Demonstracije u Beogradu 5. oktobra bile su kulminacija višednevnih
protesta i štrajkova, organizovanih zbog odluke Savezne izborne komisije
prema kojoj je trebalo da se održi drugi krug izbora za predsjednika
SRJ.
Gradovi u unutrašnjosti Srbije danima su bili paralisani
štrajkovima. Jedan od najžešćih udaraca režimu zadali su radnici
Rudarskog basena “Kolubara” koji su istrajali u štrajku uprkos
svakodnevnim prijetnjama režima.
Demonstranti su 5. oktobra u Beograd, na plato ispred Savezne
skupštine, stigli u kolonama automobila, autobusa i kamiona dugačkim
desetine kilometara iz čitave Srbije, probijajući buldožerima policijske
blokade na putevima.
Već u prijepodnevnim satima policija je upotrebila suzavac kako bi
sprečila demonstrante da uđu u zgradu parlamenta, ali bezuspješno. Oko 15
časova demonstranti na platou ispred Savezne skupštine predvođeni
liderom Nove Srbije Velimirom Ilićem (u trenerci) ušli su u zgradu
saveznog parlamenta. Zgrada je ubrzo demolirana i zapaljena, kao i
obližnja zgrada RTS-a u Takovskoj ulici. Iz zgrade državne televizije
koja je tokom ’90-tih zvana i „tv bastilja“ izlazili su novinari koji su
tada uređivali njen program, dok je direktor televizije Dragoljub
Milanović prebijen u obližnjem Tašmajdanskom parku.
Jedan od junaka protesta bio je i Ljubisav Đokić, poznatiji kao
Bagerista Džo, koji je svojim bagerom predvodio napad demonstranata na
zgradu RTS-a. Bager je tokom demonstracija pogođen sa više metaka.
Policija je ubrzo prestala da pruža otpor i pridružila se
demonstrantima. U večernjim satima 5. oktobra 2000. građanima se sa
terase Skupštine Beograda obratio novi predsjednik SRJ Vojislav
Koštunica, a narednog dana, 6. oktobra Milošević je priznao izborni
poraz i čestitao Koštunici.
U demonstracijama je poginula
Jasmina Jovanović iz Miloševca kod Velike Plane, koja je pala pod
točkove kamiona. Momčilo Stakić iz Krupnja preminuo je od posljedica
srčanog udara. Povrijeđeno je 65 ljudi.
Spomen obilježje sa likom Jasmine Jovanović otkriveno je 5. oktobra
2002. godine u parku između ulica Kneza Miloša, Sarajevske i Mostarske
petlje, nedaleko od mjesta gde je poginula.
12 godina od
petoktobarskih promjena jedino je Rasim Ljajić od lidera DOS-a sve vrijeme
na vlasti, kao i Mlađan Dinkić koji je u to vrijeme predvodio grupu
eksperata G17 plus. I Velimir Ilić se ponovo vratio na vlast, sada je
ministar građevine ali je tokom ovih 12 godina prošao put od važnog
lidera DOS-a, koalicionog partnera DSS-a Vojislava Koštunice do saradnje
sa nekadašnjim ljutim protivnicima danas naprednjacima, u to vreme
radikalima, i SPS-om čiji je režim oborio tog 5. okotbra 2000. godine.
SPS čiji je Milosević bio neprikosnoveni lider tokom ’90-tih,
vratila se na vlast 2008. godine. Nakon pomirenja sa Demokratskom
strankom, SPS je postala dio vladajuće koalicije. U novoj koalicionoj
vladi, formiranoj poslije majskih izbora, predsjednik SPS-a Ivica Dačić je
premijer Srbije i ministar unutrašnjih poslova.
Podsjetimo i da
je zahvaljujući SPS, marta 2004. izabrana i manjinska vlada Vojislava
Koštunice, u kojoj je bila i G17 Mlađana Dinkića kao i Nova Srbija
Velimira Ilića.
Demokratska stranka koja je prije 12 godina predvođena Zoranom
Đinđićem bila ključna stranka u DOS-u, danas je u opoziciji i teškoj
depresiji.
Slobodan Milošević, koji je svrgnut 5. oktobra 2000. godine, umro je 11. marta2006. godine od infarkta u svojoj ćeliji u pritvoru Haškog tribunala. U
aprilu 2001. uhapšen je u Beogradu zbog finansijskih malverzacija, a
28. juna iste godine izručen je Hagu gdje mu je suđeno za genocid u Bosni
i Hercegovini, ratne zločine i zločine protiv čovječnosti u Hrvatskoj i
na Kosovu.
12 godina od 5. oktobra u Srbiji se i dalje živi teško. Ekonomska
situacija je izuzetno loša, zemlja je pritisnuta opštom krizom duboko
podijeljena i dosta daleko od vrata EU. Predsjednik Srbije je Tomislav
Nikolić, lider SPS-a Ivica Dačić predsjednik vlade, a najjača stranka u
zemlji je Srpska napredna stranka predvođena Aleksandrom Vučićem
.