Misiju je činilo nekoliko delegacija koje su u današnjem obraćanju
medijima istali su da dugoročni nedostaci i dalje prisutni, a nedavni
razgovori o reformi su zaustavljeni zbog političkih neslaganja čime se i
dalje narušava povjerenje u javne institucije.
Izvještaj su predstavili specijalni koordinator i vođa kratkoročne
posmatračke misije OSCE-a, Mavroudis Voridis, šefica delegacije
Parlamentarne skupštine Vijeća Evrope (PACE) Dame Cheryl Gillan, šefica
delegacije Parlamentarne skupštine OSCE-a (OSCE PA) Pia Kauma, šef
Delegacije Evropskog parlamenta Frank Engel, šefica delegacije NATO-ove
Parlamentarne skupštine (NATO PA) Rasa Juknevičiene i šef ODIHR-ove
dugoročne Izborne posmatračke misije Peter Tejler.
Njihova ocjena je da je glasačima ponuđen veliki izbor kandidata koji
su mogli slobodno voditi kampanju, ali kampanja je bila fokusirana na
napade na ličnost i širenje straha više nego na pružanje alternativa i
jasnih načina rješavanja pitanja u BiH.
Napomenuli su i da je ovisnost medija o političkim i poslovnim
interesima često vodila ka pristrasnom izvještavanju, a slučajevi
neprikladnih pokušaja da se utiče na glasače u korist kandidata koji su
trenutno na funkcijama nisu efikasno tretirani.
Voridis je posebno istaknuo složenost i nedostatke postdejtonskog
sistema koji je, smatra, trebao davno biti adekvatno mijenjan te je
pozvao predstavnike institucija da ne gube vrijeme te da se odmah počnu
baviti potrebnim reformama.
– Ograničenje na pravo kandidiranja po osnovu etničke pripadnosti i
prebivalištu suprotna opredjeljenjima OSCE-a, Vijeća Evrope i ostalih
međunarodnih standarda. Presude Evropskog suda za ljudska prava nisu
provedene, a formiranje vlasti je upitno zbog neprovođenja presuda
Ustavnog suda – upozorio je Voridis.
Mišljenje Gillan iz Vijeća Evrope je da su birači iz velike ponude
stranaka i kandidata mogli slobodno odbrati, ali je podsjetila da su
izbori ponovo održani uz kršenje Evropske konvencije o ljudskim pravima
vezano za diskriminaciju na osnovu etničke pripadnosti i mjesta
prebivališta.
Šefica delegacije Parlamentarne skupštine OSCE-a Kauma kazala je da
mlade generacije, zaslužuju više političkih alternativa, dodajući da
regulativni okvir ne omogućava transparentnost i odgovornost u pogledu
finansiranja kampanja.
– Dozvoljeno je doniranje u gotovini i nema načina da sve finansijske
transakcije budu provedene putem ovih računa koji su odobreni za
potrebe kampanja, to utiče na nemogućnost praćenja sredstava korištenih u
kampanji – podvukla je.
Na finansiranje političkih stranaka u kampanji ukazao je i šef
delegacije Evropskog parlamenta Frank Engel, i najavio da će se EP
nastaviti baviti BiH rekavši da žele jednog sagovornika uime BiH.
– Ukoliko lideri planiraju služiti vlastitim etničkim grupama trebaju
razmisliti šta će to predstavljati za zemlju i to će svakako biti loše
za BiH. Građani koji na ulicama ukazuju na svoja prava nemaju povjerenja
u institucije države zbog čega se nadam da neće biti druge runde ovih
izbora na ulicama jer bi to značilo da izbori nisu uspjeli – stav je
Engela.
Šefica delegacije Parlamentarne skupštine NATO-a Juknevičiene stava
je da se u BiH treba posvetiti fundamentalnim pitanjima vezanim za
ustavni i pravni okvir, iako su, tvrdi, mnogi zvaničnici izborne
administracije pokazali posvećenost funkcioniranju sistema.
Za Centralnu izbornu komisiju (CIK) rečeno je da je proces
djelotvorno provela usprkos ograničenom budžetu i broju osoblja, a u
atmosferi neprekidnih kritika i navoda koji se odnose na tehničke
pripreme.
Posmatrači su dobili saznanja o zabrinutostima vezanim za tačnost
Centralnog biračkog spiska, posebno vezano za preminule koji su i dalje
na spisku, ali istaknuto je da CIK poduzima mjere za poboljšanje
tačnosti registra.
Primijećen je manjak povjerenja u sve nivoe izborne administracije
dovodeći u pitanje nepristrasnost, uključujući brojne upite o
vjerodostojnosti tvrdnji da su izborni kandidati trgovali mjestima da bi
uspostavili kontrolu nad određenim biračkim odborima koji su radili
transparentno, ali su se susreli sa određenim poteškoćama u praćenju
procedura posebno tokom prebrojavanja.
Šef Izborne posmatračke misije ODIHR-a Peter Tejler podvukao je da su
osnovne slobode ispoštovane, ali u isto vrijeme prisutan je dugotrajni
nedostatak povjerenja u institucije zemlje te je najavio da će u
konačnom izvještaju ODIHR-a biti i ponuđene preporuke za identificirane
nedostatke.
Međunarodna izborna posmatračka misija se sastoji od oko 320
posmatrača iz 43 zemlje, uključujući oko 250 posmatrača koje je ODIHR
angažirao na dugoročnoj i kratkoročnoj osnovi, 30 parlamentaraca i
članova osoblja OSCE PA, 18 iz PACE-a, devet iz EP-a, kao i osam iz NATO
PA.