Mars možda nije geološki mrtav kako se dugo pretpostavljalo. Ispod površine Crvene planete mogli bi se nalaziti ostaci magmatske aktivnosti, a novo naučno istraživanje ukazuje na mogućnost da njena unutrašnjost i danas zadržava dovoljno toplote za određene geološke procese.
Otkriće bi moglo biti značajno ne samo za razumijevanje geološke istorije Marsa već i za potragu za mogućim oblicima života. Naučnici smatraju da bi eventualni izvori toplote duboko ispod površine mogli omogućiti postojanje hidrotermalnih sistema, u kojima bi se mogli nalaziti voda, minerali i energija potrebni za opstanak mikroorganizama.
Istraživanje, objavljeno u časopisu „Science Advances“, pokazuje da je Mars možda zadržao dovoljno unutrašnje toplote da podrži vulkansku aktivnost sve do relativno nedavne prošlosti, a nije isključeno ni da takvi procesi još traju.
„Naši nalazi upućuju na to da je Mars zadržao dovoljno unutrašnje toplote da podrži vulkansku aktivnost sve do nedavno, a možda je podržava i danas“, izjavio je Daniel Mège iz Poljske akademije nauka.
Neobičan gas u atmosferi i misteriozne pukotine na Marsu
Jedan od tragova koji su podstakli naučnike na nova istraživanja jeste prisustvo hlorovodonika u atmosferi Marsa.
Još 2021. godine svemirska letjelica u okviru evropsko-ruskog istraživačkog programa „ExoMars“ zabilježila je ovaj gas na Crvenoj planeti. Prema podacima Evropske svemirske agencije (ESA), hlorovodonik se na Zemlji može povezati s vulkanskim procesima i oslobađanjem gasova iz magmatskih područja.
Naučnici su kasnije registrovali dodatne količine ovog gasa, i to u neuobičajeno vrijeme i na neočekivanim lokacijama. Posebno je zanimljivo što se njegova prisutnost u atmosferi mijenja u zavisnosti od Marsovih godišnjih doba.
Dodatnu pažnju privukle su pukotine u području Alba Mons, od kojih su neke duge nekoliko stotina metara. Istraživači pretpostavljaju da bi one mogle predstavljati puteve kroz koje gasovi iz dubine planete dospijevaju na površinu.
Takvi tragovi mogli bi ukazivati na postojanje magmatskog sistema ispod površine, iako njegovo postojanje i trenutna aktivnost još nisu direktno potvrđeni.
Mars ima najveće vulkane u Sunčevom sistemu
Crvena planeta odavno je poznata po ogromnim vulkanskim strukturama. Na njoj se nalazi Olimp, najveći poznati vulkan u Sunčevom sistemu, kao i drugi masivni vulkanski sistemi.
Ipak, naučnici još nemaju direktne dokaze da su na Marsu u savremenom periodu zabilježene vulkanske erupcije. Nisu uočeni ni novi tokovi lave koji bi nedvosmisleno potvrdili da magma trenutno izlazi na površinu.
S druge strane, registrovani potresi i drugi geološki pokazatelji ukazuju na to da unutrašnjost planete nije potpuno neaktivna.
Upravo zbog toga su pukotine i tragovi gasova posebno važni za istraživače. Oni bi mogli pomoći u utvrđivanju da li se ispod površine još nalaze izvori toplote i koliko su takvi sistemi rasprostranjeni.
Da li bi ispod Marsove površine mogao postojati život?
Najzanimljiviji dio istraživanja odnosi se na mogućnost postojanja hidrotermalnih sistema. Na Zemlji takva područja nastaju kada voda dolazi u kontakt s toplim stijenama, pri čemu se oslobađaju minerali i hemijska jedinjenja koja mogu predstavljati izvor energije za mikroorganizme.
Ako slični sistemi postoje i duboko ispod Marsove površine, mogli bi pružati znatno povoljnije uslove za opstanak mikrobiološkog života nego negostoljubiva površina planete.
„Ako su hidrotermalni sistemi aktivni, mogli bi sadržavati sastojke i energiju potrebne za razvoj mikroorganizama, a istovremeno ih štititi od neprijateljskog i promjenjivog okoliša iznad površine“, objasnio je Mège.
Takva područja bila bi posebno zanimljiva za buduće misije, jer bi mogla predstavljati mjesta na kojima je eventualni život imao veće šanse da opstane zaštićen od ekstremnih temperatura, zračenja i drugih nepovoljnih uslova.
Ipak, istraživanje ne potvrđuje postojanje života na Marsu. Ono ukazuje na mogućnost da se ispod njegove površine i dalje nalaze izvori toplote i energije koji bi mogli biti važni za razumijevanje geološke aktivnosti planete i buduću potragu za tragovima života.