Demokrate su ponovo osvojile kontrolu nad oba doma Kongresa, dok su izbori za guvernere u Teksasu, Floridi, Viskonsinu i Ohaju donijeli istorijske rezultate.
ISTANBUL – Međuizbori održani 2026. godine u Sjedinjenim Američkim Državama donijeli su niz istorijskih presedana. Žene i kandidati iz manjinskih zajednica srušili su dugogodišnje političke barijere u izborima za guvernere i članove Kongresa.
Među najznačajnijim rezultatima su izbor prve Afroamerikanke za guvernerku jedne američke savezne države, prve pripadnice starosjedilačkih naroda u Senat i prvog muslimanskog predstavnika Nju Džerzija u Kongresu.
Izbori su istovremeno promijenili odnos političkih snaga u Vašingtonu.
Demokrate su na izborima održanim u utorak osvojile većinu u američkom Senatu, zadavši ozbiljan politički udarac predsjedniku Donaldu Trampu u drugoj polovini njegovog mandata.
Prema projekcijama američkih medija, u 7 časova po Griniču demokrate su imale prednost od 53 prema 42 senatorska mjesta, nakon što su republikancima preuzele najmanje sedam mandata širom zemlje.
Demokratska stranka osvojila je i kontrolu nad Predstavničkim domom Kongresa, nakon što je Džoni Garsija pobijedio Karlosa de la Kruza u 35. kongresnom okrugu Teksasa, objavio je Associated Press.
Tom pobjedom demokrate su dostigle 218 mjesta, koliko je potrebno za većinu u Predstavničkom domu koji broji 435 članova.
Time je okončana republikanska kontrola nad ovim domom Kongresa, što predstavlja značajan politički neuspjeh za predsjednika Trampa.
U 6.39 časova po Griniču rezultati za još 87 mjesta nisu bili proglašeni.
Pobjede demokrata nisu bile ograničene samo na Vašington. Stranka je osvojila i važne guvernerske izbore u tradicionalno republikanskim saveznim državama, uključujući Džordžiju i Teksas.
Prvi musliman izabran u američki Senat
Abdul El-Sajed, demokrata egipatskog porijekla i bivši zvaničnik u oblasti javnog zdravstva, ispisao je istoriju postavši prvi musliman izabran u američki Senat.
Na izborima u Mičigenu pobijedio je republikanca Majka Rodžersa.
El-Sajed (42) je ljekar koji je ranije obavljao funkciju direktora javnog zdravstva Detroita, a potom i rukovodio Odjeljenjem za zdravstvo, socijalne usluge i pitanja veterana okruga Vejn.
Rođen je i odrastao u Mičigenu, u porodici egipatskog imigranta. Diplomirao je na Univerzitetu Mičigen, doktorirao na Oksfordu kao stipendista programa Rouds, a medicinsku diplomu stekao je na Univerzitetu Kolumbija.
Demokratsku nominaciju osvojio je u avgustu, pobijedivši kongresmenku Hejli Stivens.
Njegova kampanja bila je usmjerena na zdravstvenu zaštitu, ekonomsku nejednakost i ograničavanje uticaja velikih korporacija na politiku.
Prva Afroamerikanka izabrana za guvernerku
Demokratkinja Kiša Lens Botoms ispisala je istoriju pobjedom nad republikanskim biznismenom Rikom Džeksonom u Džordžiji, postavši prva Afroamerikanka izabrana za guvernerku jedne američke savezne države.
Ujedno je postala prva žena i prva osoba afroameričkog porijekla na čelu Džordžije.
Njenom pobjedom guvernerska funkcija u ovoj saveznoj državi vraćena je demokratama prvi put od 1998. godine, čime je okončano više od dvije decenije republikanske vlasti.
Botoms je ranije bila gradonačelnica Atlante od 2018. do 2022. godine, a prije ulaska u politiku na nivou savezne države radila je u lokalnoj upravi.
Prva žena starosjedilačkog porijekla na čelu savezne države
Bivša američka ministarka unutrašnjih poslova Deb Haland postala je prva žena starosjedilačkog porijekla izabrana za guvernerku jedne američke savezne države.
U Novom Meksiku pobijedila je republikanca Grega Hala.
Haland je pripadnica naroda Laguna Pueblo, a već je 2021. godine ušla u istoriju kao prva osoba starosjedilačkog porijekla imenovana na čelo jednog američkog ministarstva, kada ju je tadašnji predsjednik Džo Bajden imenovao za ministarku unutrašnjih poslova.
Njen izbor predstavlja još jedan važan korak u političkoj zastupljenosti američkih starosjedilačkih naroda.
Prva pripadnica starosjedilačkih naroda izabrana u Senat.
Zamjenica guvernera Minesote Pegi Flanagan postala je prva žena starosjedilačkog porijekla izabrana u američki Senat.
Pobijedila je republikanku Mišel Tafoju, bivšu televizijsku reporterku koja je izvještavala s utakmica NFL-a.
Flanagan je pripadnica zajednice White Earth Band of Ojibwe, a u Senatu će naslijediti demokratsku senatorku Tinu Smit, koja odlazi u penziju.
Prije nego što je 2019. godine postala zamjenica guvernera, bila je članica školskog odbora Mineapolisa i predstavnica grada Sent Luis Parka u Predstavničkom domu Minesote.
Tokom političke karijere bavila se pravima starosjedilačkih zajednica i odnosima između državnih vlasti i plemenskih naroda.
Prvi musliman iz Nju Džerzija u Kongresu
Demokrata Adam Hamavi pobijedio je u 12. kongresnom okrugu Nju Džerzija, postavši prvi musliman iz te savezne države izabran u američki Kongres.
Hamavi je plastični hirurg i bivši vojni hirurg američke vojske, a na izborima je pobijedio republikanca Grega Melija.
Njegov izbor predstavlja još jedan istorijski korak u rastućoj političkoj zastupljenosti američkih muslimana u Kongresu.
Prva Latinoamerikanka na čelu Teksasa
Demokratkinja Đina Hinohosa pobijedila je aktuelnog republikanskog guvernera Grega Abota i postala prva guvernerka Teksasa latinoameričkog porijekla.
Njenom pobjedom demokrate su se vratile na čelo ove savezne države nakon više od tri decenije.
Posljednja demokratkinja na toj funkciji bila je pokojna En Ričards, koja je guvernerski položaj napustila 1995. godine.
Pobjeda Hinohose označava značajnu promjenu političkih odnosa u Teksasu nakon dugog perioda republikanske vlasti.
Prvi afroamerički guverneri Floride i Viskonsina
Republikanac Bajron Donalds postao je prvi afroamerički guverner Floride i prvi Afroamerikanac iz Republikanske stranke izabran za guvernera u istoriji SAD.
Donalds, dosadašnji član Predstavničkog doma Kongresa, tijesno je pobijedio demokratu Dejvida Džolija.
Na funkciji će naslijediti Rona Desantisa.
Njegova pobjeda ujedno ga čini prvim Afroamerikancem izabranim na funkciju na nivou cijele savezne države Floride.
U Viskonsinu je demokrata Dejvid Krouli pobijedio republikanca Toma Tifanija i postao prvi afroamerički guverner te savezne države.
Krouli je ranije bio na čelu uprave okruga Milvoki, a naslijediće demokratskog guvernera Tonija Eversa.
Prva žena izabrana za guvernerku Ohaja
Demokratkinja Ejmi Akton pobijedila je republikanca Viveka Ramasvamija i postala prva žena izabrana za guvernerku Ohaja, kao i prva osoba jevrejskog porijekla na toj funkciji.
Akton je ljekarka i bivša direktorica Odjeljenja za zdravstvo Ohaja, a široj javnosti postala je poznata tokom pandemije COVID-19 zbog svoje uloge u organizovanju javnozdravstvenog odgovora savezne države.
Iako je Nensi Holister krajem 1998. i početkom 1999. godine privremeno obavljala funkciju guvernerke tokom 11 dana, Akton je prva žena koja je na taj položaj izabrana na izborima.
Prvi put tri Afroamerikanke istovremeno u Senatu
Pobjedom demokratkinje Džulijane Straton na izborima za Senat u Ilinoisu, broj Afroamerikanki koje istovremeno obavljaju senatorsku funkciju prvi put u istoriji SAD dostići će tri.
Kada u januaru 2027. godine preuzme mandat, pridružiće se demokratskim senatorkama Andželi Alsobruks iz Merilenda i Lisi Blant Ročester iz Delavera.
Straton, koja je obavljala funkciju zamjenice guvernera Ilinoisa u administraciji guvernera Džeja Bi Pritzkera, postaće druga Afroamerikanka izabrana za senatorku iz Ilinoisa, nakon Kerol Mozli Braun, koja je osvojila mandat 1992. godine.
Njen izbor znači i da će Ilinois u Senatu predstavljati dvije žene koje pripadaju rasnim i etničkim manjinskim zajednicama, budući da je druga senatorka iz ove države demokratkinja Tami Dakvort.