Duboko na dnu Tihog okeana, u zoni Klarion-Kliperton, naučnici su otkrili hiljade virusa koji do sada nisu bili poznati nauci. Istraživanje je pokazalo da je čak 99 odsto identifikovanih virusa ranije nedokumentovano, a otkriće bi moglo biti važno za razumijevanje ekosistema koji se nalazi pod pritiskom sve intenzivnijih planova za rudarenje dubokog mora.
Zona Klarion-Kliperton poznata je po velikim nalazištima polimetalnih nodula, ali i po jedinstvenom biodiverzitetu. Nova studija, objavljena u časopisu „Nature Communications“, pruža početni uvid u virusne zajednice koje naseljavaju ovo područje.
Trka za mineralnim bogatstvom dubokog mora
Polimetalni noduli sadrže metale koji se koriste u proizvodnji različitih elektronskih uređaja i drugih tehnologija. Zbog njihovog značaja, brojne zemlje istražuju mogućnosti eksploatacije mineralnih resursa sa morskog dna.
Međunarodna uprava za morsko dno izdala je 31 ugovor za istraživanje mineralnih resursa u dubokom moru, od čega se 17 odnosi na zonu Klarion-Kliperton. Pet ugovora drži Kina.
Međutim, noduli nisu važni samo zbog metala koje sadrže. Oni predstavljaju čvrstu podlogu na kojoj žive brojni dubokomorski organizmi, dok je okolno dno uglavnom prekriveno finim sedimentom.
Noduli nastaju izuzetno sporo, taloženjem mangana i drugih metala oko centralnog jezgra. Prema vrstama, njihov rast može iznositi od svega nekoliko milimetara do stotina milimetara tokom milion godina.
Otkriveno 11.742 različitih virusa
Istraživači Bouen Hou, Lilan Džang i Dong Sung analizirali su virusne zajednice u sedimentima zone Klarion-Kliperton, s ciljem stvaranja početne osnove za buduće procjene uticaja rudarenja na životnu sredinu.
Uzorci su prikupljeni tokom 2023. i 2024. godine, a naučnici su iz njih izdvojili DNK i RNK, koje su potom analizirali i uporedili sa podacima iz drugih dubokomorskih područja.
Identifikovano je ukupno 11.742 različitih virusa, pri čemu gotovo svi predstavljaju novinu za nauku i pokazuju malo sličnosti sa virusima ranije pronađenim u drugim dubokomorskim staništima.
Istraživanje je finansirano sredstvima nekoliko kineskih naučnih institucija.
Virusi mogu uticati na čitav ekosistem
Prema rezultatima studije, veliki broj otkrivenih virusa specijalizovan je za inficiranje prokariota, odnosno bakterija i arheja. Ovi mikroorganizmi imaju važnu ulogu u kruženju ugljenika, azota, fosfora, sumpora i metala u prirodi.
Zbog toga virusi koji ih inficiraju mogu uticati i na biohemijske procese u sedimentima.
Autori studije navode da virusi, inficiranjem važnih mikroorganizama i prenošenjem pomoćnih metaboličkih gena, mogu mijenjati metabolizam i sposobnost preživljavanja svojih domaćina. To bi moglo imati posljedice po funkcionisanje ekosistema u područjima bogatim polimetalnim nodulima.
Istraživači su pronašli i pokazatelje da bi virusi mogli biti povezani sa načinima na koje se njihovi domaćini prilagođavaju stresu izazvanom prisustvom metala.
Rudarenje bi moglo ostaviti posljedice decenijama
Jedno od ključnih pitanja jeste kako bi eksploatacija mineralnih resursa uticala na ove virusne zajednice i organizme koji od njih zavise.
Rudarske aktivnosti na morskom dnu mogle bi fizički poremetiti sediment, podići ga i ponovo taložiti na okolnom području. Autori studije upozoravaju da su dugoročni eksperimenti pokazali kako posljedice takvih poremećaja u područjima sa polimetalnim nodulima mogu trajati decenijama.
Virusne populacije i njihovi genetski elementi iz dubljih slojeva sedimenta mogli bi nakon poremećaja postati izvor za djelimično obnavljanje virusnih zajednica u površinskim slojevima. Ipak, naučnici naglašavaju da je potrebno dodatno istraživanje kako bi se razumjelo šta bi rudarenje značilo za viruse, njihove domaćine i ekološke procese.
Otkriće gotovo 12.000 virusa tako dodatno ukazuje na to koliko je dubokomorski ekosistem još uvijek nedovoljno poznat, upravo u trenutku kada se sve više govori o njegovoj mogućoj eksploataciji.