Dok vlast govori o investicijama i razvoju, Vlada RS, javna preduzeća, bolnice, fondovi i lokalne zajednice gomilaju nova zaduženja koja će godinama vraćati građani.
Od početka godine do 1. juna javni sektor u Republici Srpskoj zadužio se za čak 2,72 milijarde konvertibilnih maraka, pokazuju podaci o kreditima, emisijama obveznica i garancijama koje su odobrile institucije Republike Srpske.
Najveći dio novog duga odnosi se na Vladu Republike Srpske, ali su značajna zaduženja evidentirana i u elektroenergetskom sektoru, zdravstvenim ustanovama, Olimpijskom centru Jahorina, Autoputevima Republike Srpske te pojedinim lokalnim zajednicama.
Vlada Republike Srpske je tokom prvih pet mjeseci ove godine realizovala više kreditnih aranžmana i emisija hartija od vrijednosti. Među najvećim zaduženjima izdvajaju se kredit od 500 miliona evra na međunarodnom tržištu, novo zaduženje od 250 miliona evra, kao i više emisija trezorskih zapisa i obveznica na domaćem tržištu kapitala.
Istovremeno, dodatna sredstva obezbijeđena su i kroz kredit Svjetske banke za razvoj poljoprivrede, dok su milionski iznosi korišteni za refinansiranje postojećih obaveza i finansiranje budžetskih potreba.
Ni javna preduzeća nisu ostala po strani. Elektroprivreda Republike Srpske nastavila je trend kreditnog zaduživanja, dok su zavisna preduzeća iz elektroenergetskog sistema posezala za novim kreditima kako bi servisirala postojeće dugove i održala likvidnost poslovanja.
Zdravstveni sektor takođe bilježi rast obaveza. Bolnice u Gradišci, Prijedoru i Trebinju planirale su nova kreditna zaduženja, dok je Univerzitetski klinički centar Republike Srpske zatražio čak 45 miliona maraka za refinansiranje ranijih obaveza i finansiranje investicija.
Fond zdravstvenog osiguranja Republike Srpske dobio je saglasnost za kreditno zaduženje od 155 miliona KM, uz garanciju Vlade Republike Srpske.
Među najvećim pojedinačnim zaduženjima nalazi se i kredit Autoputeva Republike Srpske od gotovo 300 miliona evra za finansiranje izgradnje dionica autoputa Brčko – Bijeljina i Vukosavlje – Brčko.
Dodatni milionski dug napravio je i Olimpijski centar Jahorina, koji je putem emisije obveznica obezbijedio gotovo 28 miliona maraka za refinansiranje postojećih obaveza.
Ekonomski analitičari upozoravaju da kontinuirano oslanjanje na nova zaduženja povećava finansijski pritisak na budžete i građane, posebno u situaciji kada značajan dio pozajmljenih sredstava odlazi na vraćanje ranijih dugova umjesto na razvojne projekte koji bi mogli generisati nove prihode.
Dok vlast tvrdi da su krediti neophodni za investicije i održavanje finansijske stabilnosti, kritičari upozoravaju da Republika Srpska ulazi u novi ciklus zaduživanja čije će posljedice godinama osjećati građani kroz otplatu glavnice i kamata.
Pitanje koje ostaje otvoreno jeste koliko dugo će se javni sektor moći oslanjati na nove kredite kao osnovni način finansiranja, te da li će buduće generacije plaćati cijenu današnje politike zaduživanja.