Prema podacima MMF-a, Bosna i Hercegovina je sa 10.700 dolara nominalnog BDP-a po stanovniku ubjedljivo na začelju regiona, zaostajući za svih 10 zemalja sa liste — od Slovenije koja ima skoro četiri puta i Hrvatske sa skoro tri puta većim BDP-om, preko Rumunije i Bugarske koje su više nego dvostruko jače, pa sve do Srbije ($17.250), Crne Gore ($16.380), Albanije ($12.490) i Sjeverne Makedonije ($11.970).
Ekonomske razlike među zemljama Balkana i jugoistočne Evrope, objavljene u najnovijem izvještaju World Economic Outlook, ostaju izrazito naglašene.
Slovenija i Hrvatska predvode region
Slovenija čvrsto drži prvu poziciju sa projektovanim nominalnim BDP-om od 40.630 dolara po stanovniku, dok njen BDP prilagođen kupovnoj moći (PPP) premašuje 60.660 dolara.
Odmah iza nje nalazi se Hrvatska, koja je pretekla Grčku po nominalnom BDP-u sa 30.030 dolara po glavi stanovnika (PPP iznosi 54.359 dolara). Grčka zauzima treće mjesto sa nominalnim BDP-om od 29.696 dolara, ali sa nešto nižim PPP-om (47.175 dolara) u odnosu na Rumuniju (50.783 dolara).
Gdje su Srbija, Crna Gora i ostatak regiona?
U sredini tabele nalaze se zemlje poput Rumunije ($25.693), Bugarske ($23.568) i Turske ($19.018), nakon kojih slijede ostale zemlje Zapadnog Balkana van Evropske unije:
- Srbija bilježi nominalni BDP od 17.250 dolara po stanovniku (PPP 34.860 dolara).
- Crna Gora ima nominalni BDP od 16.380 dolara, ali ostvaruje viši PPP od Srbije, koji iznosi 36.330 dolara.
- Albanija ostvaruje nominalni BDP od 12.490 dolara po stanovniku (PPP 25.250 dolara).
Dno tabele: Sjeverna Makedonija i BiH na začelju
Na samom dnu regionalne liste nalaze se Sjeverna Makedonija i Bosna i Hercegovina, koje i dalje značajno zaostaju za prosjekom regiona.
Sjeverna Makedonija je projektovana na 11.970 dolara nominalnog BDP-a (PPP 31.746 dolara), dok se Bosna i Hercegovina nalazi na samom posljednjem mjestu sa nominalnim BDP-om od 10.700 dolara i PPP-om od 24.120 dolara.
Zašto BiH gubi korak za regionom?
Poseban izvještaj MMF-a za Bosnu i Hercegovinu daje jasnu pozadinu ovih brojki i objašnjava zašto zemlja ne uspijeva uhvatiti korak sa komšilukom, te zbog čega ulazi u period umjerenog, ali slabijeg ekonomskog rasta.
- Usporavanje privrednog rasta: Dok pojedine zemlje regiona održavaju dinamičnije stope rasta, privreda BiH usporava — sa 3,2% iz 2024. godine rast je pao na 2,1% u 2025, dok se za 2026. godinu očekuje dodatno usporavanje na oko 2%.
- Inflacija „jede“ kupovnu moć: Dok rast usporava, inflacija bilježi skok sa 1,7% na 4% u 2025, dok bi u ove godine mogla dostići 5,4%. Stvarni rast troškova života tako prevazilazi rast plata, pa se efekat povećanja primanja u praksi brzo gubi.
- Slabljenje potražnje iz EU: Kao ključne razloge usporavanja MMF navodi više cijene energije, slabiju potražnju iz Evropske unije i globalnu ekonomsku neizvjesnost.
- Rast deficita i zaduživanja: MMF posebno upozorava da se tekući budžetski deficiti (koji bi mogli dostići 4% BDP-a do 2026.) finansiraju sve većim spoljnim zaduživanjem entiteta za pokrivanje plata u javnom sektoru i socijalnih davanja, umjesto za razvojne investicije.
Iz Fond-a poručuju da su hitne reforme i fiskalna disciplina ključni uslovi za dugoročnu stabilnost, održivost javnih finansija i brže približavanje Evropskoj uniji.
