Herman Hese, dobitnik Nobelove nagrade
za književnost, umro je na današnji dan, prije 54 godina. On važi za jednog od
najpopularnijih njemačkih autora u svijetu, uprkos činjenici da je u svojoj domovini
davno bio otpisan.
Rođen je u gradu Kalvu, Virtemberg,
1877. godine. Njegovi roditelji služili su u Indiji Bazelskoj misiji,
protestanstkom misionarskom društvu. Hermanova majka, Marija Gundert, rođena je
tokom jedne takve misije u Indiji, 1842. godine. Opisujući svoje djetinjstvo
ostavila je zabilješku da nije bilo naročito lijepo. Roditelji su ga ostavili u
Evropi kada je imao samo četiri godine da bi se vratili u Indiju. Upravo je Heseov
deda, dr Herman Gundert, koji je bio suštinsko
oličenje životne mudrosti, najviše uticao na budućeg umjetnika.
Inače Heseov stvaralački duh nastojao
je prevazići jaz između duhovnog i materijalnog svijeta, ponirući vremenom sve
dublje u unutarnjost vlastite višeslojne i hipersenzibilne ličnosti. Jedan od
prvih pojavnih, kreativnih oblika tog samopreispitivanja i poniranja bila je
Heseova romantičarska lirika.
U jesen 1899. Hese stiče zvanje
knjižarskog pomoćnika, i seli se u Bazel kod knjižara Rajha. Hese u naredne dvije
godine objavljuje prozno delo „Herman Laušer” 1901. godine i knjigu poezije
posvećenu majci, „Pjesme” 1902. godine.
Ipak književni proboj je napravio dvije godine kasnije, 1904. godine sa romanom „Peter Kamencind“ i od tada je mogao da živi od
pisanja.
Kao antimilitarista i pacifista, jako
se usprotivio Prvom svjetskom ratu. Njegova osjećanja koja se tiču rata
izražavao je u mnogim svojim knjigama. „Prijatelji, ne tim tonom“, napisao je
nakon izbijanja rata u članku u listu „Noje ciriher cajtung“, kojim je želio da
upozori njemačke nacionalističke intelektualce da manje polemišu i da budu
humani. Kao rezultat toga, Hese je doživeo neprijateljstvo, mržnju i podsmjeh.
Teško je doživeo sve što ga je snašlo i 1917. godine zatražio je stručnu pomoć.
Susret sa psihoanalizom Hesse je opisao pod pseudonimom Emil Sinkler u romanu
„Demijan“.
Ipak za vrijeme Drugog svjetskog rata,
našao se se u čudnim okolnostima. Njemački ministar propagande, Jozef Gebels, u
početku je štitio njegove knjige, i kao rezultat Hese je mogao da objavljuje
svoja djela. Međutim, kada je zahtevao da određeni djelovi njegovog romana
Narcis i Zlatousti (nem. Narziss und Goldmund) koji se tiču pogroma ostanu
nedirnuti, našao se na nacističkoj crnoj listi. Ipak, uspio je da izbjegne
Drugi svjetski rat i skrasio se u Švajcarskoj.
Kao i mnogi njegovi likovi, Hese je u
toku svog života imao mnogo problema sa ženama. Njegov prvi brak sa Marijom
Bernouli, sa kojom je imao troje djece, završio se tragično, tako što je
njegova žena mentalno obolila. Njegov drugi brak sa pjevačicom Rut Venger, trajao
je veoma kratko, a najveći dio vremena proveli su odvojeni jedno od drugog. To
je dovelo do duboke emotivne krize, Hese se povukao u sebe i izbjegavao
socijalne kontakte, što je opisao u svom čuvenom romanu Stepski vuk (nem. Der
Steppenwolf). Ipak, njegov treći brak sa Ninon Dolbin Auslender (1895—1966),
trajao je do kraja njegovog života. Svoju treću ženu spomenuo je u knjizi
Putovanje na istok (nem. Die Morgenlandfahrt).
Hese je u svom kasnijem životu razvio
određenu dozu konzervativizma. U Igri staklenim perlama (nem. Das
Glasperlenspiel), jedan od likova proglašava svu muziku poslije Johana Sebastijana
Baha vještačkom i lošom, proglašavajući Ludviga van Betovena za ekstremni primjer
lošeg ukusa u muzici. Inače, Igra staklenih perli, sa sa svojim idealizovanim
srednjovekovnim stilom bila je izuzetno popularna knjiga u ratom razrušenoj Njemačkoj
1945. godine.
Hese je umro u snu u Montanjoli 9.
avgusta 1962. godine u svojoj 85. godini.