Evropska unija sve teže održava ravnotežu u trgovinskim odnosima s Kinom. Dok Washington i Peking privremeno smanjuju napetosti produženjem trgovinskog primirja do 10. januara 2027. godine, Bruxelles pokušava zaustaviti rast uvoza iz Kine i zaštititi evropsku industriju od sve snažnije konkurencije.
Razmjere problema pokazuju podaci Eurostata: trgovinski deficit EU u robnoj razmjeni s Kinom dostigao je 359,8 milijardi evra tokom 2025. godine. Evropske kompanije sve teže plasiraju robu na kinesko tržište, dok kineski proizvodi u velikim količinama stižu u Evropu.
Evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič boravio je 8. i 9. oktobra u Pekingu, gdje je razgovarao s kineskim ministrom trgovine Wangom Wentaoom. Cilj razgovora bio je postizanje konkretnih obaveza koje bi pomogle u smanjenju trgovinske neravnoteže i olakšale pristup evropskih kompanija kineskom tržištu.
Rezultati tih pregovora važni su i za samit evropskih lidera u Bruxellesu 15. i 16. oktobra, na kojem će odnosi s Kinom biti jedna od ključnih tema.
Trgovinski deficit EU s Kinom dostigao gotovo 360 milijardi evra
Prema podacima Eurostata, Evropska unija je tokom 2025. godine u Kinu izvezla robu vrijednu 199,6 milijardi evra, dok je iz te zemlje uvezla proizvode u vrijednosti od 559,4 milijarde evra.
U poređenju s 2024. godinom, evropski izvoz u Kinu smanjen je za 6,5 odsto, dok je uvoz iz Kine porastao za 6,4 odsto. Takav odnos dodatno je produbio trgovinski deficit EU.
Kineski proizvodi zauzimaju sve značajnije mjesto na evropskom tržištu, posebno u sektorima elektronske opreme, mašina, vozila i hemijske industrije. Evropske institucije upozoravaju da rast uvoza, uz ograničen pristup kineskom tržištu za evropske proizvođače, stvara dodatni pritisak na domaću proizvodnju i radna mjesta.
Dodatni izazov predstavlja preusmjeravanje dijela kineskog izvoza prema Evropi zbog američkih carina i trgovinskih ograničenja. Bruxelles strahuje da bi evropsko tržište moglo postati odredište za sve veće količine robe koju kineske kompanije teže plasiraju u SAD.
„Kineski izvoz u EU nastavlja rasti, dok se naš tržišni udio u Kini smanjuje. Ovaj trend nije održiv i zadržavanje postojećeg stanja nije opcija“, poručio je jedan evropski zvaničnik, prema navodima AFP-a.
Njemačka automobilska industrija pod sve većim pritiskom
Posebno osjetljiva tačka trgovinskih odnosa jeste automobilska industrija. Njemačka je decenijama gradila svoju ekonomsku snagu na izvozu automobila, mašina i industrijske opreme, dok su kineski kupci predstavljali jedno od najvažnijih tržišta za njene proizvođače.
Međutim, kineske kompanije u međuvremenu su razvile vlastite kapacitete i postale ozbiljni konkurenti evropskim proizvođačima, naročito u segmentu električnih i hibridnih vozila.
Promjena odnosa vidljiva je i u njemačkoj trgovinskoj statistici. Njemački izvoz u Poljsku prošle godine premašio je 100 milijardi evra, dok je izvoz u Kinu iznosio približno 81 milijardu evra. Istovremeno, ukupna robna razmjena Njemačke i Kine dostigla je oko 252 milijarde evra, prvenstveno zahvaljujući velikom uvozu kineske robe.
Berlin zato sve više podržava mjere kojima bi Evropska unija zaštitila svoju industrijsku bazu. Njemački kancelar Friedrich Merz i francuski predsjednik Emmanuel Macron zalažu se za odlučniji odgovor na kineske trgovinske prakse, iako evropske države i dalje imaju različite ekonomske interese u odnosima s Pekingom.
„Kineski šok 2.0“: Od jeftine robe do tehnološke konkurencije
Izraz „kineski šok“ prvobitno se koristio za opis posljedica naglog rasta kineskog izvoza na industriju i radna mjesta u zapadnim zemljama. Danas se sve češće govori o novom talasu konkurencije, koji više nije ograničen na jeftinu robu široke potrošnje.
Kineske kompanije proširile su proizvodnju na električna vozila, baterije, elektronske komponente i druge tehnološki zahtjevne proizvode. Evropske kompanije zbog toga se suočavaju s konkurencijom na tržištima na kojima su dugo imale vodeću poziciju.
Šefčovič je uoči pregovora u Pekingu isticao nekoliko prioriteta Evropske unije: usporavanje naglog rasta uvoza u osjetljivim sektorima, povećanje evropskog izvoza u Kinu i olakšavanje pristupa sirovinama, uključujući rijetke zemne elemente koji su važni za savremenu industriju.
Evropska komisija istovremeno povećava upotrebu instrumenata trgovinske zaštite. Tokom ove godine pokrenut je veći broj novih postupaka zbog sumnji na nepoštene trgovinske prakse, uključujući subvencije i damping. Bruxelles time nastoji da kompanijama iz EU osigura ravnopravnije uslove poslovanja.
Bruxelles razmatra oštrije mjere, Peking upozorava na posljedice
Francuska i Njemačka traže snažnije instrumente kojima bi Evropska komisija mogla reagovati kada procijeni da strane države narušavaju konkurenciju na jedinstvenom tržištu. Među mogućim rješenjima razmatraju se dodatne trgovinske mjere, zaštita strateških sektora i smanjenje zavisnosti od kineskih dobavljača.
Takav pristup nosi i rizike. Kina je važan trgovinski partner evropskih kompanija, a moguće protumjere Pekinga mogle bi pogoditi evropske izvoznike i otežati pristup ključnim sirovinama.
Kineske vlasti već su upozorile evropske države da bi pretjerano oslanjanje na protekcionističke mjere moglo izazvati negativne posljedice. U međuvremenu, Peking je pokrenuo i antidampinšku istragu o uvozu paranitrotoluena iz EU, hemikalije koja se koristi u proizvodnji boja, pesticida i lijekova.
Ovakvi potezi pokazuju da se trgovinski sporovi sve češće vode kroz istrage, carine, ograničenja izvoza i druge regulatorne instrumente, a ne samo kroz diplomatske razgovore.
Dogovor o hibridnim vozilima pokazuje da pregovori ipak mogu donijeti rezultat
Jedan od važnijih pomaka zabilježen je 9. oktobra, kada je objavljeno da su Kina i Evropska unija postigle dogovor o ograničavanju izvoza kineskih hibridnih vozila prema evropskom tržištu. Prema izvještaju Guardiana, dogovor predviđa smanjenje izvoza tih vozila tokom naredne četiri godine, u okviru šireg paketa mjera za ublažavanje trgovinske neravnoteže. <Cite refs={[“turn608313news38”]}/>
Ovaj razvoj događaja pokazuje da pritisak Bruxellesa može dovesti do konkretnih ustupaka, ali ne znači da su riješeni svi sporovi. I dalje ostaju otvorena pitanja pristupa kineskom tržištu, državnih subvencija, izvoza kritičnih sirovina i konkurencije u drugim industrijskim sektorima.
Evropska unija nastoji da izbjegne trgovinski rat koji bi dodatno ugrozio njenu privredu, ali istovremeno želi smanjiti zavisnost od Kine i zaštititi domaću proizvodnju.
Može li Evropa nastupiti jedinstveno prema Pekingu?
Najveći izazov za Bruxelles nije samo ekonomska snaga Kine nego i potreba da svih 27 članica EU usaglasi zajednički pristup. Neke države više zavise od izvoza na kinesko tržište, dok druge snažnije zagovaraju zaštitu evropskih proizvođača od kineske konkurencije.
Kina, s druge strane, ima vlastite razloge da se odupre ograničavanju izvoza. Slabija domaća potražnja i potreba za održavanjem privrednog rasta povećavaju značaj stranih tržišta za kineske proizvođače.
Istovremeno, ograničavanje izvoza rijetkih zemnih elemenata moglo bi dodatno ugroziti evropske lance snabdijevanja, zbog čega Bruxelles pokušava pronaći ravnotežu između zaštite industrije i očuvanja trgovinskih veza.
Pregovori u Pekingu i predstojeći samit evropskih lidera zato predstavljaju važan test za evropsku trgovinsku politiku. Evropska unija želi konkretnije ustupke Kine, ali ostaje pitanje koliko je spremna da rizikuje odmazdu kako bi ih ostvarila.
Za sada je jasno da trgovinski odnosi EU i Kine ulaze u novu fazu: umjesto oslanjanja na pretpostavku da će veća trgovinska razmjena automatski koristiti objema stranama, Bruxelles sve više insistira na ravnopravnijem pristupu tržištu i zaštiti strateških industrija.