Studentska lista, pobjednik parlamentarnih izbora u Srbiji, u svom zvaničnom programu iznijela je konkretne stavove o Republici Srpskoj. Najavljuju zaštitu njenog ustavnog položaja, nadležnosti i imovine, preispitivanje primjene bonskih ovlašćenja visokog predstavnika u BiH, kao i jačanje specijalnih i paralelnih veza Srbije i Republike Srpske.
U programu Studentske liste, objavljenom na zvaničnoj internet stranici studenti.org.rs, posebno poglavlje posvećeno je vanjskoj politici i nacionalnim interesima Srbije.
Dio tog dokumenta odnosi se na Republiku Srpsku, a sadrži stavove o njenom ustavnom položaju, nadležnostima, imovini, visokom predstavniku u Bosni i Hercegovini i budućoj saradnji Beograda i Banjaluke.
Dobrosusjedski odnosi i regionalna saradnja
U dijelu programa koji se odnosi na regionalnu politiku, Studentska lista najavljuje razvijanje dobrosusjedskih odnosa sa svim državama u okruženju, uz poštovanje načela međunarodnog prava.
„Gajićemo dobrosusjedske odnose i razvijati regionalnu saradnju, u skladu sa svim načelima međunarodnog prava, sa svim okolnim državama“, navodi se u programu.
Studentska lista najavljuje i produbljivanje bilateralnih i multilateralnih odnosa sa državama regiona, posebno u oblastima saobraćajnog povezivanja, ekonomije i energetike.
U tom kontekstu spominju se države članice Dunavske komisije, Krajovske i Višegradske grupe, CEFTA-e, kao i druge relevantne organizacije i inicijative regionalne saradnje.
Zaštita ustavnog položaja i imovine Republike Srpske
Studentska lista u svom programu navodi:
„Čuvaćemo ustavni položaj i utvrđene nadležnosti Republike Srpske, uključujući njeno pravo veta u okviru zajedničkih institucija, kao i njenu pokretnu i nepokretnu imovinu.“
Ovim se Studentska lista izričito opredjeljuje za zaštitu ustavnog položaja Republike Srpske, uključujući pitanja nadležnosti i imovine koja su već godinama predmet političkih i pravnih sporova u Bosni i Hercegovini.
Program dalje ne razrađuje na koji način bi se najavljeni stavovi provodili u konkretnim pravnim postupcima.
Preispitivanje bonskih ovlašćenja visokog predstavnika
Posebnu pažnju privlači dio programa koji se odnosi na visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini.
Studentska lista najavljuje da će u saradnji s međunarodnom zajednicom preispitati dosadašnju praksu primjene takozvanih bonskih ovlašćenja.
Takođe, insistiraće na, kako navode, legalnom i legitimnom izboru visokog predstavnika, u skladu s potpisanim sporazumima i potrebnom saglasnošću Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.
U programu se navodi da će međunarodna zajednica biti upozoravana na svaki slučaj koji Studentska lista smatra prekoračenjem mandata visokog predstavnika propisanog Aneksom 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Najavljuju i korištenje diplomatskih i pravnih mehanizama, posebno u slučajevima za koje ocijene da zadiru u prava entiteta garantovana Ustavom Bosne i Hercegovine.
Pitanje imenovanja visokog predstavnika i primjene bonskih ovlašćenja već duže vrijeme predmet je političkih i pravnih sporova u BiH. Zahtjev za saglasnošću Savjeta bezbjednosti UN predstavlja stav iz programa Studentske liste, dok o pravnoj obaveznosti takve saglasnosti postoje različita tumačenja.
Jačanje specijalnih i paralelnih veza Srbije i Republike Srpske
Treći dio programa odnosi se na saradnju Srbije i Republike Srpske.
Studentska lista navodi da će, u skladu sa Sporazumom o specijalnim i paralelnim odnosima između Republike Srbije i Republike Srpske, dodatno jačati međusobne veze.
Kao oblasti saradnje posebno su navedene privredno-ekonomska razmjena i razvoj, industrijalizacija, unapređenje saobraćajne i energetske infrastrukture, poljoprivreda, uslužne djelatnosti i turizam.
Program obuhvata i saradnju u oblasti javne bezbjednosti, integralnog razvoja, univerzitetskog obrazovanja, nauke i kulture, kao i drugih javnih politika.
Riječ je o širokom spektru oblasti u kojima Studentska lista najavljuje intenziviranje saradnje Srbije i Republike Srpske.
Šta su predstavnici Studentske liste govorili o Bosni i Hercegovini?
Pored zvaničnog programa, pojedini predstavnici Studentske liste javno su govorili o budućim odnosima Srbije i Bosne i Hercegovine.
Nosilac liste Ilija Srdanović najavio je unapređenje odnosa sa susjednim državama, uključujući Bosnu i Hercegovinu, kao i partnerski odnos s oba entiteta. U intervjuu za Klix.ba osudio je ratnohuškačke izjave Aleksandra Vučića iz devedesetih godina, naglašavajući da se takva retorika ne može pripisivati građanima Srbije niti Studentskoj listi.
S druge strane, kandidat Studentske liste Radomir Saičić tokom predizbornog gostovanja na RTS-u posebno je isticao veze Srbije i Republike Srpske.
„To je isti narod, dijeli nas granica koja je fiktivna, geometrijska. To su naša braća“, izjavio je Saičić, pozivajući se i na Dejtonski sporazum i sporazum o specijalnim i paralelnim vezama.
Šta program govori, a šta ne?
U dijelu programa koji se odnosi na Republiku Srpsku Studentska lista iznosi tri osnovna opredjeljenja: zaštitu njenog ustavnog položaja i nadležnosti, preispitivanje primjene bonskih ovlašćenja te jačanje specijalnih i paralelnih veza.
U dokumentu se ne navode Milorad Dodik, SNSD niti opozicione stranke u Republici Srpskoj.
Takođe, u ovom dijelu programa nisu predstavljeni konkretni rokovi za realizaciju najavljenih aktivnosti.
Studentska lista, dakle, iznosi stavove o institucionalnom položaju Republike Srpske i odnosima Srbije s ovim entitetom, ali ne definiše odnos prema pojedinačnim političkim akterima u Republici Srpskoj.