Ekstremne ljetne temperature mogle bi ove godine evropskoj ekonomiji odnijeti oko 113 milijardi eura kroz pad produktivnosti, proizvodnje i radnih sati, procjenjuje osiguravajuća grupa Allianz. Najveći procijenjeni gubici odnose se na Italiju, Njemačku i Francusku.
Ekstremne ljetne vrućine sve više postaju i ekonomski problem, a ne samo pitanje zdravlja i klimatskih prilika.
Prema najnovijoj procjeni njemačkog osiguravača Allianz, ekstremne temperature mogle bi u 2026. godini smanjiti evropsku ekonomsku aktivnost za oko 113 milijardi eura, što je nešto manje od 0,5 odsto očekivanog ekonomskog outputa Evrope. Procjena je zasnovana na Allianzovom Climate Risk Trackeru, koji kombinuje meteorološke i podatke o štetama sa modelima ekonomskog uticaja.
Tri najveće evropske ekonomije među najvećim gubitnicima
Prema Allianzovim izračunima, najveći procijenjeni udar pretrpjela bi Italija, kojoj se pripisuje gubitak od oko 28 milijardi eura.
Na drugom mjestu je Njemačka, sa približno 25 milijardi eura, dok se za Francusku procjenjuje oko 20 milijardi eura izgubljene ekonomske aktivnosti.
Samo ove tri zemlje zajedno čine oko 73 milijarde eura, odnosno gotovo dvije trećine ukupnog procijenjenog evropskog udara.
Prema Allianz-u, posljedice visokih temperatura dolaze kroz više kanala: smanjenu produktivnost radnika, kraće efektivno radno vrijeme, duže pauze i veći broj izostanaka.
Zašto visoke temperature direktno pogađaju privredu?
Allianz u svojoj analizi navodi da se gubici produktivnosti značajno pojačavaju kada temperature pređu približno 30 stepeni Celzijusa.
U rasponu od 30 do 35 stepeni, procijenjeno je da proizvodnja po radnom satu pada za približno 1,3 dolara za svaki dodatni stepen, dok istovremeno raste potrošnja energije za hlađenje.
To znači da ekstremna vrućina ne utiče samo na radnike koji rade na otvorenom. Posljedice mogu osjetiti građevinarstvo, industrija, logistika, poljoprivreda, trgovina, kao i kancelarijski sektori u objektima koji nisu adekvatno prilagođeni visokim temperaturama.
Allianz upozorava i da evropska infrastruktura nije podjednako pripremljena za sve toplija ljeta. Prosječna zastupljenost klimatizacije u Evropi iznosi oko 19 odsto, naspram približno 90 odsto u SAD-u.
Rizik bi mogao biti još veći 2027. godine
Allianz upozorava da bi naredna godina mogla donijeti dodatni pritisak ako 2027. bude obilježena posebno visokim temperaturama.
U scenariju koji uključuje snažan uticaj fenomena El Niño, analiza procjenjuje da bi ekonomski output u 144 zemlje mogao biti manji za čak 392 milijarde eura. Prema toj procjeni, najveći gubitak očekivao bi se u Kini.
Važno je naglasiti da je riječ o scenariju, a ne prognozi da će se upravo toliki gubitak sigurno dogoditi. Stvarni ekonomski efekat zavisi od trajanja i intenziteta toplotnih talasa, regionalne izloženosti i sposobnosti privreda da se prilagode.
Njemačka istovremeno bilježi velike gubitke od nepogoda
Toplotni talasi nisu jedini klimatski rizik koji povećava ekonomske troškove.
Prema podacima koje je objavio Allianz, šteta od oluja, poplava i drugih prirodnih katastrofa u Njemačkoj iznosila je oko 50 milijardi eura tokom posljednjih pet godina.
Prosječni godišnji gubici bili su približno dvostruko veći nego u periodu od 2000. do 2019. godine, dok su globalni godišnji gubici od prirodnih katastrofa u istom poređenju porasli za 54 odsto.
Allianz u novijoj analizi navodi da evropski godišnji ekonomski gubici od prirodnih katastrofa iznose oko 45 milijardi eura u prosjeku za period 2020–2023, što Evropu svrstava među područja sa posebno izraženim klimatskim ekonomskim rizicima.
Vrućina više nije samo zdravstveni problem
Ekonomske posljedice ekstremnih temperatura postaju sve vidljivije kroz pad radne produktivnosti, veće troškove energije, pritisak na javne finansije i potrebu za ulaganjima u infrastrukturu.
Allianz procjenjuje da toplotni stres u najizloženijim ekonomijama može dodatno smanjivati poreske prihode i povećavati javnu potrošnju, posebno zbog većih troškova zdravstvene zaštite, prilagođavanja infrastrukture i pomoći nakon ekstremnih vremenskih događaja.
Procjena od 113 milijardi eura zato predstavlja upozorenje koliko brzo ekstremne temperature mogu prerasti iz vremenskog fenomena u ozbiljan ekonomski problem – od radnog mjesta i fabrike do državnog budžeta i ukupnog privrednog rasta