U Narodnoj skupštini Republike Srpske će se danas naći tro dokumenta Informacija, odluka i deklaracija kojima se traži zatvaranje Kancelarije visokog predstavnika u BiH (OHR), uz poruku da je međunarodni intervencionizam postao prepreka unutrašnjem dijalogu i stabilnosti Bosne i Hercegovine.
U dokumentu pod nazivom „Informacija o potrebi zatvaranja Kancelarije visokog predstavnika u BiH“ detaljno se obrazlažu razlozi zbog kojih vlasti Republike Srpske smatraju da bi nakon odlaska Christian Schmidt trebalo okončati mandat OHR-a, umjesto imenovanja novog visokog predstavnika.
Tekst deklaracije pripremio je Nenad Stevandić. Predsjednik NSRS.
U tekstu se podsjeća da je Schmidta za funkciju visokog predstavnika 2021. godine kandidovala njemačka vlada, te da su se politički predstavnici iz Republike Srpske od početka protivili njegovom imenovanju, insistirajući na zatvaranju OHR-a.
Kao ključni argument navodi se činjenica da Schmidt nikada nije dobio potvrdu Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija, što vlasti RS-a smatraju neophodnim uslovom za legitimno imenovanje visokog predstavnika.
U dokumentu se navodi da postoje dva uslova za imenovanje visokog predstavnika – odluka Upravnog odbora Savjeta za implementaciju mira (PIC) i potvrda Savjeta bezbjednosti UN-a odgovarajućom rezolucijom. Pošto Schmidt nije dobio takvu potvrdu, autori dokumenta tvrde da se on “ne može smatrati visokim predstavnikom”.
Poseban dio dokumenta odnosi se na takozvana bonska ovlašćenja, za koja se tvrdi da nemaju pravni osnov u Aneksu 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Navodi se da visoki predstavnik prema Dejtonskom sporazumu nema normativna ovlašćenja za donošenje zakona, izmjene ustava ili smjene izabranih zvaničnika, te da su bonska ovlašćenja uvedena mimo saglasnosti potpisnica Dejtonskog sporazuma.
Autori dokumenta tvrde da je takva praksa suprotna demokratskom principu suvereniteta naroda, Ustavu BiH, ustavima entiteta i Evropskoj konvenciji o ljudskim pravima.
“Međunarodni intervencionizam umjesto da je smanjio jaz između nekadašnjih zaraćenih strana, on ga je samo dodatno produbio”, navodi se u tekstu.
Dokument dolazi nakon što je iz OHR-a potvrđeno da je Christian Schmidt obavijestio Upravni odbor Savjeta za implementaciju mira da namjerava okončati svoju službu u BiH, te zatražio pokretanje procesa izbora njegovog nasljednika.
Autori informacije navode da sada postoje dvije opcije – imenovanje novog visokog predstavnika ili zatvaranje OHR-a.
Za Republiku Srpsku, kako se ističe, “najbolja opcija je zatvaranje Kancelarije visokog predstavnika”, dok se kao moguće kompromisno rješenje spominje zadržavanje OHR-a bez bonskih ovlašćenja i uz jasno ograničen mandat posljednjeg visokog predstavnika.
Istovremeno se naglašava da bi vojna misija EUFOR Althea trebalo da ostane prisutna u BiH.
U dokumentu se poziva Narodna skupština Republike Srpske da usvoji jedinstven stav o zatvaranju OHR-a, uz podršku i vlasti i opozicije, kako bi međunarodna zajednica dobila “jedinstvenu poruku iz Republike Srpske”.
Predložena deklaracija sadrži i oštrije političke poruke.
Navodi se da bi Republika Srpska, ukoliko bude imenovan novi visoki predstavnik sa bonskim ovlašćenjima, mogla koristiti “sva pravna i politička sredstva borbe”, uključujući otežavanje formiranja institucija BiH nakon opštih izbora, kao i povlačenje predstavnika RS-a iz Parlamentarne skupštine BiH, Predsjedništva BiH i Savjeta ministara BiH.
“Zašto bi naši predstavnici učestvovali u formiranju i radu institucija BiH ako postoji neko ko će to raditi umjesto njih”, navodi se u obrazloženju.
U samoj deklaraciji ističe se da su demokratski izabrane institucije “jedini legitimni nosioci vlasti” u BiH, te da je dalji opstanak OHR-a direktno suprotan suverenitetu zemlje i njenim evropskim integracijama.
Deklaracijom se odbacuje “svaka forma stranog intervencionizma koja podsjeća na zastarjele metode kolonijalne uprave”, a bonska ovlašćenja se opisuju kao “pravno neutemeljena”.
Narodna skupština Republike Srpske u tekstu deklaracije poziva i na stavljanje van snage svih odluka koje su donosili Christian Schmidt i bivši visoki predstavnik Valentin Inzko, kao i na “vraćanje neustavno oduzetih nadležnosti entitetima”.
U završnom dijelu deklaracije Republika Srpska potvrđuje privrženost Dejtonskom mirovnom sporazumu i poziva predstavnike Federacije BiH i tri konstitutivna naroda na direktan dijalog “bez posredstva i pritisaka međunarodnih tutora”.
“Poslije trideset godina intervencionizma došlo je vrijeme da BiH sa svoja dva entiteta i tri konstitutivna naroda preuzme odgovornost za vlastitu budućnost”, navodi se u tekstu deklaracije.