Krista Pajk trebalo je da postane prva žena pogubljena u američkoj saveznoj državi Tenesi u gotovo dva vijeka. Umjesto toga, nakon što je primila dvije doze lijeka predviđenog za izvršenje smrtne kazne, ostala je živa. Slučaj je sada otvorio nova pitanja o samom postupku pogubljenja, ali i o okolnostima zločina zbog kojeg je osuđena.
Krista Pajk (50) u srijedu je trebalo da bude pogubljena u Tenesiju, više od 30 godina nakon što je osuđena za ubistvo 19-godišnje Kolin Slemer.
Pajk je tokom izvršenja smrtne kazne dobila dvije doze pentobarbitala, ali nije preminula. Novinari koji su pratili izvršenje naveli su da su i nakon druge doze mogli čuti njeno disanje, dok su njeni advokati tvrdili da je bila svjesna.
Nakon neuspjelog izvršenja, Pajk je prebačena u bolnicu, dok su njeni advokati zatražili od suda da spriječi nastavak postupka.
Cijeli slučaj dodatno je zakomplikovan pravnim preokretima koji su uslijedili neposredno prije zakazanog pogubljenja. Američki apelacioni sud za Šesti okrug privremeno je zaustavio izvršenje kazne oko sat vremena prije predviđenog termina. Sud je trebalo da razmotri nove argumente odbrane koji su se odnosili na Pajkino djetinjstvo i okolnosti u kojima je odrastala.
Međutim, Vrhovni sud SAD kasnije je poništio tu odluku i omogućio Tenesiju da nastavi sa izvršenjem kazne. Troje sudija bilo je protiv takve odluke. Među njima je bila i sudija Sonja Sotomajor, kojoj su se pridružile Elena Kagan i Ketanji Braun Džekson. U izdvojenom mišljenju upozorile su da je izvršenje dozvoljeno dok su pravni postupci koje je pokrenula odbrana još trajali.
Nakon što je postalo jasno da Pajk nije umrla, njeni advokati odmah su zatražili novu intervenciju suda.
Guverner Tenesija Bil Li potom je suspendovao sva druga pogubljenja zakazana u toj saveznoj državi do kraja godine i naredio nezavisnu istragu. Državne institucije saopštile su da je tokom postupka poštovan propisani protokol.
Zločin zbog kojeg je osuđena na smrt
Slučaj Kristе Pajk datira iz januara 1995. godine. Tada je imala svega 18 godina.
Pajk je osuđena za ubistvo 19-godišnje Kolin Slemer, koja je pohađala program Job Corps u Noksvilu.
Prema sudskim dokumentima i ranijim izvještajima, Pajk je namamila Slemer u šumovito područje u blizini poljoprivrednog kampusa Univerziteta Tenesi. Navodni povod bio je odlazak po marihuanu i razgovor o ranijem sukobu između dvije djevojke.
Pajk je, prema navodima iz slučaja, smatrala da ju je Slemer uvrijedila i pokušala da joj preotme tadašnjeg dečka.
Sa Pajk je bio i njen tadašnji momak Tadaril Šip, koji je imao 17 godina. Njih dvoje su napali Slemer, tukli je komadom asfalta i mučili. Na tijelu žrtve pronađen je urezani pentagram.
Slemerino tijelo pronađeno je narednog jutra. Pajk je uhapšena tri dana kasnije.
Tokom istrage pojavili su se i navodi da je Pajk nakon ubistva drugim polaznicima programa pričala o zločinu i pokazivala dio lobanje žrtve.
U slučaju je bila uhapšena i Šadola Peterson, koja je tada imala 18 godina. Nakon što je pristala da svjedoči protiv Pajk i Šipa, dobila je znatno blažu kaznu.
Pajk je 1996. godine proglašena krivom za ubistvo prvog stepena i osuđena na smrt.
Šip je takođe proglašen krivim za ubistvo, ali zbog toga što je u vrijeme zločina bio maloljetan nije mogao biti osuđen na smrtnu kaznu. Dobio je kaznu doživotnog zatvora uz mogućnost uslovnog otpusta.
Više od tri decenije čekala izvršenje kazne
Pajk je naredne decenije provela u zatvoru čekajući izvršenje smrtne kazne.
Njena odbrana posljednjih godina pokušavala je da ponovo otvori pitanje okolnosti njenog odrastanja. Advokati su tvrdili da je kao dijete bila izložena ozbiljnom zlostavljanju i seksualnom nasilju.
Tokom ranijih sudskih postupaka stručnjaci su govorili i o njenom mentalnom zdravlju, uključujući posttraumatski stresni poremećaj i bipolarni poremećaj.
Odbrana je tvrdila da porota tokom prvobitnog suđenja nije dobila potpunu sliku njenog djetinjstva i trauma, te da su te okolnosti mogle uticati na odluku o kazni.
Upravo su ti argumenti bili dio posljednjih pokušaja da se izvršenje smrtne kazne odgodi.
Pajk nikada nije negirala da je učestvovala u ubistvu. U zahtjevima za pomilovanje tražila je da joj smrtna kazna bude zamijenjena doživotnim zatvorom.
Guverner Tenesija Bil Li odbio je zahtjev za pomilovanje, a Vrhovni sud SAD nije prihvatio njen zahtjev da se izvršenje kazne zaustavi.
Bila bi prva pogubljena žena u Tenesiju nakon gotovo 200 godina
Posebnu pažnju slučaj je privukao zbog činjenice da je Pajk u vrijeme ubistva imala samo 18 godina, ali i zbog toga što je bila jedina žena u Tenesiju koja je čekala izvršenje smrtne kazne.
Da je pogubljenje uspješno izvršeno, Pajk bi postala prva žena pogubljena u toj saveznoj državi u gotovo 200 godina.
Prema podacima navedenim u izvještajima o slučaju, od 1970-ih godina u Sjedinjenim Američkim Državama pogubljeno je 18 žena, naspram 1.663 muškarca.
Majka ubijene Kolin Slemer ranije je javno govorila da želi da Pajk bude pogubljena, navodeći da bi time njena kćerka konačno mogla da počiva u miru.
Nakon što je izvršenje smrtne kazne propalo, međutim, slučaj Kristе Pajk dobio je potpuno novu dimenziju – sada se, osim pitanja njene odgovornosti za zločin i okolnosti njenog odrastanja, ispituje i kako je došlo do toga da smrtonosna injekcija nije dovela do smrti osuđenice.