Cijene osnovnih životnih namirnica širom Evrope drastično se razlikuju. Dok je za korpu od 18 proizvoda u Švajcarskoj potrebno izdvojiti gotovo 138 evra, ista količina namirnica u Srbiji košta oko 50 evra. Bosna i Hercegovina takođe se nalazi među zemljama sa nižim nominalnim cijenama hrane.
Ipak, jeftinija korpa ne znači automatski i lakši život. Kada se u obzir uzmu plate i kupovna moć stanovništva, slika postaje znatno drugačija.
Prema podacima Eurostata, hrana i bezalkoholna pića čine 13,6 odsto ukupne potrošnje domaćinstava u Evropskoj uniji. Veći dio budžeta odlazi na stanovanje i komunalne usluge, na koje se odnosi 23,6 odsto potrošnje.
Podaci platforme Numbeo, koja prati troškove života, pokazuju velike razlike u cijenama namirnica među evropskim zemljama. Poređenje se odnosi na sredinu 2026. godine, dok su cijene pojedinačnih proizvoda prikupljene u oktobru.
Švajcarska i Island na vrhu liste najskupljih zemalja
Prema indeksu cijena namirnica, u kojem je prosjek Evropske unije postavljen na 100, Švajcarska je najskuplja evropska zemlja sa indeksom 189,2. To znači da su namirnice u ovoj zemlji u prosjeku 89,2 odsto skuplje nego u EU.
Odmah iza nje nalazi se Island sa indeksom 183,6, a slijede Norveška sa 154,4, Luksemburg sa 134,9 i Danska sa 128,4.
Iznad evropskog prosjeka su i Finska, sa indeksom 119,7, te Švedska sa 116,6.
Među velikim evropskim ekonomijama obuhvaćenim poređenjem, Francuska je najskuplja, sa cijenama namirnica 27,5 odsto iznad prosjeka EU. Slijede Velika Britanija sa indeksom 111,9, Njemačka sa 111,6 i Italija sa 110,2.
Španija je među ovim zemljama izuzetak, jer je njen indeks 89,7, što znači da su cijene namirnica ispod prosjeka Evropske unije.
Gdje su najjeftinije namirnice i na kojem mjestu je BiH?
U okviru Evropske unije, najniže cijene namirnica zabilježene su u Rumuniji, čiji indeks iznosi 66,7, odnosno 33,3 odsto manje od prosjeka EU.
Niske cijene karakteristične su i za pojedine zemlje istočne Evrope i Balkana. Indeks za Sjevernu Makedoniju iznosi 59,8, za Bosnu i Hercegovinu 67,9, dok je u Srbiji 68,8.
Turska ima indeks 82,1, što je i dalje ispod prosjeka EU, iako se istovremeno izdvaja po visokoj inflaciji cijena hrane.
Ovi podaci pokazuju da su namirnice u BiH, posmatrano kroz nominalne cijene, znatno jeftinije nego u većem dijelu zapadne i sjeverne Evrope.
Ista korpa od 18 proizvoda: Švajcarska 137,90, Srbija 49,70 evra
Razlike postaju još jasnije kada se uporede cijene konkretnih proizvoda. Euronews Business je, koristeći podatke Numbea prikupljene u oktobru 2026. godine, izračunao vrijednost korpe od 18 namirnica, pri čemu je svaki proizvod uračunat jednom, bez dodatnog ponderisanja.
Prosječna cijena takve korpe u Evropskoj uniji iznosila je 69,84 evra.
U Švajcarskoj je dostigla čak 137,90 evra, dok je u Moldaviji bila najniža i iznosila 41,10 evra. U Norveškoj je ista korpa koštala 116,10 evra, u Luksemburgu 99 evra, Austriji 88,10 evra, a Danskoj 87,70 evra.
Među velikim evropskim ekonomijama, Francuska je ponovo bila najskuplja, sa korpom od 87,40 evra. U Italiji je ona koštala 80 evra, u Njemačkoj 75,20, a u Velikoj Britaniji 69,10 evra. U Španiji je za iste proizvode trebalo izdvojiti 63 evra.
U Srbiji je cijena korpe iznosila 49,70 evra. Manje od 50 evra bilo je potrebno izdvojiti i u Sjevernoj Makedoniji, na Kosovu, u Rumuniji, Gruziji, Poljskoj, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini.
Jeftinija hrana ne znači i veću kupovnu moć
Iako su cijene namirnica u pojedinim zemljama Balkana znatno niže nego u zapadnoj Evropi, to ne znači da građani lakše podnose troškove ishrane.
U Rumuniji, na primjer, gdje su cijene namirnica najniže u EU, hrana i bezalkoholna pića čine čak 23,1 odsto ukupne potrošnje domaćinstava. U Bugarskoj taj udio takođe prelazi 20 odsto.
Profesor Jeremijaš Mate Balog sa Univerziteta Korvinus ukazao je za Euronews Business na značaj plata i kupovne moći stanovništva.
Prema njegovim riječima, niže cijene ne znače nužno i veću dostupnost hrane. Namirnice mogu biti jeftinije u apsolutnom iznosu, ali istovremeno predstavljati veći teret za domaćinstva čiji su prihodi niži.
Zbog toga poređenje troškova života ne može da se zasniva samo na cijenama u prodavnicama. Jednako je važno koliko građanima ostaje novca nakon što podmire stanovanje, račune, prevoz i druge osnovne potrebe.
Upravo tu se krije najveća razlika između nominalno jeftine korpe i stvarne dostupnosti hrane.