Elon Musk više ne krije svoju podršku Alternativi za Njemačku (AfD). Nakon novih izbornih uspjeha ove stranke, milijarder je ponovo javno stao uz njeno rukovodstvo, koristeći ogromni uticaj koji ima na društvenoj mreži X. Njegov angažman sve više prerasta u otvoreno miješanje u politički život jedne od najvažnijih evropskih država.
Nakon izbornog uspjeha AfD-a u Saksoniji-Anhaltu, Musk je na društvenim mrežama objavio kratku poruku: „Gut gemacht!“ – „Bravo!“
Za stranku koja je godinama bila politički izolovana, podrška jednog od najpoznatijih svjetskih milijardera predstavlja značajan propagandni i komunikacijski kapital.
Musk, međutim, ne podržava AfD samo povremenim objavama. Njegovo političko svrstavanje uz njemačku desnicu traje već duže vrijeme i uključuje direktnu podršku liderki stranke Alice Weidel, javne razgovore putem X-a i obraćanje skupovima AfD-a.
Od podrške do političkog savezništva
Musk je krajem 2024. godine otvoreno podržao AfD, predstavljajući ga kao političku nadu za Njemačku. Početkom 2025. godine razgovarao je sa Alice Weidel putem svoje platforme, dajući liderki AfD-a ogroman međunarodni prostor.
Nedugo zatim obratio se i skupu AfD-a putem videoveze.
Posebnu pažnju izazvala je njegova poruka da Njemačka mora prestati biti opterećena krivicom iz prošlosti i krenuti naprijed. Takve izjave imaju posebnu težinu u zemlji čiji je poslijeratni politički identitet snažno oblikovan suočavanjem s nacističkim zločinima.
Musk istovremeno pokušava promijeniti način na koji se AfD predstavlja javnosti.
Dok njemačke institucije i politički protivnici stranku opisuju kao krajnje desnu i upozoravaju na ekstremističke tendencije pojedinih njenih članova, Musk je AfD pokušao predstaviti kao svojevrsni politički „centar“.
Zašto je AfD toliko kontroverzan?
AfD je posljednjih godina postao jedna od najvažnijih političkih snaga u Njemačkoj, ali i jedna od najspornijih.
Stranka zagovara znatno strožu migracionu politiku, protivi se dijelu evropskih integracija i zastupa konzervativnije stavove o društvenim pitanjima.
Posebno kontroverzne su izjave pojedinih njenih funkcionera o nacističkoj prošlosti Njemačke, kao i koncept „remigracije“, koji se u političkoj debati povezuje s idejom povratka velikog broja stranaca iz zemlje.
Upravo zbog toga protivnici AfD-a upozoravaju da nije riječ samo o klasičnoj desničarskoj stranci, već o pokretu koji želi temeljno promijeniti njemački politički kurs.
AfD takve optužbe odbacuje.
Muskova najveća prednost je – X
Muskova politička snaga ne proizlazi samo iz njegovog bogatstva i globalne popularnosti.
On je vlasnik društvene mreže X, platforme putem koje njegove političke poruke mogu za nekoliko minuta dosegnuti ogroman broj ljudi.
Za AfD je to posebno važno.
Stranka više ne mora svoje poruke plasirati isključivo kroz njemačke medije i tradicionalne političke kanale. Uz Muskovu podršku, njene poruke postaju međunarodni sadržaj koji se širi Evropom i Sjedinjenim Američkim Državama.
Musk tako ne djeluje samo kao simpatizer jedne njemačke stranke. Njegov profil i komunikacijski uticaj omogućavaju mu da utiče i na način na koji se o AfD-u govori izvan Njemačke.
Od Trumpa do evropske desnice
Muskova podrška AfD-u dio je šire političke transformacije američkog milijardera.
Nekada prvenstveno prepoznat kao simbol tehnološkog napretka, električnih automobila i svemirske industrije, Musk je posljednjih godina postao jedan od najglasnijih političkih aktera desnice.
Njegova bliskost s Donaldom Trumpom, podrška pojedinim evropskim desničarskim političarima i kritike migracione politike Evropske unije pokazuju da njegov politički interes više nije ograničen na Sjedinjene Američke Države.
Musk sve otvorenije želi uticati na politički pravac Zapada.
A Njemačka je u toj priči posebno važna.
Može li Musk promijeniti njemačku politiku?
Za sada je teško izmjeriti koliko Muskova podrška direktno utiče na rezultate AfD-a.
Njemačka politika ima snažne institucije, razvijene tradicionalne medije i biračko tijelo koje nije lako usmjeravati spoljnim političkim uticajem.
Ali njegov uticaj ne treba ni potcijeniti.
Musk AfD-u daje ono što stranka teško može sama da obezbijedi – globalni publicitet, ogromnu digitalnu platformu i međunarodnu političku vidljivost.
Istovremeno, on pokušava pomjeriti granicu prihvatljivog političkog diskursa. Ideje koje kritičari nazivaju ekstremističkim predstavlja kao patriotizam, nacionalizam kao normalnu političku opciju, a borbu protiv političkog establišmenta kao oslobađanje društva.
Zbog toga se borba oko AfD-a više ne vodi samo između njemačkih političkih stranaka.
Ona se vodi i oko pitanja gdje završava legitimna desnica, a počinje politički ekstremizam – i ko ima pravo da određuje tu granicu.
Ako AfD nastavi da raste, a Musk nastavi da koristi svoju platformu za njegovu promociju, Njemačka bi mogla postati jedan od najvažnijih evropskih frontova šire političke promjene koja već zahvata Zapad.
Musk je tako od komentatora evropske politike postao njen aktivni učesnik. A AfD je, čini se, jedan od projekata iza kojeg je odlučio stati punom snagom.