Iako Republička izborna komisija još nije objavila konačne rezultate parlamentarnih izbora u Srbiji, već su se pojavile tvrdnje da bi SNS mogao pokušati da blokira konstituisanje novog saziva Narodne skupštine.
Povod za takve spekulacije je podatak da se na konstitutivnoj sjednici mora potvrditi najmanje 167 od ukupno 250 poslaničkih mandata. Međutim, to ne znači da 167 poslanika mora fizički biti u skupštinskoj sali.
Upravo u tome je ključna razlika koja se posljednjih dana u javnosti često pogrešno tumači.
Šta slijedi nakon objave konačnih rezultata?
Prvi korak je da Republička izborna komisija utvrdi i objavi ukupan izvještaj o rezultatima izbora. Nakon toga, u roku od 10 dana, RIK rješenjem dodjeljuje mandate kandidatima za narodne poslanike.
Tek potom slijedi konstitutivna sjednica novog saziva.
Ona mora biti održana najkasnije u roku od 30 dana od proglašenja konačnih rezultata izbora. Sjednicu saziva predsjednik Narodne skupštine iz prethodnog saziva, a tu funkciju trenutno obavlja Ana Brnabić.
Skupština se smatra konstituisanom kada se potvrdi najmanje dvije trećine poslaničkih mandata, odnosno najmanje 167 od ukupno 250.
Ali – 167 poslanika ne mora biti u sali.
Ne glasa se o potvrđivanju mandata
Jelena Jerinić, bivša poslanica Zeleno-levog fronta i profesorka Pravnog fakulteta Univerziteta Union u Beogradu, za Novu objašnjava da je potvrđivanje mandata tehnički postupak.
„Konstituisanje nove Skupštine ne zavisi od volje SNS. Uslov za konstituisanje parlamenta jeste potvrđivanje mandata dve trećine narodnih poslanika. Potvrđivanje mandata nije isto što i prisustvo na sednici ili glasanje na sednici“, navodi Jerinić.
Prema njenom objašnjenju, komisija koju obrazuje većina prisutnih poslanika upoređuje izvještaj RIK-a sa uvjerenjima o izboru za narodne poslanike i utvrđuje da li se podaci podudaraju.
O tome se potom podnosi izvještaj Skupštini.
O potvrđivanju mandata se ne glasa. Predsjedavajući samo konstatuje da su mandati potvrđeni.
Zbog toga poslanici SNS-a, čak i ukoliko bi odlučili da ne prisustvuju konstitutivnoj sjednici, ne bi mogli jednostavnim bojkotom da spriječe potvrđivanje potrebnog broja mandata.
Studentska lista ima 141 mandat
Prema preliminarnim rezultatima, Studentska lista osvojila je 141 mandat, dok lista „Ujedinjena Srbija“, koju predvodi Aleksandar Vučić, ima 103 mandata.
U parlament su, prema tim rezultatima, ušle još četiri manjinske liste.
Savez vojvođanskih Mađara imaće dva mandata, kao i Albanska koalicija, dok su po jedan mandat osvojile lista „Ljudski“ Rasima Ljajića i SDA sa listom „Čuvari Sandžaka“.
To znači da Studentska lista već ima ubjedljivu većinu za sprovođenje radnji na konstitutivnoj sjednici.
„Ana Brnabić mora u roku od 30 dana od objavljivanja konačnih rezultata da sazove prvu sednicu novog parlamenta kojoj će predsedavati najstariji poslanik“, navodi Jerinić.
Kako dodaje, čak i ako najstariji poslanik ne želi da predsjedava sjednicom, tu funkciju preuzima sljedeći najstariji poslanik.
SNS može opstruisati politički proces, ali ne i mandatom blokirati Skupštinu
Zoran Alimpić, član Gradske izborne komisije i bivši predsjednik Skupštine grada Beograda, ukazuje na još jedan važan detalj.
Za održavanje konstitutivne, ali i drugih sjednica Skupštine, potrebno je prisustvo najmanje 126 poslanika.
„Retko koji pobednik izbora ima apsolutnu većinu u Skupštini. Za održavanje konstitutivne i svake druge sednice Skupštine, potrebno je da u sali imamo 126 poslanika“, kaže Alimpić za Novu.
Drugim riječima, 167 mandata odnosi se na potvrđivanje mandata, a 126 poslanika na kvorum za rad Skupštine.
To su dvije različite stvari koje se u javnosti često miješaju.
Ipak, proces formiranja nove vlasti može biti produžen ukoliko dođe do ponavljanja glasanja na pojedinim biračkim mjestima. U tom dijelu ključnu ulogu ima RIK.
Za sada, međutim, tvrdnja da SNS može samo nedolaskom svojih poslanika spriječiti konstituisanje novog saziva Skupštine nema uporište u objašnjenju stručnjaka koje je objavila Nova.
Pred Studentskom listom sada je drugačiji izazov – da izborne rezultate pretvori u funkcionalnu parlamentarnu većinu i formiranje nove vlasti.