Na ovaj način javnosti se predstavlja ružičasta slika o uspješnom poslovanju, iako je to daleko od istine.
Jedan od glavnih problema u poslovanju distributivnih zavisnih
preduzeća Elektroprivrede Republike Srpske su ogromni problemi u naplati
isporučene električne energije od kupaca. Kad preduzeće obavi uslugu
ili isporuči kupcima robu, obaveza poduzeća je da ispostavi fakturu
prema kojoj knjiži potraživanja od kupca, odgovarajući porez na dodatnu
vrijednost kao i prihod.
Priznavanje prihoda bazira se na isporuci robe ili usluge, nezavisno o
tome što novac nije primljen, odnosno što dobra i usluge nisu
naplaćeni. U pravilu potraživanja starija od godinu dana se otpisuju na
teret rashoda tekuće godine, a što preduzeća iz sistema Elektroprivrede
Republike Srpske u pravilu ne poštuju.
U zadnjih nekoliko godina nezavisni revizor je konstantno upozoravao
na ovaj problem, navodeći da nije bio u mogućnosti da potvrdi starosnu
strukturu potraživanja kupaca, te shodno tome da se uvjeri u adekvatnost
ispravke vrijednosti potraživanja od kupaca.
U suštini, menadžmentu odgovara što slabija naplata, jer se na bazi
tih nenaplaćenih potraživanja, obračunavaju zatezne kamate, tako da
distributivna preduzeća imaju ogromne prihode od kamata (koje su samo
obračunate, a nisu naplaćene), zahvaljujući kojima najviše ostvaruju
pozitivno poslovanje.
Naravno, ovo se ne može raditi u nedogled, jer sa jedne strane rastu
nenaplaćena potraživanja od kupaca, a sa druge strane rastu obaveze (ako
preduzeće ne može da naplati od kupaca, onda se mora zadužiti kako bi
finansiralo svoje redovno poslovanje).
Tako su ukupne obaveze preduzeća iz sistema elektroprivrede (MH «ERS»
Matičnog preduzeća a.d. Trebinje i 11 zavisnih preduzeća) u deset
proteklih godina povećane za nevjerovatnih 550 milona KM, (sa 270 milona
KM koliko su iznosile 2005. godine na 821 miliona KM koliko iznose
2014. godine), a da pri tome nije bilo značajnih ulaganja u izgradnju
novih kapaciteta.
Iz Izvještaja nezavisnog revizora po konsolidovanim finansisjkim
izvještajima Holdinga za 2014. godinu (konsolidovani finansijski
izvještaj Matičnog preduzeća i 11 zavisnih preduzeća) vidi se da su
potraživanja od kupaca po osnovu isporučene električne energije,
izvršenih usluga i obračunatih kamata, dostigla alarmantan iznos od
488.042.000 KM, a od toga iznosa otpisano je 263.463.000 KM, od čega
114.404.000 KM u 2014. godini.
Nezavisni revizor je, citiram, naveo sledeće:
„Potraživanja od kupaca po osnovu isporučene električne energije,
izvršenih usluga i obračunatih kamata na dan 31.12.2014.godine iznose
450.755.000 KM (za koje je izvršena ispravka vrijednosti od 258.279.000
KM), odnosno reprogramirana potraživanja za električnu energiju
37.287.000 KM (za koje je izvršena ispravka vrijednosti od 5.184.000
KM). Rukovodstvo Holdinga je izvršilo obezvrjeđenje za procjenjena
nenaplativa potraživanja u ukupnom iznosu 263.463.000 KM, dok za ostala
dospijela potraživanja rukovodstvo Holdinga smatra da su i dalje
naplativa“.
Pojedinačni revizorski izvještaji 11 zavisnih preduzeća iz sistema
Elektroprivrede Republike Srpske su na sajtu Banjalučke berze.
Nezavisni revizor je izrazio “mišljenje sa rezervom” po
konsolidovanim finansijski izvještajima MH “ERS” za 2014.godinu, što je
veoma blaga konstatacija uzimajući u obzir utvrđene propuste, odnosno
razliku između prikazanog rezultata poslovanja i stvarno ostvarenog.
Glavni razlog za davanje „mišljenja s rezervom“ leži u činjenici da
su pojedina zavisna preduzeća izvršila korekciju dobitka iz ranijih
godina u neto iznosu od 139.310.000 KM, od čega se najveći dio u iznosu
od 114.404.000 KM odnosi na dodatnu ispravku vrijednosti nenaplaćenih
potraživanja od kupaca (najveći otpis nenaplaćenih potraživanja izvršila
je „Elektrokrajina“ u iznosu od 73,83 miliona KM), suprotno
Međunarodnim računovodstvenim standardima i za taj iznos precjenila
rezultat poslovanja za 2014. godinu.
Preduzeća su sa jedne strana prikazala da su poslovala pozitivno, a
sa druge strane su smanjila kapital za ukupno 139.310.000 KM.
Suština ove knjigovodstvene gimnastike je u tome, da se rashodi od
ispravke vrijednosti potraživanja ne knjiže kroz bilans uspjeha tekuće
godine (kako je propisano sa Međunarodnim računovodstvenim standardom
(IAS) 8) i tako se prikrije visina ostvarenog gubitka.
Distributivna preduzeća iz sistema Eelektroprivrede Republike
Srpske su jednostavno akumulirana nenaplaćena podraživanja otpisala
direktno na teret neraspoređene dobiti (kapitala) i tako pokušala da
sakriju ostvarene gubitke od javnosti.
Ne radi se o slučajnoj knjigovodstvenoj grešci, nego o namjernom lažiranju finansisjkih izvještaja.
Da nije riječ o slučajnoj grešci , vidi se iz Izvještaja nezavisnog
revizora po finansisjkim izvještajima „Elektrohercegovine“ za 2013.
godinu, kad je prvi put urađena ova knjigovodstvena gimnastika. Kad je
nezavisni revizor naveo da ovakav način otpisa nenaplaćenih potraživanja
nije u skladu sa Međunarodnim računovodstvenim standardom (IAS) 8
izvršena je korekcija (ispravka) finansisjkih izvještja.
Međutim, obzirom da je problem nenaplaćenih potraživanja dosegao
ogromne razmjere, odlučeno je da se u 2014. godini izvrši otpis dijela
nenaplaćenih potraživanja svih distrubutivnih preduzeća suprotno
Međunarodnim računovodstvenim standardima i tako pokušaju sakriti
ostvareni gubici.
Nezavisni revizor je, citiram, naveo sledeće:
“Holding je izvršio korekciju neraspoređenog dobitka iz ranijih
godina u neto iznosu od 139.310.000 KM, od čega se najveći dio u iznosu
od 114.404.000 KM odnosi na dodatnu ispravku vrijednosti nenaplaćenih
potraživanja od kupaca.Navedeni tretman evidentiranja umanjenja
vrijednosti nenaplaćenih potraživanja od kupaca nije u skladu sa
Međunarodnim računovodstvenim standardom (IAS) 8–„Računovodstvene
politike, promjene računovodstvenih procjena i grešake“, po kome se
promjene u računovodstvenim procjenama evidentiraju prospektivno,
odnosno od momenta nastanka promjene preko tekućeg rezultata, a ne kroz
ranije računovodstvene periode.
Takođe, i zarada po akciji Holdinga bi trebala biti korigovana u skladu sa navedenim.
Preostali iznos korekcije početnog stanja neraspoređenog dobitka iz
ranijih godina u iznosu od 24.906.000 KM se odnosi na korekciju ostalih
grešaka iz ranijih godina koja nije urađena u skladu sa zahtjevima
navedenog Standarda, po kojem se zahtijeva da se za iznos korekcija koje
se odnose na prethodne obračunske periode, izvrši korekcijom uporednih
podataka u Bilansu uspjeha i Bilansu stanja, a ne direktno na
neraspoređenom dobitku iz ranijih godina.
Pored navedenog, pojedina elektrodistributivna zavisna društva nisu
bila u mogućnosti da prezentuju adekvatnu starosnu strukturu navedenih
potraživanja od kupaca za isporučenu električnu energiju (radi se o
Elektrokrajini), koja bi bila osnov za obračun ispravke vrijednosti u
konsolidovanim finansisjkim izvještajima za 2014.godinu.
Saglasno naprijed, navedenom nezavisni revizor, nije mogao da se
uvjeri u nadoknadivu vrijednost potraživanja od kupaca na dan
31.12.2014.godine, kao i u potencijalne efekte dodatne ispravke
vrijednosti potraživanja na priložene finansijske izvještaje Holdinga.
Obzirom da se nije mogao uvjeriti u nadoknadivu vrijednost
potraživanja od kupaca na dan 31.12.2014. godine, nezavisni revizor se
nije mogao ni uvjeriti ni u ostvarene prihode od naplaćenih ispravljenih
potraživanja kod pojedinih elektro distributivnih zavisnih društva“.
Takođe, pojedina preduzeća su neosnovano povećala prihode, i to:
„Elektro Bijeljina“ je obračunala 3.160.289,00 KM prihoda od
naplaćenih ispravljenih potraživanja, za koje se nezavisni revizor nije
mogao uvjeriti da su stvarno ostvareni. Pored navedenog, nezavicni
revizor je smatrao da je „Elektro Bijeljina“ precjenila poslovne prihode
za 10.553.000 KM po osnovu preuzimanja priključaka na osnovu preuzete
imovine (mjernih instrumenata) od kupaca električne energije, bez
naknade.
Dakle, „Elektro Bijeljina“ je po osnovu potpisanih ugovora sa kupcima
od istih preuzela mjerne instrumente, te procjenjenu vrijednost mjernih
instrumenata knjižila kao prihod (ovo je uradila samo „Elektro
Bijeljina“ iako su i ostala distributivna preduzeća potpisivala slične
ugovore sa kupcima).
Za ovakav tretman neosnovanog povećanja prihoda, nezavisni revizor navodi sledeće:
„Ostali poslovni prihodi Holdinga za 2014.godinuu iznosu od
19.950.000 KM, od čega se najveći dio u iznosu od 10.553.000 KM odnosi
na prihod po osnovu preuzetih priključaka od potrošača u toku 2014.
godine.
Naime, „Elektro Bijeljina“ je u toku 2014. godine izvršila
priznavanje prihoda po osnovu preuzimanja priključaka na osnovu preuzete
imovine (mjernih instrumenata) od kupaca električne energije, bez
naknade u skladu sa Zakonom o električnoj energiji (“Službeni glasnik
Republike Srpske”, broj: 8/08; 34/09; 92/09 i 1/11). Navedeni prihodi su
priznati u iznosu fer vrijednosti preuzete imovine.
Navedeni tretman nije u skladu sa Tumačenjem IFRIC 18 „Prenos
sredstava od kupaca“, koji definiše da, ukoliko je kontinuirano pružanje
usluga identifikovano kao dio ugovora sa kupcem, period tokom koga se
priznaje prihod za tu uslugu generalno se određuje na osnovu uslova iz
ugovora sa kupcem.
Ukoliko pak ugovorom nije definisan taj period, prihod se priznaje
tokom perioda koji ne smije biti duži od korisnog vijeka trajanja
prenijetog sredstva korišćenog u pružanju kontinuirane usluge.
Saglasno navedenom, Holding je više iskazao ostale poslovne prihode u
poslovnoj 2014.godini za iznos od 10.553.000 KM, odnosno manje iskazalo
razgraničene prihode na dan 31. 12. 2014. godine za navedeni iznos“.
Da bi „ispeglali“ katastrofalne rezultate poslovanja termoelektrane
(RiTE Gacko i RiTE Ugljevik) su od 01.10.2014. godine primjenili novi
način priznavanja prihoda (koji su u prethodnim godinama nije
obračunavao), te knjižili poslovne prihode od aktiviranja novih kopova
uglja.
Prihodi od aktiviranja novih kopova uglja iznosili su za RiTE Gacko
8.600.234 KM, a za RiTE Ugljevik 10.455.266 KM. Suština je u tome, da su
termoelektrane otvaranje novog kopa uglja knjižile kao prihod iako taj
prihod nije stvarno nastao. Novi kop uglja služi kao sirovina za
dobijanje električne enegije, čijom prodajom termoelektrane ostvaruju
prihode.
Friziranjem finansisjkih izvještaja, i knjigovodstvenom gnimnastikom,
a koja se samo u jednom dijelu može vidjeti iz izvještaja nezavinsog
revizora, zavisna preduzeća Elektroprivrede RS su značajno precijenila
svoje prihode sa jedne strane, te značajno podcijenila rashode sa druge
strane, kako bi od javnosti prikrili stvarno stanje u Elektroprivredi
Republike Srpske.
Ukoliko se prikazani neto rezultat koriguje sa samo uočenim
nepravilnosti koje su navedene u izvještajima nezavisnog revizora, može
se zaključiti da su zavisna preduzeća iz sistema Elektroprivrede u 2014.
godini ostvarila zbirni gubitak u iznosu od 175 miliona KM.
U skladu sa članom 24. Zakona o javnim preduzećima („Službeni glasnik
Republike Srpske“ broj75/04 i 78/11) za sačinjavanje vjerodostojnih
knjigovodstvenih evidencija je odgovoran Nadzorni odbor preduzeća. Ali
se ovde odgovornost treba proširiti i na Vladu Republike Srpske koja je
svjesno, iako je bila upozorena da su finansisjki izvještaji frizirani,
iste usvojila.
Da bi prikrili ogromne razmjere lažiranja finansijskih izvještaja,
pojedina preduzeća nisu ispunila zakonsku obavezu iz člana 285.stav 1.
tačka b) Zakona o tržištu hartija od vrijednosti („Službeni glasnik
Republike Srpske“ broj 92/06, 34/09, 30/12, 59/13, 108/13), odnosno nisu
objavila izvještaj o izvršenoj reviziji finansijskih izvještaja za
2014. godinu, sve dok Banjalučka berza po nalogu Komisije za hartije od
vrijednosti RS, Rješenje broj 01-UP-34-568/15 od 04.09.2015. godine nije
zaustavila trgovanje njihovim akcijama (ovo je prvi put u istoriji
Banjalučke berze da je akcijama pojedinih preduzeća iz sistema
Elektroprivrede zaustavljano trgovanje).
Kakva je ovo poruka za domaće i strane investitore, možemo samo
zamisliti. Očigledno je da je želja da se katastrofalni rezultati
poslovanja u 2014. godini sakriju od javnosti jača od njihove zakonske
obaveze.
Naravno ovo su samo nedostaci koje je uočio nezavisni revizor, i s
pravom se može pretpostaviti da je stvarno stanje zapravo još i gore.
Činjenica da je nezavisni revizor dao ovako „mlako“ mišljenje,
odnosno „mišljenje sa rezervom“, na konsolidovane finansisjke izvještaja
MH “ERS” za 2014. godinu i finansisjke izvještaje pojedinih zavisnih
preduzeća iz sistema Elektroprivrede Republike Srpske pored uočenih
značajnih nedostataka, stavlja sumnju i na njegovu objektivnost.
Razloge za to možemo tražiti u tome da revizorska kuća „Deloitte“
d.o.o. Banja Luka radi reviziju svih 12 preduzeća iz sistema
Elektroprivrede Republike Srpske u zadnjih 11 godina (od 2004. godine do
2014. godine, što se može vidjeti na sajtu Bnjalučke berze) i da za to
naplaćuje masnu naknadu.
Iako je članom 29. Zakona o računovodstvu i reviziji Republike Srpske
(„Službeni glasnik republike Srpske“, br. 36/09 i 52/11) propisano da
revizorska kuća može vršiti reviziju finansijskih izvještaja
akcionarskog društava uzastopno do pet godina, odnosno još dvije godine
ukoliko reviziju vrši drugi revizor, Elektroprivreda Republike Srpske i
revizorska kuća „Deloitte“ d.o.o. Banja Luka svejsno krše navedenu
odredbu zakona.
Činjenica je da je Preduzeće za reviziju i konsalting „Deloitte“
Banjaluka , pored prethodno opisanog odnosa u redovnoj reviziji ,
izabrano i za konsultanta za kompletnu reorganizaciju Mješovitog
holdinga „Elektroprivreda Republike Srpske“ na vrlo upitnom javnom
pozivu na kojome je zainteresovanim firmama ostavljen nevjerovatno
kratak rok od samo 8 dana da se pripreme i prijave na tender za potpunu
reorganizaciju najvećeg javnog preduzeća u Republici Srpskoj.
Iako je zbirni stvarni neto gubitak 11 zavisnih preduzeća iz sistema
Elektro privrede RS dosegao iznos od blizu 175 miliona KM, MH „ERS“
Matično preduzeće a.d. Trebinje je u 2014. godini ostvarilo neto dobitak
od 23.862.924 KM. Mješoviti Holding Elektroprivreda Republike Srpske
Matično preduzeće a.d.
Trebinje pored funkcije upravljanja 11 zavisnih preduzeća, obavlja i
funkciju posrednika u prometu proizvedene električne energije. Dakle
dobitak MH „ERS“ Matičnog preduzeća a.d. Trebinje nastaje od razlike u
cijeni, kupuje električnu energiju od proizvođača i prodaje
distributivnim preduzećima. Takođe, preko MH „ERS“ Matičnog preduzeća
a.d. Trebinje se obavlja sav izvoz viškova električne energije (uglavnom
preko firme Vuka Hamovića -EFT i Vojina Lazarevića – Rudnap).
Iako zavisna preduzeća grcaju u problemima, MH „ERS“ Matično
preduzeće a.d. Trebinje kao trgovac električnom energijom ostvaruje
kakvu takvu dobit i to se prestvalja javnosti kao uspjeh.
Dobitak MH „ERS“ Matičnog preduzeća a.d. Trebinje iz 2013. godine se koristio za pokriće budžetskih rupa.
Princip prebacivanja dobiti u Budžet Republike Srpske je sledeći:
Akcijski fond Republike Srpske je 100% vlasnik MH „ERS“ Matičnog
preduzeća a.d. Trebinje, tako da se sva dobit uplaćuje na račun
Akcijskog fonda, koji je dalje prosljeđuje u Budžet Republike Srpske.
Naime, članom 8. Zakona o Akcijskom fondu Republike Srpske koji je
usvojen u martu 2013. godine propisano je da Vlada Republike Srpske može
donijeti odluku da se dio sredstava koji se odnosi na novčane prilive
iz prihoda Fonda uplati u Budžet Republike Srpske.
MH „ERS“ Matičnog preduzeća a.d. Trebinje je u 2013. godini isplatio
dividendu Akcijskom fond Republike Srpske u iznosu od 26.792.616 KM,
koji je taj novac odmah proslijedio u Budžet Republike Srpske.
Princip da pravno lice (preduzeće, fond ili nešto dugo) može
isplatiti dividendu od prihoda, koliko ja znam ne postoji nigdje u
svijetu.
Dividenda se isključivo isplaćuje iz ostvarene dobiti, a ne iz
ostvarenog prihoda, te bi u ovom slučaju Akcijski fond Republike Srpske
mogao da uplati dividendu u Budžet Republike Srpske samo ukoliko ostvari
dobit, a koju zbog pada cijena akcija na Banjalučkoj berzi teško može
ostvariti.
Nevjerovatno je da MH „ERS“ Matičnog preduzeća a.d. Trebinje ima
ogromne dugove za preuzetu električnu energiju od proizvodnih preduzeća
od blizu 170 miliona KM, a isplaćuje dividendu u Budžet Republike
Srpske.
Samo da podsjetim da MH „ERS“ Matično preduzeće a.d. Trebinje duguje
Hidroelektrani na Drini 70.177.951 KM, kao i 67.792.945 KM
Hidroelektrani na Trebišnjici, što je više od dvostrukog iznosa njihovih
godišnjih prihoda. To praktično znači da recimo Hidroelektrane na Drini
tek za 24 mjeseca naplate isporučenu električnu energiju.
MH „ERS“ Matičnog preduzeća a.d. Trebinje ima para da plaća dividendu
u Budžet RS, a nema sredstva da plati obaveze za preuzetu električnu
energiju čime dodatno pogoršava položaj proizvodnih preduzeća.
Zabrinjavajuće je, da je nezavisni revizor u svojim izvještajima za
tri zavisna preduzeća: „Elektrokrajinu“, „Elektro Pale“ i RiTE Gacko
naveo da nedostatak obrtne imovine (jer su im kratkoročne obaveze veće
od obrtne imovine) može uticati da preduzeća neće moći da isplaćuju
svoje tekuće obaveze u roku dospijeća, te indirektno doveo u sumnju
mogućnost da navedena preduzeća nastave poslovati u skladu sa načelom
stalnosti poslovanja.
Rukovodstva navedenih preduzeća se sa istim nisu složila, jer su
smatrala da će, između ostalog, planirano povećanje cijene električne
energije stabilizovati poslovanje u budućnosti.
Iz Izvještaja nezavisnog revizora je vidljivo da je
„Elektrogospodarstvo Slovenije – razvoj in inženjering“ d.o.o. Maribor
(kao pravni nasljednik društva („Elektrogodpodarstvo“ Slovenije koje je
poslovalo u okviru Slovenačke elektroprivrede) tužilo zavisno preduzeća
RiTE Ugljevik za 1.416.402 000 KM, za neisporučenu električnu energiju,
po osnovu zajedničkog ulaganja u RiTE Ugljevik.
Tužilac je u 2014. godini pokrenuo arbitražu protiv BiH pred
međunarodnim centrom za rješavanje investicionih sporova u Vašingtonu i
pokrenuo arbitražni postupak pred „ad hoc“ arbitražom u Srbiji, što može
predstavljati udar na sam opstanak Elektroprivrede Republike Srpske u
budućnosti.
Iako su rezultati poslovanja veoma loši, zavisna preduzeća iz sistema
elektro privrede Republike Srpske iz godine u godinu povećavaju broj
zaposlenih. Podaci su preuzeti iz bilansa uspjeha predmetnih preduzeća,
koji prikazuje prosječan broj zaposlenih po osnovu stanja na kraju
mjeseca, tako da se obim predizbornog zapošljavanja tek vidi iz podataka
za prvo polugodište 2015. godine.
U cijelu ovu analizu nisu uključene investicije u „HE Dabar“ d.o.o.
Trebinje, koja do sada iznose 50.000.000 KM, sa udjelom MH „ERS“
Matičnog preduzeća a.d. Trebinje u iznosu od 15.000.000 KM (30%) i ZP
„HE na Trebišnjici“ a.d. Trebinje u iznosu od 35.000.000 KM (70%).
Razlog za to je u činjenici da je „HE Dabar“ organizovan kao DOO, pa
samim tim nije dužno da objavljuje informacije na sajtu Banjalučke
berze, ali ni na drugim medijima, tako da je ova investicija obavijena
velom tajne.
Iznos potraživanja od Bobar banke:
Pretpostavljam da ovo nije konačna cifra, jer su vjerovatno dio
depozita koji je ostao u Bobar banci sakriven. Moguće je da su računi
„Hidroelektrana Dabar“ d.o.o. Trebinje bili u Bobar Banci. Da podsjetim
da je negdje u trećem kvartalu 2014. godine izvršeno povećanje osnovnog
kapitala privrednog društva „Hidroelektrana Dabar“ d.o.o. Trebinje, u
ukupnom iznosu od 19.000.000 KM. Moguće je da je namjenski račun za
dokapitalizaciju „Hidroelektrane Dabar“ bio otvoren u Bobar Banci.Ne
mogu da tvrdim ali ne mogu ni da isključim da se ovo
dogodilo.Jednostavno, sve što je u vezi sa investicijom u HE „Dabar“ ne
može se naći na javno dostupnim izvještajima.
Remont RiTE Ugljevik
Redovni godišnji remont u 2014. godini trebao je da traje 40 dana,
ali je došlo do neplanskog produženja redovnog remonta na 71 dan,
prouzrokovanog kvarom na turbogeneratoru.
Prema informacijama iz same Termoelektrane finansijska sredstva za
remont su bila na nivou iz 2013. godine, ali je problem u tome što su
usluge podizvođača duplo skuplje nego prošle godine, a materijali koji
se ugrađuju jeftiniji.
Pored navedenog, za veoma složeni remont izabrana je anonimna firma,
što je na kraju prouzrokvalo kvar generatora. Prema mojim informacijama
RiTE Ugljevik je preko Pravobranilaštva Republike Srpske podnio tužbu za
nadoknadu štete, protiv preduzeća koje je radilo remont. Postavlja se
pitanje ko je odgovoran što se za izvođenje radova izabrala anonimna
firma, jer se radi o veoma složenom i zahtjevnom remontu.
Nedostatak uglja RiTE Gacko
RiTE Gacko je zapalo u probleme obezbjeđenja dovoljnih količina uglja za normalan rad termoelektrane.
Zbog neodgovornog rada organa Preduzeća došlo je do zaostataka u
skidanju otkrivke i međuslojne jalovine cca 11.812.270,00 m3č.m. Razlog
za ovo je uglavnom subjektivne prirode, koji se ogleda kroz:
-nedostatak potrebne opreme za iskop i transport jalovine i uglja;
-kašnjenje u realizaciji radova na revitalizaciji kontinualne opreme;
-problem raspoloživosti proizvodne mehanizacije;
-nedostatak radne snage na rukovanju rudarskom opremom i mehanizacijom;
Evidentno je da je rukovodstvo RiTE Gacko znalo još 2010. godine da
se rezerve uglja u postojećem kopu iscrpljuje početkom 2015. godine i da
je do tad potrebno izvršiti pripreme novog kopa, odnosno skinuti
otkrivku i međuslojnu jalovinu.
Međutim, zbog javašluka rukovodstva RiTE Gacko novi kop nije pripremljen na vrijeme.
Termoelektrana Gacko došla je u problem da obezbijedi dovoljne količine uglja za nesmetan rad.
Termoelektrana Gacko o tome je obavjestila Vladu Republike Srpske početkom maja mjeseca 2015. godine.
U toj informaciji navedeno je da Termoelektrana Gacko može
obezbijediti ugalj za nesmetan rad najkasnije do kraja mjeseca, nakon
čega je hitno potrebno preći na otvaranje i eksploataciju uglja sa novog
kopa – „povlatne zone“ (450 m udaljene od trenutne konture polja „C“) i
tražila od Vlade Republike Srpske donošenje hitnih mjera za
stabilizaciju rada Termoelektrane, i to: eksproprijaciju zemljišta
neophodnog za realizaciju navedenog rješenja, čija je vrijednost oko 3
miliona KM i odobrenje investicionih ulaganja u visini od 9 milion KM za
otvaranje novog kopa za koje Društvo nema sopstvene kapacitete te je
neophodno angažovati usluge „trećih lica”.
Kada se sve ovo prethodno potpuno nepristrasno sagleda , jasno je da
je Elektroprivreda Republike Srpske „zlatna koka“ za režimske vladare
koji već punu deceniju upravljaju ovim sistemom i arče najkvalitetniji
resurs Republike Srpske.
Čovjek mora da se naježi pri pomisli kakva je prava istina o
razmjerama pljačke u ovom sistemu koja ostaje tajna u smislu koristi
koju su stekli mnogi ljudi iz upravljačkih struktura ovog sistema kao i
iz stranaka na vlasti iz čijih su redova upravljački kadrovi. Iako je
pljačka ostala javna tajna , nemoguće je sakrivati do vijeka i loše
stanje u Elektroprivredi Republike Srpske.
Revizorski izvještaji otkrivaju bar dijelić lošeg stanja u cijelom sistemu.
Brojni su primjeri favorizovanih dobavljača u Elektroprivredi. Kada
bi se sabrala sva vrijednost poslova koje je dobila Kaldera kompanija iz
Laktaša u proteklih 10 godina u Elektroprivredi Republike
Srpske sigurno bi ukupna suma bila stotine miliona KM.
Kod nabavke goriva za termoelektrane godinama se vrši odabir pod direktnim političkim diktatom vrha SNSD-a.
Samo u poslednje vrijeme direktno iz vrha Republike Srpske vrši se
pritisak na direktore termoelektrana u Gacku i Ugljeviku da po svaku
cijenu u naredne tri godine snabdijevanje naftnim derivatima vrši Nestro
petrol.
Iako su javni tenderi davno raspisani, iako Nestro petrol ni na
jednom nije bio prvi (u Gacku čak šesti a u Ugljeviku treći) već je
najbolju ponudu dao Super petrol ( u Ugljeviku za 1 milion KM jeftiniji
od Nestro petrola) vrše se pritisci na sve učesnike tendera koji su
ispred Nestro petrola da se povuku.
U Gacku su se svi povukli i Nestro petrol je dobio trogodišnji
ugovor, ali u Ugljeviku pritisak nije urodio plodom pa je izabran Super
petrol. Direktno od strane najvišeg rukovodstva SNSD-a i Republike
Srpske vrši se pritisak na direktoricu EPRS i na direktora
Termoelektrane Ugljevik od kojih se traži da ponište tender i da posao
dodijele Nestro petrolu kako god znaju.
Upravo zbog svega prethodnog niko nema pravo da teret pljačke,
javašluka , bezobrazluka i neznanja prebacuje na leđa građana kroz
poskupljenje električne energije o kojem se ponovo sve glasnije priča.
Ako se to desi a stranke članice „Saveza za promjene“ ne izađu na
ulice i ne spriječe ovakvu odluku vanparlamentarnim otporom zajedno sa
građanima Srpske , „Savez za promjene“ će biti direktni saučesnik u
bezočnoj pljački i otimačini.
I biće jednako kriv za stanje u cijelom društvu kao i režimske stranke koje su ovo stanje direktno proizvele.
Izvor: BN