Avionske karte u Evropi mogle bi tokom 2027. godine poskupjeti između 10 i 20 odsto, što bi predstavljalo jedno od najdrastičnijih povećanja cijena u istoriji evropskog vazdušnog saobraćaja. Na ovo rekordno poskupljenje upozorio je Majkl O'Liri (Michael O'Leary), izvršni direktor Rajanaera (Ryanair), najveće evropske niskotarifne aviokompanije.
O'Liri je na konferenciji za novinare u Briselu istakao da će evropski avioprevoznici naredne godine biti primorani na naglo podizanje cijena karata zbog enormnog skoka troškova avionskog goriva, ali i smanjenja ukupnog broja raspoloživih letova.
„Mislim da ćemo naredne godine u Evropi vidjeti rast cijena avionskih karata od 10, 15, možda i 20 odsto. Moglo bi to biti najveće povećanje cijena u istoriji evropskog vazdušnog saobraćaja u periodu od 12 mjeseci“, poručio je O'Liri.
Kriva je cijena goriva: Barel skočio za čak 128 odsto
Glavni pokretač finansijskog udara jeste nagli rast cijene avionskog goriva, uzrokovan sukobima na Bliskom istoku i globalnim poremećajima u snabdijevanju energentima.
Prema podacima Međunarodnog udruženja za vazdušni saobraćaj (IATA), u sedmici zaključno sa 16. oktobrom prosječna cijena avionskog goriva u Evropi iznosila je oko 207,6 dolara po barelu, što je skok od gotovo 128 odsto na godišnjem nivou.
Iako su se aviokompanije tokom ove godine štitile ranije ugovorenim fiksnim cijenama (Rajaner je gorivo plaćao oko 67 dolara po barelu), ti ugovori ističu. Za relevantni period 2027. godine Rajaner nema osiguranu fiksnu cijenu za 85 odsto potreba za gorivom, pa će direktan udar tržišta osjetiti i kompanije i putnici.
Slijede li bankroti i ukidanje linija?
O'Liri navodi da skok troškova neće svi preživjeti. Dok će finansijski stabilniji giganti apsorbovati dio troškova, manje kompanije suočiće se s ozbiljnim krizama, što bi moglo dovesti do novog talasa bankrota i konsolidacija na tržištu.
Manja ponuda letova i manje dostupnih sjedišta uz jednaku potražnju stvoriće dodatni pritisak na rast cijena. Rajaner već reaguje:
- Ukida se 20 linija u Belgiji tokom zimske sezone,
- Ponuda se smanjuje za više od milion sjedišta (razlog je i povećanje belgijskog taksenog nameta sa dva na sedam evra po karti),
- Avioni se preusmjeravaju na druga, povoljnija evropska tržišta.
Šta ovo znači za putnike iz Bosne i Hercegovine?
Budući da je Rajaner masovno prisutan na aerodromima u BiH, a niskotarifni letovi čine okosnicu putovanja bh. građana prema evropskim metropolama, najavljeni trend odraziće se i na domaće tržište.
U praksi, ako se O'Lirijeve prognoze ostvare, karta koja na niskotarifnim linijama danas košta 100 evra, naredne godine mogla bi iznositi između 110 i 120 evra. Konačne cijene zavisiće od konkurencije na svakoj pojedinačnoj liniji, potražnji i troškovima aerodromskih taksa.