Američki Kongres radi na novom prijedlogu zakona koji predviđa do sada nezabilježen nivo integracije američke i izraelske vojske, a taj potez se ocjenjuje kao duboko problematičan, navodi se u izvještaju objavljenom juče.
Plan za objedinjavanje vojnih arsenala dvije zemlje ugrađen je u verziju Zakona o odobravanju nacionalne odbrane (NDAA) za 2027. godinu, koju je Predstavnički dom objavio ovog utorka.
Član 224 spomenutog zakona posvećen je vojnoj integraciji pod nazivom “Inicijativa za saradnju u odbrambenoj tehnologiji Sjedinjenih Američkih Država i Izraela”. U izveštaju se podsjeća da su SAD od 1948. godine Izraelu obezbijedile vojnu pomoć u vrijednosti od 200 milijardi dolara, prilagođeno za inflaciju.
Internetska novinarska platforma “Responsible Statecraft”, koju objavljuje Institut Kvinzi iz Vašingtona, navodi da “Član 224 postavlja temelje za bilateralno istraživanje i razvoj, zajedničku proizvodnju naoružanja, zajednička ulaganja, ugovore o licenciranju i, kako se čini, svaki drugi oblik saradnje između američkog i izraelskog vojno-industrijskog kompleksa”.
Iako dvije zemlje već sarađuju na protivraketnoj odbrani, nova odredba bi, prema izvještaju, značajno proširila koordinaciju na gotovo svaku oblast odbrambene tehnologije, uključujući vještačku inteligenciju, kvantnu tehnologiju, autonomne sisteme, usmjerenu energiju, sajber bezbjednost i biotehnologiju.
Takođe se predlaže “integracija mreža” i “fuzija podataka”, što bi u suštini objedinjavalo vojne podatke obe zemlje. Ako prijedlog bude odobren i u potpunosti sproveden, stvorio bi neraskidivu vezu između američke i izraelske vojske, uspostavljajući “viši nivo vojno-industrijske integracije nego što SAD imaju sa ijednom drugom zemljom na svijetu”.
Stručnjaci smatraju da bi to više koristilo izraelskoj vojsci, jer bi se SAD, kao najveći svjetski trgovac oružjem, direktno partnerski povezale sa Izraelom u razvoju i proizvodnji cjelokupnog naoružanja, municije i aviona, uključujući i globalni lanac snabdijevanja za borbene avione F-35.
Jačanje izraelskog uticaja
Usvajanje zakona potvrdilo bi brojne javne kritike bliske saradnje SAD i Izraela. Prema izveštaju, Član 224 “spojio bi američki i izraelski odbrambeni sektor u više oblasti ključnih za buduća ratišta, poput autonomnih sistema i sajber tehnologija”.
Takođe bi Izraelu obezbijedio izuzetan uticaj u SAD-u, koji nadilazi trenutnu mrežu lobista i uticajnih grupa na društvenim mrežama. U izveštaju se navodi i da bi takva saradnja “dala izraelskoj vladi priliku da značajno proširi jednu od najmoćnijih poluga uticaja u američkoj politici: otvaranje radnih mjesta u SAD-u”.
Pritom se navodi da bi Izrael proširio postojeće ili pokrenuo nove pogone za zajedničku proizvodnju, slične onima koje već ima u saveznim državama Alabama i Misisipi.
Stručnjaci vjeruju da bi takav uticaj kroz radna mjesta mogao da ojača političku moć Izraela i omogući izraelskoj vladi da učestvuje u donošenju američkih političkih odluka “obezbjeđivanjem saveznika među članovima Kongresa koji predstavljaju okruge u kojima se ta radna mjesta nalaze”.
Time bi američki politički sistem, za razliku od bilo koje druge zemlje osim Izraela, postao pristrasan u korist odluka izraelske vlade. To bi, prema kritičarima, potvrdilo dugogodišnje tvrdnje da bi američki politički sistem postao još “podložniji uticaju izraelske vlade koja, kako se navodi, nema mnogo dilema oko uvođenja SAD u vojne sukobe na Bliskom istoku”, zaključuje se u izveštaju.
Rasprava u Kongresu
O prijedlogu zakona vodi se žestoka rasprava među poslanicima, a duboke podjele u stavovima vjerovatno će dovesti do tesnog glasanja.
“Demokratska stranka pružala je refleksnu i bezuslovnu podršku izraelskim vladama, čak i kada su njihovi postupci sve više potkopavali američke interese i vrednosti”, rekao je demokratski senator Kris Van Halen za “Njujork tajms”.
Republikanski poslanik Tomas Masi i bivša zastupnica Marjori Tejlor Grin otvoreno su osudili izraelski lobi kao “korozivan uticaj” na američku politiku, a politički analitičari smatraju da ih je takav stav, barem djelimično, možda koštao mjesta u Kongresu.
Iako se o prijedlogu još nije glasalo u Predstavničkom domu, on dolazi u vreme rastućeg protivljenja dijela američke javnosti izraelskim akcijama na Bliskom istoku, uključujući rat u Palestini i zajedničke američko-izraelske operacije u sukobu sa Iranom. Poslanici će nastaviti razmatranje prednosti i nedostataka zakona koji bi u suštini izjednačio američku i izraelsku vojsku