Visoka predstavnica Evropske unije za spoljnu politiku i bezbjednost Kaja Kalas poručila je da Rusija mora ispuniti međunarodne obaveze koje je preuzela i poštovati suverenitet i teritorijalni integritet Ukrajine. Istovremeno je naglasila da Evropa mora biti direktno uključena u pregovore o okončanju rata, jer se njihovi rezultati neposredno tiču i evropske bezbjednosti.
Kalas je, uoči sastanka ministara spoljnih poslova grupe G7 u Parizu, ocijenila da do sada nije bilo znakova da je Moskva spremna da pregovara u dobroj vjeri. Kao prvi korak prema ozbiljnim razgovorima navela je prekid vatre.
„Željeli bismo da vidimo prekid vatre kako bi se zaista sjelo za pregovarački sto. Takođe bismo željeli da Rusija pokaže dobru volju, na primjer, tako što neće svakodnevno ubijati civile i napadati civilnu infrastrukturu. Do sada to nije učinila“, rekla je Kalas.
Kalas: Rusija krši postojeću bezbjednosnu arhitekturu
Govoreći o prijedlozima za uspostavljanje nove bezbjednosne arhitekture u Evropi i mogućnosti direktnih razgovora evropskih zemalja s Rusijom, Kalas je ocijenila da takav sistem već postoji, ali da je ključni problem u tome što Moskva ne poštuje preuzete obaveze.
Kao primjere navela je Budimpeštanski memorandum, kojim se Ukrajina odrekla nuklearnog oružja uz dobijanje bezbjednosnih garancija, Završni akt iz Helsinkija, kao i obaveze preuzete u okviru Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS).
„Jedina koja krši tu bezbjednosnu arhitekturu jeste Rusija. Zato moramo da obezbijedimo da u pregovorima postoje jasni ustupci ruske strane, jer ćemo u suprotnom samo vidjeti nastavak napada“, poručila je šefica evropske diplomatije.
Prema njenim riječima, pregovori o okončanju rata ne mogu se voditi bez neposrednog učešća Evrope, jer se dio ključnih pitanja odnosi direktno na odluke Evropske unije.
Među njima su evropske sankcije protiv Rusije, ali i sudbina zamrznute ruske imovine.
Zamrznuta ruska imovina i sankcije među ključnim pitanjima
Kalas je podsjetila da postoje dogovori prema kojima zamrznuta ruska imovina neće biti oslobođena dok Moskva ne isplati ratnu odštetu Ukrajini.
Dodala je da su ministri spoljnih poslova EU pripremili listu ključnih evropskih interesa kako bi Unija imala jasniju poziciju u eventualnim pregovorima.
Prema njenoj ocjeni, Rusija u ovom trenutku iznosi maksimalističke zahtjeve, dok Evropa još ne postavlja dovoljno jasno sopstvene uslove.
Zbog toga smatra da je važno da evropske zemlje budu prisutne za pregovaračkim stolom i da se njihovi bezbjednosni i politički interesi ne zanemare u procesu postizanja eventualnog mirovnog sporazuma.
Kalas brani Međunarodni krivični sud: Potrebno je više odgovornosti
Govoreći o radu Međunarodnog krivičnog suda (ICC) i neslaganjima sa Sjedinjenim Američkim Državama, Kalas je ocijenila da je u trenutku kada se širom svijeta bilježi sve veći broj ratnih zločina potrebno jačati međunarodnu odgovornost, a ne slabiti je.
Na pitanje o mogućnosti da Evropska unija aktivira mehanizam za blokiranje sankcija protiv ICC-a, rekla je da je i takva opcija razmatrana, ali da Unija trenutno traži alternativna rješenja.
„Imamo još nešto manje od šest mjeseci da pronađemo alternative koje će omogućiti da Sud nastavi da funkcioniše. Za nas je veoma važno da ICC nastavi rad i da može da se bavi svim ovim zločinima“, izjavila je Kalas.
Ako se potvrdi veza s Iranom, EU najavljuje snažnu reakciju
Kalas se osvrnula i na sajber napade na evropske objekte, uključujući nedavne incidente povezane s komercijalnim rashladnim uređajima.
Navela je da Evropska unija za sada nema potvrđene informacije o tome ko stoji iza tih napada.
Ipak, upozorila je da bi reakcija Brisela morala biti snažna ukoliko se utvrdi da su napadi povezani s Iranom.
Time je još jednom ukazala na bezbjednosne izazove s kojima se suočava Evropska unija, od rata u Ukrajini i odnosa s Moskvom do sajber prijetnji i zaštite međunarodnih institucija.