Ekskluzivno istraživanje na 11.000 građana EU otkriva dubok pesimizam u vezi sa njihovim državama, svijetom uopšte i Donaldom Trumpom, piše Politico.
Evropljani su potišteni zbog situacije u svijetu, stanja u njihovim zemaljama, zbog vlastitih okolnosti i opasnosti koje, po njihovom mišljenju, predstavlja američki predsjednik Donald Trump.
Skoro dvije trećine ispitanika kaže da su “najbolje godine iza nas” (63%), dok 77% vjeruje da će život u njihovoj zemlji “biti teži za narednu generaciju”, pokazuje anketa strateške komunikacijske firme FGS Global, ekskluzivno podijeljena s POLITICO-om. Istraživanje je u novembru obuhvatilo više od 11.000 ljudi u 23 države Evropske unije.
Sumorno raspoloženje posebno je izraženo u Zapadnoj i Srednjoj Evropi. Većina Evropljana (76%) smatra da je demokratija u njihovoj zemlji u padu.
Anketa otkriva široko rasprostranjenu zabrinutost za stanje evropskih demokratija i sposobnost vlada da odgovore na izazove — među kojima su rat na istočnom krilu kontinenta, ekonomska i geopolitička neizvjesnost, te rastuće trvenje s Washingtonom.
Čak i prije nego što je američki predsjednik izjavio da želi preuzeti Grenland, velika većina Evropljana ga je doživljavala kao negativnu silu po mir, njihove zemlje i globalnu ekonomiju.
“Jasno je da postoji vrlo, vrlo visok stepen pesimizma”, rekao je Craig Oliver, šef strategije u FGS Globalu, koji je ranije bio savjetnik za komunikacije bivšem britanskom premijeru Davidu Cameronu.
Iako bi vlade trebalo da budu svjesne tog raspoloženja, Oliver kaže da ga mogu i pokušati usmjeriti: “Istorijski gledano, upravo u trenucima kad su ljudi pesimistični, mogu doći promjene i poboljšanja.”
Evropljani svojim vladama poručuju: Možete bolje
U gotovo svakoj zemlji obuhvaćenoj anketom većina vjeruje da država ide u pogrešnom smjeru. Izuzeci su Poljska, Litvanija i Danska — iako su upravo te zemlje među najizloženijima Rusiji, ili u slučaju Danske, američkom pritisku zbog Grenlanda.
Oliver tu razliku pripisuje načinu upravljanja: “Postoje zemlje u kojima ljudi osjećaju da ima liderstva, promjena i da se problemi rješavaju”, rekao je. “Ljudi snažno osjećaju da žele da ih neko vodi; žele jasnoću od vlada.”
Za većinu vlada ovo istraživanje je loša vijest: pokazuje slabo povjerenje javnosti u političke sisteme i skepticizam prema njihovoj sposobnosti da funkcionišu efikasno.
Kad su birali između dvije suprotstavljene tvrdnje, najmanje polovina ispitanika izjavila je da politički sistem njihove zemlje “iznevjerava građane i treba temeljnu reformu”. Manje ih je izabralo odgovor da “funkcioniše prilično dobro i ne treba značajnu reformu”.
Nordijske zemlje, generalno manje sumorne, imale su najpozitivnije rezultate. Najnegativniji stavovi zabilježeni su u Rumuniji (91%), Grčkoj (88%) i Bugarskoj (86%).
U svim zemljama više od 70% ispitanika smatra da su “opravdano u poziciji da očekuju više od vlade”, a ne da “očekuju previše”.
Traži se: snažnija odbrana
S obzirom na brojne izazove pred kontinentom, Evropljani žele da njihovi lideri “pojačaju” i nastup i kapacitete.
Na pitanje da li se slažu da njihove zemlje “treba odlučnije da štite svoje nacionalne interese čak i ako to stvara trvenja s drugim državama”, velika većina je odgovorila potvrdno (71%).
Ispitanici su takođe podržali veća ulaganja u evropsku sigurnost, pri čemu 57% podržava više “trošenja na odbranu i sigurnost”.
Trumpov efekat
Iako je anketa sprovedena prije posljednjeg talasa neprijateljskih poteza i izjava Donalda Trumpa, američki predsjednik je već tada bio doživljavan kao negativna sila.
Druga istraživanja takođe pokazuju da je Trump nepopularan na kontinentu, čak i među pristalicama desno-populističkih stranaka koje on vidi kao saveznike.
Oko dvije trećine ispitanika u anketi FGS Globala kaže da su pesimistični u pogledu Trumpovog uticaja u narednoj godini na globalnu ekonomiju (69%), mir i sigurnost (64%) i na njihovu vlastitu zemlju (64%).
Na pitanje da li Trump zaslužuje Nobelovu nagradu, 77% je odgovorilo da ne zaslužuje.
Metodologija
FGS je anketirao 11.714 odraslih osoba iz 23 države Evropske unije u periodu od 10. do 23. novembra 2025. Najmanje 500 intervjua urađeno je u svakoj od sljedećih zemalja: Austrija, Belgija, Bugarska, Hrvatska, Češka, Danska, Finska, Francuska, Njemačka, Grčka, Mađarska, Irska, Italija, Latvija, Litvanija, Holandija, Poljska, Portugal, Rumunija, Slovačka, Slovenija, Španija i Švedska. Intervjui su vođeni online, a podaci ponderisani kako bi bili nacionalno reprezentativni po polu, dobi, prihodima, regiji i socio-ekonomskoj grupi. Podaci iz nacionalno reprezentativnog uzorka od 500 odraslih imaju marginu greške od +/- 4,4% pri nivou pouzdanosti od 95%.