Iako su kreditni rizičari upozoravali da su pojedini krediti više
nego rizični, Navickas, Bjelac i Čomić su te kredite odobravali. Drugim
riječima i prema slovu zapisnika, oni su zloupotrijebili svoj položaj i
svjesno su učestvovali u pljački BIB-a. Krađa para je urađena na onovu
prividnih ugovora o kreditima koji su dodijeljeni povezanim pravnim
licima. Na taj način „družina“ je uvela BIB u gubitak iznad visine osnovnog kapitala, a deponenti BIB-a su opljačkani za 16 miliona KM, navodi se u tajnom zapisniku Republičkog deviznog inspektorata RS koji je u posjedu poslovnog portala CAPITAL.
Uprava BIB-a nije zvanično prikazivala stvarne vlasnike društava iz
Litvanije, Italije, Škotske i Djevičanskih ostrva kojima je odobravala
kredite i ulagala u njihove akcije. Navedene firme bile su u vlasništvu
UKIO Bankas i UKIO Banko Investicone Grupe UAB.
Stvarni vlasnik kompanija bio je Vladimir Romanov,
koji je bio vlasnik i Ukio banke i BIB-a. To znači da su sve ove
kompanije iz Litvanije, Italije, Škotske i Djevičanskih ostrva bile
zapravo povezana pravna lica sa BIB-om.
Prema Odluci o minimalnim standardima za poslovanje banaka sa licima
povezanim sa bankom, BIB je bila dužna da ove kompanije prikaže u svojim
poslovnim knjigama.
– Pažljivim čitanjem izvještaja jasno se uočava da je BIB
stalnim „prepakivanjem“ navedenih kredita produžavala rokove povrata, uz
navedena produženja odobravala povoljnije kamate, otpisivala zatezne
kamate u značajnim iznosima. Sa druge strane, povrati po osnovu
navedenih kredita u simboličnim su iznosima i svi prestaju sa uplatama
31. decembra 2011. godine, osim UAB Korelita. Jasno je da se navedeno
postupanje banke odnosi na prikrivanje nastalih gubitaka po osnovu
izvlačenja novca iz Banke i to po osnovu prividnih poslova kreditiranja i
kupovine akcija i prepoznaje se namjera da 31. decembra 2012. godine
bude dan za iskazivanje tog gubitka. Do tada treba prikriti nastale
gubitke lažnim rezervisanjem uz neophodnu toleranciju Agencije za
bankarstvo RS – navodi se u izvještaju.
Preuzela upravljanje Agencijom koja joj je „gledala kroz prste“
Mira Bjelac je bila predsjednik Kreditnog odbora i direktor Kreditnog
sektora u Balkan Investment banci kada je odobreno najviše
neobezbjeđenih kredita fiktivnim firmama, da bi nakon toga postala
predsjednik Upravnog odbora Agencije za bankarstvo RS. Ova rotacija
pojašnjava dijelom zašto Agencija nije radila svoj posao.
Bjelac je radila u banci
i kada je odobren jedan od najsumnjivijih kredita za Romanov fudbalski
klub u Škotskoj od 1,5 miliona KM bez ikakvog obezbjeđenja.
Njena nasljednica na čelu Kreditnog odbora Mirjana Čomić je kasnije
uglavnom te krediti „prepakivala“ kroz produžavanje rokova otplate ili
prebacivanjem na druga pravna lica, uz obrazloženje, da ih pokušava na
bilo koji način naplatiti.
Kako su odobravani krediti?
Balkan Investment banka je od 2008. do 2012. godine plasirala
značajan iznos sredstava preduzećima čija sjedište nisu u BiH. Svi ti
krediti su bili rizični i ukazuju na to da je uprava BIB-a
zloupotrijebila svoj položaj svjesno učestvujući u mnogobrojnim
pljačkama.
Kompaniji Incompleks LLC sa Djevičanskih Ostrva 2008. godine odobren je kredit od 2,8 miliona evra
za nabavku obrtnih sredstava. Kolateral je predstavljalo 3.660.890
akcija Ukio bankas. Sredstva su odmah po puštanju prebačena firmi Tempo
LLC iz Sjedinjenih Američkih Država. Pravni osnov za prebacivanje ovih
sredstava predstavljao je povrat kredita zajmodavcu Tempu LLC i to na
osnovu ugovoru o zajmu iz 2007. godine.
Nakon toga je urađen reprogram, otpisivane su zatezne kamatne stope, a
dio kredita se vraćao iz novoodobrenog kredita. Sredstva su, naravno,
„provozana“ preko računa nerezidenata u Ukio bankas. Devizni inspektori
su utvrdili nedostatak dokumentovanosti kreditnog zahtjeva.
U ovom slučaju grubo su prekršeni interni programi, procedure i
politike u pogledu dokumentovanosti zahtjeva, upravljanja kreditnim
rizikom, kao i odluke i pravila Agencije za bankarstvo RS.
Škotskoj kompaniji Ensco 165 Limited 2008. godine odobren je iznos od 380 hiljada evra za finansiranje preuzimanja zalihe robe. Kolateral zalihe robe iznosio je 1,5 miliona KM,
ali nikada nije dostavljen dokaz da su zalihe založene u nadležnoj
instituciji u Škotskoj. To znači da su pare puštene bez ikakvog
obezbjeđenja. Istog dana pare su prebačene na račun kompanije Heart of
Midlothian PLC iz Edinburga. Riječ je o fudbalskom klubu čiji je vlasnik
tada bio Vladimir Romanov – vlasnik Ukio bankas i BIB-a! Ni u ovom
slučaju nije bilo dokumentovanja pravnog osnova za ovakvo prebacivanje
sredstava. Ovaj kredit je više puta reprogramiran sa prolongiranjem roka
dospjeća i otpisivanjem zateznih kamata.
– Kreditni rizičar dao je negativno mišljenje, ali se na
insistiranje predsjednice kreditnog odbora Mirjane Čomić donose
pozitivne odluke. Nadzorni odbor BIB-a 2011. godine donosi odluku o
odobravanju kredita u iznosu od 1,3 miliona evra na isti kolateral koji
nikada nije upisan. Opet nema mišljenja rizičara, a glavni organizator
ovog posla ponovo je Mirjana Čomić. Kretanje novca izgleda ovako: po
puštanju sredstava Ensco ih prebacuje na račun Superstone Corporation sa
Djevičanskih Ostrva, Superstone ih prebacuje na račun Exlusiva General
INC sa Britanskih Djevičanskih Ostrva, a ova ih kompanija dalje
prosljeđuje firmama UAB First Partneriai, Forsite Benefits sa Panama i
Hillberg Assotiates LTD. Ovdje se u potpunosti vidi način sakrivanja i
pranja para sa fiktivnim ugovorima o zajmu između ovih fiktivnih firmi, a
koje su osnovane uz saglasnost kriminalnog klana iz Litvanije – pišu inspektori Republičkog deviznog isnpektorata.
Kompaniji UAB Korelita 2008. godine odobren je kredit od 2,1 miliona evra.
Naknado su urađeni reprogrami, otpisane su zatezne kamate, a
novoodobrenim kreditima plaćane su glavnice. Kompaniji se odobravaju još
dva kredita od 230 hiljada evra. Za toliki iznos je smanjen prvoodobreni kredit. U toku 2012. godine UAB Koreliti je odobren kredit u iznosu od 2,7 miliona evra i
to zbog preuzimanja kredita firme DP International koji je takođe
odobren kod BIB-a. I kod ovog klijenta se vrše reprogrami, otpisi
zateznih kamata, nepoštovanje internih pravila i procedura, kao i odluka
ABRS.
Odobreni krediti nerezidentima „teški“ 24 miliona KM:
Ukupna kreditna izloženost BIB-a na kraju 2012. godine prema ovim pravnim licima iznosila je 19,4 miliona KM.
Od toga 16 miliona KM predstavlja iznos koji nije obezbijeđen. To je
ujedno i 42 odsto od osnovnog kapitala banke koji je zabilježen na koncu
te godine, a dozvoljeno je svega pet odsto, odnosno 1,9 miliona KM.
Tužilaštvo BiH otvorilo istragu BIB
Iz Tužilaštva BiH je potvrđeno da je glavni tužilac Goran Salihović
prije dva dana, naredio provođenje istrage u slučaju Balkan Investment
Banke.
„Predmet je formiran i izvršit će se provjere navoda vezanih
za IP adrese Visokog sudstvo i tužilačko savjeta BiH. Detalje o
operativnim aktivnostima, ne možemo davati medijima“, potvrđeno je zvanično iz Tužilaštva BiH.
Specijalno tužilaštvo RS čeka zapisnike iz Litvanije
Specijalno tužilaštvo Republike Srpske saopštilo je da vodi istragu
protiv više lica zbog postojanja osnova sumnje da su počinili više
krivičnih djela koja se mogu dovesti u vezi sa poslovanjem Balkan
Investment banke.
Radi se o vrlo složenoj istrazi koja se ogleda u prikupljanju velikog broja materijalnih dokaza, provođenju različitih vrsta vještačenja, te prikupljanju dokaza putem međunarodne pravne pomoći. Specijalno tužilaštvo je putem međunarodne pravne pomoći uputilo zahtjev pravosudnim organima Republike Litvanije za sprovođenje određenih istražnih radnji i u septembru prošle godine tužioci Specijalnog tužilaštva su boravili u Republici Litvaniji gdje su ispitivana osumnjičena lica, državljani Republike Litvanije. Međutim, ovom zahtjevu još uvijek nije udovoljeno i mi očekujemo da će pravosudni organi Litvanije u narednom periodu dostaviti Specijalnom tužilaštvu Zapisnike o saslušanju osumnjičenih lica kako bi se istraga u ovom predmetu mogla privresti kraju i donijeti tužilačka odluka“, kažu u Specijalnom tužilaštvu RS.
Specijalno tužilaštvo je potvrdilo da „ima određena saznanja o obavljanju novčanih transakcija sa određenih IP adresa, ali u ovom trenutku, s obzirom da je predmet u fazi istrage, ne možemo iznositi detalje o kojim licima i o kojim adresama je riječ“.
Izvor: Capital