Rejkjavik je poručio Vašingtonu da je objava američkog predsjednika potpuno neprihvatljiva. Na Trumpovoj mapi Island, Grenland, Kanada, Meksiko i veliki dio Centralne Amerike prikazani su pod američkom zastavom.
Island je diplomatskim putem reagovao na najnoviju objavu američkog predsjednika Donalda Trumpa, nakon što je na društvenoj mreži Truth Social objavio mapu na kojoj je Island prikazan pod američkom zastavom, zajedno sa Kanadom, Grenlandom, Meksikom, Centralnom Amerikom i Karibima.
Ministarka spoljnih poslova Islanda Torgerdur Katrin Gunarsdotir pozvala je američkog ambasadora Bilija Longa na razgovor i prenijela mu poruku da je takva objava „potpuno neprimjerena“.
Trump uz objavljenu mapu nije ponudio nikakvo dodatno objašnjenje. Na prikazu je cijelo područje označeno kao „Sjedinjene Američke Države“, dok su teritorije i države prekrivene motivima američke zastave.
Rejkjavik traži objašnjenje
Islandske vlasti ovaj potez nisu tretirale kao bezazlenu objavu na društvenim mrežama. Pozivanje američkog ambasadora predstavlja formalnu diplomatsku reakciju države koja je, uprkos bliskim bezbjednosnim vezama sa SAD, jasno stavila do znanja da ne prihvata prikazivanje svoje teritorije kao dijela druge države.
Islandsko Ministarstvo spoljnih poslova saopštilo je da je na sastanku ambasadoru jasno preneseno da je objava neprimjerena.
Posebnu težinu cijeloj priči daje činjenica da Island nema sopstvene oružane snage. Zemlja se od sticanja nezavisnosti 1944. godine oslanja na kolektivnu bezbjednost NATO-a, čiji je osnivač, kao i na bilateralni sporazum o odbrani sa Sjedinjenim Državama iz 1951. godine.
Trump već izazvao zabrinutost zbog Grenlanda
Najnovija kontroverza dolazi u trenutku pojačanih tenzija oko američkih ambicija na Arktiku.
Trump je u više navrata govorio o potrebi da Sjedinjene Države preuzmu kontrolu nad Grenlandom, autonomnom teritorijom Danske. Grenland se nalazi na manje od 300 kilometara od Islanda, pa su američke izjave posljednjih mjeseci izazvale posebnu pažnju u Rejkjaviku.
Danska premijerka Mete Frederiksen ponovo je nakon objave poručila da su vlasti i stanovnici Grenlanda više puta jasno rekli da ne žele da budu dio SAD.
Trumpova mapa zato dolazi u posebno osjetljivom trenutku. Na njoj nisu samo Grenland i Island prikazani pod američkom zastavom, već i Kanada, Meksiko, zemlje Centralne Amerike i Kariba.
Island između SAD i Evrope
Incident dodatno dobija na značaju zbog unutrašnje debate o budućem geopolitičkom položaju Islanda.
Island je krajem avgusta na referendumu odbio ponovno otvaranje pregovora o članstvu u Evropskoj uniji, ali je pitanje odnosa sa SAD bilo jedno od pitanja koje se tokom kampanje pojavilo u javnoj raspravi. Dio zagovornika evropskih integracija upozoravao je upravo na pouzdanost američkih bezbjednosnih garancija i potrebu za čvršćim evropskim vezama.
Trumpova objava stigla je istog dana kada je Evropska komisija saopštila da će uložiti 200 miliona evra u Grenland, tokom posjete predsjednice Komisije Ursule fon der Lajen toj teritoriji.
Zbog svega toga, jedna objava na društvenim mrežama dobila je mnogo širi diplomatski značaj. Island je pokazao da, bez obzira na vojnu i bezbjednosnu zavisnost od SAD, neće prećutati poruke koje doživljava kao dovođenje u pitanje svog suvereniteta.