Evropska komisija oglasila se povodom ozbiljne političke i ustavne krize u Poljskoj, koja je dodatno zaoštrena nakon smjene predsjednika Ustavnog suda i sukoba demonstranata s policijom ispred zgrade te institucije.
Iz Brisela je poručeno da poljski parlament ima ustavno pravo da imenuje sudije Ustavnog suda, uz ocjenu da je imenovanje osam novih sudija u okviru ovlaštenja Sejma, donjeg doma poljskog parlamenta.
Reakcija Evropske komisije uslijedila je nakon što je predsjednik Poljske Karol Navrocki optužio premijera Donalda Tuska za nasilno preuzimanje najvišeg suda u zemlji. Saopštenje iz Brisela dolazi i poslije sukoba koji su u petak uveče izbili ispred zgrade Ustavnog suda, a koji su direktno prenošeni na televiziji, prenosi Euronews.
Šta je Evropska komisija poručila Varšavi?
Portparol Evropske komisije naglasio je da je odgovornost poljskih institucija da obezbijede nesmetano funkcionisanje Ustavnog suda, u skladu sa domaćim ustavom i relevantnom sudskom praksom Evropske unije.
„Na poljskim je vlastima da obezbijede da Ustavni sud može da funkcioniše u skladu sa poljskim ustavom i uz poštovanje relevantne sudske prakse Suda pravde Evropske unije“, poručio je portparol.
On je posebno istakao da je imenovanje osam novih članova Ustavnog suda u okviru ustavnih ovlaštenja Sejma.
Predstavnik Komisije podsjetio je i na presudu Evropskog suda za ljudska prava, koji je 5. maja izdao privremene mjere kojima je od poljskih vlasti zatraženo da ne ometaju stupanje na dužnost i obavljanje sudijskih funkcija sudija koje je Sejm imenovao u martu 2026. godine.
Sukob predsjednika i premijera oko kontrole nad sudom
Političke tenzije dodatno su porasle nakon što je predsjednik Karol Navrocki optužio premijera Donalda Tuska za pokušaj nasilnog preuzimanja Ustavnog suda.
Povod za novu eskalaciju bio je potez sutkinje Ane Korvin-Pjotrovske, koja je, prema saopštenju Ustavnog suda, suspendovala predsjednika te institucije Bogdana Svjačevskog. Ona je, kao sutkinja sa najdužim stažom, preuzela upravljanje sudom.
Svjačevskog je na čelo Ustavnog suda imenovao prethodni premijer, iz redova političke opcije koja je bila na vlasti prije dolaska Tuskovog proevropskog kabineta.
Poljska podijeljena zbog pravosuđa
Ovaj potez dodatno je produbio sukob između predsjednika Navrockog, koji je politički povezan sa prethodnom nacionalističkom vladom, i aktuelne vlade premijera Donalda Tuska.
Spor oko Ustavnog suda dio je šireg političkog sukoba u Poljskoj koji se odnosi na reforme pravosuđa, imenovanja sudija i odnos između izvršne vlasti i sudskih institucija.
Dok vlasti i njihovi politički protivnici iznose različita tumačenja zakonitosti posljednjih poteza, Evropska komisija poručuje da poljske institucije moraju obezbijediti funkcionisanje Ustavnog suda u skladu sa ustavom i evropskim pravnim standardima.