moći u Evropi pokazuju ono što ekonomisti već dugo upozoravaju, a to je da jaz između bogatog sjevera i zapada i ostatka kontinenta nikada nije bio očigledniji.
Mapa zasnovana na analizama platforme Statista i ekonomskih pokazatelja poput pariteta kupovne moći (PPP), koje prate Eurostat i OECD, otkriva gdje se u Evropi zaista dobro živi, a gdje plata jedva pokriva osnovne troškove, piše Nova.rs
Zemlje severne Evrope i dalje drže vrh po kupovnoj moći. Prema dostupnim podacima, Norveška, Švedska i Finska imaju indeks iznad 120, dok Danska prelazi čak 130.
Sličnu sliku vidimo u Njemačkoj (oko 130) i Holandiji, koje kombinuju visoke plate sa relativno stabilnim cijenama.
Apsolutni lideri su male, ali izuzetno bogate ekonomije. Luksemburg sa indeksom iznad 180 i Švajcarska sa više od 160, prema analizama OECD-a i Svetske banke, imaju standard koji je daleko iznad evropskog prosjeka.
Ekonomisti ističu da ove zemlje imaju ključnu prednost, visoku produktivnost, jake institucije i stabilna tržišta rada, što omogućava realni rast plata uprkos inflaciji.
Iako i dalje spadaju u razvijeni deo Evrope, zemlje poput Francuske (oko 112) i Velike Britanije (124) bilježe stagnaciju kupovne moći.
Prema Eurostatu, inflacija u poslednjih nekoliko godina značajno je „pojela“ rast plata, posebno u segmentima energije i hrane.
Na jugu Evrope situacija je još složenija. Španija tek prelazi indeks 100, dok Portugal sa oko 60 pokazuje koliko realni standard može biti nizak čak i unutar EU.
To potvrđuje i OECD, koji upozorava da razlike unutar EU više nisu samo geografske, već i strukturne.
Zemlje centralne i istočne Evrope bilježe napredak, ali ne i izjednačavanje sa zapadom.
Češka i Slovenija približavaju se ili prelaze indeks 100, dok Poljska sa oko 94 pokazuje stabilan rast, što potvrđuju i podaci Svetske banke o rastu BDP-a po stanovniku (PPP).
Rumunija i Bugarska i dalje zaostaju, ali su u poslednjoj deceniji značajno smanjile razliku zahvaljujući investicijama i rastu plata.
Ipak, kako upozorava Eurostat, jaz u realnom standardu između istoka i zapada Evrope i dalje je dubok.
Region Balkana nalazi se u donjem dijelu evropske ljestvice kupovne moći.
Iako su plate nominalno porasle, podaci nacionalnih statistika i Eurostata pokazuju da rast cijena, posebno hrane i stanovanja, značajno smanjuje realni efekat tog povećanja.
Slovenija i Hrvatska izdvajaju se kao relativno stabilnije, dok ostale zemlje regiona ostaju u zoni nižeg standarda.
Prema prikazanoj mapi i dostupnim podacima, Srbija se nalazi na samom dnu regiona, sa indeksom oko 60, što je ispod većine susjednih zemalja.
To znači da građani Srbije za isti iznos mogu da kupe znatno manje nego u većem delu Evrope, ali i manje nego u regionu.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku (RZS) i Narodne banke Srbije (NBS), inflacija je u prethodnim godinama najviše pogodila osnovne životne troškove hranu, energiju i stanovanje.
Istovremeno, struktura ekonomije i dalje je fokusirana na sektore sa nižom dodatom vrednošću, što ograničava rast zarada.
Dodatni problem je što su cijene određenih proizvoda u Srbiji na nivou ili čak iznad evropskog prosjeka, što potvrđuju i međunarodne baze poput Numbeo.
U praksi, to znači da većina domaćinstava najveći deo prihoda troši na osnovne potrebe, dok prostor za štednju ili viši životni standard ostaje minimalan.
Šta zapravo znači kupovna moć?
Kupovna moć nije samo ekonomski pokazatelj, ona direktno određuje kvalitet života.
Prema definiciji OECD-a i Svjetske banke, ona pokazuje koliko roba i usluga građani mogu da priušte za svoj prihod, uzimajući u obzir cijene u zemlji.
Razlika između indeksa 130 i 60 nije samo statistika, to je razlika između života sa finansijskom sigurnošću i života u kojem se svaki trošak pažljivo meri.
Najnoviji podaci jasno pokazuju da Evropa funkcioniše kao kontinent dvije brzine.
Jedan dio živi u visokom standardu i stabilnosti, dok drugi vodi borbu sa rastućim troškovima i ograničenim prihodima.
Srbija, prema ovim pokazateljima, i dalje pripada drugoj grupi i upravo tu leži ključni izazov za ekonomsku politiku u narednim godinama.
Jer pitanje više nije koliko zarađujemo, već koliko nam taj novac zaista vrijedi.