Njemačka krajnje desničarska stranka Alternativa za Njemačku (AfD) želi iz temelja promijeniti način na koji funkcioniše Evropska unija, smanjiti ovlaštenja njenih institucija i omogućiti Njemačkoj da se izuzme iz niza zajedničkih politika. Među prijedlozima su ukidanje direktnih izbora za Evropski parlament, svođenje Evropske komisije na administrativnu ulogu i prijetnja referendumom o članstvu Njemačke u EU ukoliko njeni zahtjevi ne budu prihvaćeni.
Plan je sadržan u stranačkom dokumentu koji bi liderka AfD-a Alice Weidel trebalo da predstavi u Evropskom parlamentu. Prema pisanju Politica, stranka u početnoj fazi ne bi tražila neposredan izlazak Njemačke iz EU ili eurozone, već ponovno pregovaranje o evropskim ugovorima i značajno smanjenje nadležnosti zajedničkih institucija.
AfD želi ukinuti direktne izbore za Evropski parlament
Jedan od najznačajnijih prijedloga odnosi se na način izbora poslanika u Evropskom parlamentu. AfD želi da direktne izbore zamijeni sistemom u kojem bi delegate imenovali nacionalni parlamenti.
Time bi se, prema planu stranke, odlučivanje u većoj mjeri vratilo u nacionalne prijestonice, dok bi Evropska komisija izgubila veliki dio svojih političkih ovlaštenja i bila svedena prvenstveno na administrativne poslove.
AfD predlaže i promjenu pravosudnog sistema EU, odnosno zamjenu najvišeg suda Unije arbitražnim tribunalom. Takvi prijedlozi predstavljali bi ozbiljnu promjenu postojećeg institucionalnog poretka, koji se zasniva na zajedničkim ugovorima i nadležnostima evropskih institucija.
Manji budžet EU i veći uticaj Njemačke
Program predviđa smanjenje budžeta Evropske unije, ograničavanje rashoda, zamrzavanje broja zaposlenih i ukidanje pojedinih agencija. AfD bi koristio pravo veta kako bi se suprotstavio prihodima Unije od poreza na dodatu vrijednost i plastiku, a Berlin bi mogao zaprijetiti i obustavom uplata u zajednički budžet.
Stranka traži i veći uticaj velikih ekonomija eurozone na odlučivanje u Evropskoj centralnoj banci, što bi Njemačkoj otvorilo prostor za snažniju ulogu u oblikovanju monetarne politike. Istovremeno se protivi uvođenju digitalnog eura.
Ovakav pristup pokazuje da AfD ne traži samo smanjenje administracije EU već i promjenu odnosa moći između evropskih institucija i država članica, uz veći prostor za samostalno odlučivanje nacionalnih vlada.
Izuzeća od zajedničkih pravila, a zatim referendum?
AfD želi da Njemačka zatraži izuzeća od evropskih pravila u oblastima migracija, poreza, socijalne politike, odbrane i zajedničkog zaduživanja. Ako ne budu promijenjene politike EU u oblastima zaštite životne sredine, industrije, poljoprivrede i finansija, stranka bi tražila izuzeća i u tim područjima.
Planirani početak provođenja reformi je 2029. godina, kada se održavaju izbori za Evropski parlament i njemački savezni parlament.
Ukoliko njeni zahtjevi ne budu ispunjeni, AfD bi pokrenuo referendum o članstvu Njemačke u Evropskoj uniji. To bi značilo da stranka, iako u početku ne traži neposredan izlazak iz Unije, ostavlja mogućnost takvog scenarija kao krajnju političku opciju.
AfD jača pozicije u Njemačkoj
Prijedlozi dolaze u periodu kada desničarske i krajnje desničarske stranke nastoje povećati svoj uticaj širom Evrope. AfD je dodatni politički zamah dobio nakon izbornih uspjeha na pokrajinskim izborima u Saksoniji-Anhaltu i Meklenburgu-Zapadnom Pomorju.
Njihov program otvara pitanje budućnosti evropskih integracija i odnosa Berlina prema zajedničkim pravilima EU. Njemačka je jedna od najvećih ekonomija Unije i jedan od ključnih finansijskih oslonaca zajedničkog budžeta, pa bi eventualna promjena njenog odnosa prema evropskim institucijama imala posljedice daleko izvan njemačkih granica.
Ipak, prijedlozi AfD-a predstavljaju stranački program, a njihovo sprovođenje zavisilo bi od političke podrške, pravnih procedura i mogućih pregovora sa ostalim članicama EU.