Rudnik mrkog uglja u Maslovarama kod Kotor Varoša, otvoren još u doba Austro-Ugarske i zatvoren prije više od pola vijeka, počeo je s radom doslovno preko noći, objavile su objavile su „Nezavisne novine“. Pokretanje eksploatacije i svakodnevni prolazak teških kamiona natovarenih ugljem iznenadili su i prilično uznemirili lokalno stanovništvo, koje otvoreno upozorava na opasnost od pokretanja klizišta, uništenja lokalnih puteva i trajnog oštećenja vodovodne mreže.
Netransparentan početak i sumnjiva koncesija
Iako se teška mehanizacija već nalazi na terenu i ugalj se svakodnevno odvozi, iznenadni restart kopa otvorio je niz ozbiljnih pitanja o bezbjednosti mještana čije se kuće nalaze u neposrednoj blizini. Koncesiju za istraživanje i eksploataciju mrkog uglja na ležištima Maslovare i Hrvaćani nosi privatno preduzeće „Eco Power“.
Podsjtimo, priča o obnovi eksploatacije traje još od 2015. godine, kada je pomenuta firma dobila dozvole, ali je projekat od samog početka pratio otpor mještana i sumnje u reference investitora. Radi se o preduzeću skromnih kapaciteta koje je najavljivalo višemilionska ulaganja i privredni zamajac za čitav kotorvaroški kraj, da bi nakon višegodišnjih zastoja, administrativnih prepreka i povremenih pripremnih radova eksploatacija sada kretala bez ikakvog obavještenja lokalnoj zajednici o dinamici i obimu radova.
Ugrožene kuće, vodovod i lokalni putevi
Aktivacija kopa odmah je otvorila niz komunalnih i ekoloških problema na terenu. Mještani čije se kuće nalaze u blizini kopa izražavaju veliku zabrinutost zbog nestabilnosti terena i mašinskih iskopa podno planine Borja. Osnovni strah je da bi obilnije padavine u kombinaciji sa radom teške mehanizacije mogle pokrenuti klizište prema samom naselju. Pored toga, na ovom području su i ranije bilježeni kvarovi na lokalnim vodovodima usljed terenskih radova i oštećenja instalacija, pa stanovništvo opravdano strahuje da će dalja eksploatacija trajno narušiti podzemne vode i izvore pitke vode. Dodatni problem predstavlja i svakodnevni prolazak preteških kamiona koji već stvara pritisak na lokalnu saobraćajnu infrastrukturu koja uopšte nije projektovana za takav režim teretnog saobraćaja.
Pogon iz doba Austro-Ugarske ponovo pod lupom inspekcije
Rudnik mrkog uglja u Maslovarama inače ima dugu tradiciju, budući da je otvoren još 1916. godine za vrijeme austrougarske uprave. U zlatnom periodu rada oko 370 rudara dnevno je iz planine Borja vadilo i do 300 tona uglja, što je u to vrijeme bilo više nego što se proizvodilo u banjolučkom Laušu. Rad rudnika obustavljen je prije više od pola vijeka, nakon čega su jame zatvorene, a objekti zapušteni sve do dodjele nove koncesije. Iako se pokretanje eksploatacije u zvaničnim planovima posmatra kao ekonomski podsticaj za opštinu Kotor Varoš, dešavanja na terenu pokazuju da će inspekcijski organi i Ministarstvo energetike i rudarstva RS morati hitno provjeriti da li se iskopi vrše u skladu sa ekološkim dozvolama i zaštitnim elaboratima.
Pogon iz doba Austro-Ugarske zaboravljen od Drugog svjetskog rata
Inače, rudnik u Maslovarama ima dugu istoriju i nosi veliku specifičnu težinu za ovaj kraj. Otvoren je još 1916. godine, u vrijeme austrougarske uprave, a u svom zlatnom periodu zapošljavao je oko 370 rudara koji su iz njedara planine Borja dnevno vadili i do 300 tona uglja – što je u to vrijeme bila veća proizvodnja nego u banjolučkom Laušu. Međutim, rad rudnika potpuno je obustavljen tokom Drugog svjetskog rata. Od tada pa sve do naprasnog ulaska privatnog investitora, jame su bile konzervirane i zatvorene, a kop zapušten više od osam decenija.
Iako se ponovno pokretanje eksploatacije u zvaničnim dokumentima prikazuje kao privredni podsticaj za opštinu Kotor Varoš, dešavanja na terenu pokazuju da će inspekcijski organi i Ministarstvo energetike i rudarstva RS morati hitno provjeriti da li se iskopi vrše u skladu sa ekološkim dozvolama i zaštitnim elaboratima.