Na svega nekoliko koraka od čuvene Postojnske jame nalazi se Hotel Jama, otvoren 1971. godine i poznat po tome što je tokom decenija ugostio brojne turiste, političare, državnike i poznate ličnosti.
Međutim, hotel je decenijama skrivao nešto što je bilo daleko zanimljivije od luksuznih soba i hotelskih salona – tajni komunikacioni i prislušni centar nekadašnjih jugoslovenskih službi, prenosi putnikofer.hr.
Njegovo postojanje otkriveno je tek tokom velike obnove hotela 2016. godine.
Iza željeznih vrata – prostorije koje su decenijama bile zaboravljene
Tokom renoviranja prizemlja radnici su naišli na zaključana željezna vrata u blizini praonice i skladišta.
Kada su ih otvorili, iza njih su pronašli četiri prostorije pune stare komunikacione opreme.
Tu su se nalazili telefoni, magnetofoni, prekidači i kablovi, a prostorije su izgledale gotovo netaknuto – kao da su ljudi koji su u njima radili jednog dana jednostavno napustili objekat.
Prema pričama koje se danas predstavljaju posjetiocima, prostorije su služile kao komunikacioni i prislušni centar, povezan sa civilnim i vojnim telefonskim sistemima.
Navodno je centar pokrivao veliki dio slovenačke Primorske, područje koje je zbog blizine Italije imalo poseban strateški značaj.
Kroz unutrašnjost hotela prolazio je uzak prostor kojim su bili provedeni brojni kablovi, dok se na krovu nekada nalazila antena.
Da li je postojao prolaz prema Postojnskoj jami?
Jedan od najzanimljivijih detalja priče odnosi se na navodne izlaze iz tajnog kompleksa.
Prema pričama koje se danas mogu čuti tokom obilaska, iz prostorija se moglo izaći na više strana – prema recepciji, klupskim prostorijama i skladištu.
Posebno intrigantan je navodni prolaz koji je, prema riječima vodiča, vodio u pravcu same Postojnske jame.
Koliko je ta priča istorijski potvrđena, a koliko je s vremenom postala dio misterije koja prati hotel, nije potpuno jasno.
Upravo je nedostatak sačuvane dokumentacije jedan od razloga zbog kojih je oko tajnih prostorija nastao čitav niz legendi.
Tito, šah, Nehru i Brežnjev pod istim krovom
Hotel Jama nije bio običan turistički hotel.
Tokom perioda Jugoslavije u njemu su boravili brojni visoki gosti, a među imenima koja se povezuju sa hotelom navode se Josip Broz Tito, posljednji iranski šah, indijski državnik Džavaharlal Nehru i sovjetski lider Leonid Brežnjev.
Prema pričama koje se prenose posjetiocima, Tito je vrijeme sa gostima često provodio u klupskim prostorijama hotela.
Zbog toga dodatnu težinu dobija pitanje zbog čega je upravo u ovom objektu postojao komunikacioni i prislušni centar.
Postojna je, osim turističkog, imala i značajnu vojnu ulogu. Na području iznad hotela nalazila se vojna baza, dok je čitav kraj zbog blizine italijanske granice imao poseban bezbjednosni značaj.
Arhitekta koji je projektovao tajne prostorije
Posebno zanimljiva je priča o arhitekti hotela.
Hotel Jama projektovao je arhitekta Tihomir Stepanov iz Izole. Prema priči koja prati tajne prostorije, još tokom služenja vojnog roka dobio je zadatak da u okviru objekta projektuje prostorije posebne namjene.
Navodno mu je bilo zabranjeno da govori o njihovom postojanju, a planovi su mu nakon završetka posla oduzeti.
Prema toj verziji priče, Stepanov nakon toga više nikada nije ušao u prostorije koje je sam projektovao.
Samo jedna snimka preživjela decenije
Kada su prostorije otvorene tokom obnove, pronađeno je oko tridesetak praznih kutija, ali i jedna šifrovana audio-snimka.
Na snimku se, prema informacijama koje se predstavljaju tokom obilaska, spominju oznake „Planina 1“, „Planina 2“, „Planina 3“ i „Reka“.
Upravo zbog toga pojavile su se pretpostavke da je centar mogao biti povezan sa širim vojnim komunikacionim sistemom, pa čak i sa čvorištima izvan Slovenije.
Šta se dogodilo sa ostatkom dokumentacije i opreme ostaje nepoznato.
Pretpostavlja se da je sistem demontiran početkom devedesetih, u vrijeme raspada Jugoslavije i osamostaljenja Slovenije.
Od strogo čuvane tajne do turističke atrakcije
Danas je ono što je decenijama bilo skriveno iza željeznih vrata postalo turistička atrakcija.
Tajne prostorije Hotela Jama rekonstruisane su i otvorene za posjetioce, a obilazak je zamišljen kao interaktivno dokumentarno iskustvo.
Tokom ture posjetioci mogu vidjeti nekadašnju opremu, čuti priče o radu službi bezbjednosti i pokušati sami da razdvoje ono što je potvrđeno od onoga što je tokom godina preraslo u legendu.
Posebnu atmosferu stvara činjenica da se sve nalazi u hotelu koji je decenijama bio pun turista i visokih državnih gostiju, dok se nekoliko metara dalje odvijao potpuno drugačiji, skriveni svijet.
Obilazak traje oko sat i po, organizuje se u malim grupama, a namijenjen je posjetiocima starijim od 15 godina.
I možda je upravo to najzanimljiviji dio cijele priče: Hotel Jama danas otvoreno pokazuje ono što je nekada bilo namijenjeno samo odabranima – ali ni decenijama kasnije nije moguće sa sigurnošću odgovoriti na pitanje šta se zaista događalo iza tih željeznih vrata.