Andora, mala evropska kneževina smještena u Pirinejima između Francuske i Španije, može se pohvaliti jednim od najviših životnih standarda u Evropi. Ipak, uprkos visokim platama i povoljnim uslovima rada, ova zemlja suočava se s ozbiljnim nedostatkom radnika.
Andora ima nešto više od 90.000 stanovnika, dok njen bruto domaći proizvod po stanovniku iznosi približno 39.000 eura. Porezi su među najnižima u Evropi, a porez na promet iznosi svega 4,5 odsto.
Prosječna mjesečna plata u maju 2026. godine iznosila je 2.760,46 eura, što je za 7,7 odsto više nego godinu ranije. Medijalna plata porasla je za 5,2 odsto i dostigla 2.235,73 eura.
Najveće plate isplaćuju se u finansijskom sektoru, gdje prosjek iznosi 4.972 eura. Zaposleni u proizvodnji i distribuciji električne energije, plina i vode u prosjeku primaju oko 3.608 eura.
Najveći rast plata zabilježen je u trgovini, gdje je prosjek povećan za 14,5 odsto, na približno 2.406 eura. U ugostiteljstvu prosječna plata iznosi oko 2.152 eura, dok zaposleni u poljoprivredi prosječno zarađuju oko 2.000 eura.
Nedostaje radnika u brojnim sektorima
Iza dobrih ekonomskih pokazatelja krije se veliki problem – domaće radne snage nema dovoljno da zadovolji potrebe privrede.
Iako je vlada ove godine ograničila broj opštih radnih dozvola na 800, u junu je morala odobriti dodatnih 250 dozvola za zanimanja u kojima je nedostatak zaposlenih najizraženiji.
Radnici su posebno potrebni u zdravstvu, obrazovanju, ustanovama za brigu o starijim i bolesnim osobama, kućnoj njezi i javnom prevozu.
Velika potražnja postoji i u turizmu. Za ljetnu sezonu 2026. godine Andora je najprije odobrila 500 privremenih radnih dozvola za hotelijerstvo i ugostiteljstvo. Pošto je ta kvota brzo popunjena, izdato je još 250 dozvola.
Najviše se traže konobari, kuhari, vozači autobusa, zdravstveni radnici i osoblje za održavanje hotela.
Vlasti su pokrenule i poseban program međunarodnog zapošljavanja koji predviđa izdavanje 450 dozvola za period od decembra 2026. do avgusta 2027. godine. To pokazuje da turistički sektor u ovoj zemlji više ne zavisi samo od ljetne ili zimske sezone, već radnike treba tokom cijele godine.
Radna sedmica od 40 sati i 30 dana odmora
Visoke plate nisu jedina prednost rada u Andori. Zakonom je propisana radna sedmica od 40 sati, a zaposleni imaju pravo na 30 dana godišnjeg odmora.
Radnici su obuhvaćeni sistemom socijalnog osiguranja CASS, koji pokriva zdravstvenu zaštitu, nezaposlenost i penzijsko osiguranje. Zaposleni za ovaj sistem izdvajaju 6,5 odsto svojih primanja.
Porez na dohodak iznosi nula odsto za godišnja neto primanja do 24.000 eura, dok je najviša poreska stopa ograničena na 10 odsto.
Andora nije članica Evropske unije, pa građani drugih zemalja nemaju automatsko pravo na rad. Ipak, državljani zemalja EU imaju jednostavnije procedure, dok građani Francuske, Španije i Portugala, zahvaljujući bilateralnim sporazumima, uživaju dodatne pogodnosti.