Austrijski ekonomista i zagovornik proširenja NATO-a i EU predložio potpuno novu ustavnu arhitekturu BiH. Plan predviđa ukidanje sadašnje entitetske strukture i formiranje 10 saveznih jedinica, uz snažnu federalnu vlast u Sarajevu.
Austrijski ekonomista i politički aktivista Günther Fehlinger objavio je prijedlog novog ustavnog uređenja Bosne i Hercegovine kojim bi postojeća struktura zemlje bila potpuno promijenjena.
Prema njegovoj zamisli, Republika Srpska i Federacija BiH više ne bi postojale kao entiteti, već bi cijela država bila organizovana kao federacija sa 10 saveznih država.
Fehlinger je svoj prijedlog predstavio javno 5. septembra, uz poruku da BiH treba novu, federalnu, demokratsku, multietničku i evropsku ustavnu arhitekturu. Njegov model naziva odgovorom na ono što opisuje kao dugogodišnju „dejtonsku paralizu“.
Važno je, međutim, naglasiti da se radi o ličnom prijedlogu Günthera Fehlingera, a ne o zvaničnom planu Evropske unije ili NATO-a. Za sada nema potvrde da su EU ili NATO prihvatili njegov model niti da je pokrenuta formalna procedura za promjenu Ustava BiH.
BANJALUKA POSTAJE CENTAR KRAJINE, TREBINJE ISTOČNE HERCEGOVINE
Fehlinger je predložio da BiH bude podijeljena na deset saveznih jedinica, sa sljedećim centrima:
- Una–Sana – Bihać
- Krajina – Banjaluka
- Posavina – Brčko, uključujući Brčko distrikt
- Drina – Višegrad
- Soli – Tuzla
- Centralna Bosna – Zenica
- Vrhbosna – Sarajevo
- Tropolje – Livno
- Zapadna Hercegovina – Mostar
- Istočna Hercegovina – Trebinje
Sarajevo bi, prema ovom modelu, ostalo glavni grad BiH i sjedište federalne vlasti.
Samim tim, teritorija današnje Republike Srpske bila bi podijeljena između više novih federalnih jedinica, dok bi Banjaluka dobila status centra „Krajine“.
SARAJEVO BI IMALO NAJVAŽNIJE NADLEŽNOSTI
Prema Fehlingerovoj zamisli, federalna vlast sa sjedištem u Sarajevu imala bi isključivu nadležnost nad ključnim državnim pitanjima.
To bi uključivalo vanjsku politiku, odbranu, NATO i evropske integracije, državljanstvo, granice, carine, federalno pravosuđe i stratešku nacionalnu infrastrukturu.
Istovremeno, deset saveznih jedinica imalo bi široke nadležnosti u oblastima obrazovanja, zdravstvene administracije, regionalnog razvoja, kulture i lokalne samouprave.
Fehlinger svoj model predstavlja kao pokušaj da se napravi funkcionalna federacija, a ne nova teritorijalna fragmentacija BiH.
U njegovoj interpretaciji, takvo uređenje omogućilo bi jednak položaj građana, uz zadržavanje regionalne autonomije, te bi BiH približilo članstvu u Evropskoj uniji i NATO-u.
KO JE GÜNTHER FEHLINGER?
Fehlinger je austrijski ekonomista i dugogodišnji zagovornik proširenja Evropske unije i NATO-a, posebno na zemlje Zapadnog Balkana.
Bio je generalni sekretar Unije malih i srednjih preduzeća (SME Union) pri Evropskoj narodnoj partiji, a poznat je po veoma izraženim proatlantskim stavovima i javnim kritikama austrijske politike neutralnosti.
Njegovi politički prijedlozi o Balkanu ranije su izazivali brojne reakcije u regionu.
Njegova najnovija inicijativa zato će gotovo sigurno otvoriti novo pitanje o budućem ustavnom uređenju BiH – ali za sada ostaje politički prijedlog jednog austrijskog aktiviste i lobiste, a ne zvanični plan Brisela ili NATO saveza.