Tokom devedesetih godina samo u Banjoj Luci su radila četiri bioskopa
– Palas, Kozara, Vrbas i Dom vojske – od čega je danas s radom nastavio
samo multipleks Palas.
Filmovi širom RS se prikazuju u neadekvatnim prostorima, neuslovnim
objektima sa zastarjelom tehnikom, što je obeshrabrujuće za razvoj ove
djelatnosti, posebno u kontekstu novih zahtjeva publike, te prelaska na
digitalnu tehnologiju u distribuciji i prikazivanju filmova, upozorava
se u Strategiji razvoja kulture u RS, koju je na posljednjoj sjednici
usvojila Narodna skupština RS.
Bioskopska publika postoji, o čemu svjedoče i zvanični podaci, prema
kojima je bioskope tokom posljednje tri godine posjetilo više od milion
gledalaca.
Taj broj je u stalnom porastu, pa je tako u 2013. godine iznosio
229.124 gledaoca, a 2014. njih 362.273 i 2015. godine 436.942. Od
gradova najveću prosječnu popunjenost dvorane je tokom 2015. godine
imala Bijeljina sa 166 gledalaca po projekciji, a najmanju Prijedor –
30, dok se u općinama taj broj kretao između 216 gledalaca u Rudom i
osam u Foči.
Kada je riječ o vrsti prikazanih filmova, na uzorku od tri godine
primijećeno je da se najviše prikazuju igrani filmovi, i to 1.057
filmova, zatim animirani 291, a najmanje dokumentarni sa ukupno 35
filmova, od čega u Banjoj Luci samo dva tokom 2013..
Prema zvaničnim podacima Republičkog zavoda za statistiku, tokom
posljednje tri godine uvezeno je 125 filmova (124 u digitalnom formatu i
jedan na filmskoj traci), dok je izvoz sveden na minimum.
Kada je riječ o otkupljenim pravima za prikazivanje i prodaju filma u
RS – otkupljeno je ukupno 835 filmova, i to 316 za bioskope i 519 za
televizijske stanice.
Prema porijeklu, najviše se prikazuju filmovi iz Sjedinjenih Američkih Država.
Film se kao umjetnost izučava u svim osnovnim školama, ali isključivo
u okviru Likovne kulture, dok se u srednjim školama izučava samo u
gimnazijama.
Iako film, kao i pozorište, ne pripada domenu likovnih umjetnosti,
pohvalno je što uopšte postoji, bez obzira na to što je fond sati sveden
na minimum, na manje od pet godišnje.
Pored toga, učenicima je kroz sekcije omogućen “susret” s filmom, ali
samo u osnovnim školama, u kojima se organizuju dvije: foto i video
sekcija sa 287 učenika i filmska sekcija, koju pohađa 83.
-Takozvana filmska pismenost je jedan od naših aktivnih problema, ne
samo zato što ne postoji razrađen sistem filmske kritike, nego i zato
što se ovoj grani umjetnosti ne posvećuje dovoljno pažnje kroz
školovanje, iako je riječ o najuticajnijem i najdostupnijem mediju koji
aktivno oblikuje našu populaciju, počevši od ranog uzrasta.
U tom smislu, jako je važno raditi na filmskom opismenjavanju
publike, a to se može postići putem različitih kreativnih programa u
školama, povećanjem broja sati posvećenih filmu, aktivnim razvijanjem
filmskih festivala i njihovih pratećih edukativnih programa, jačanjem
programa medijskih servisa i organizovanjem filmskih programa u sklopu
ustanova kulture koji bi se fokusirali na filmove visokih umjetničkih
vrijednosti – naglašava se u Strategiji razvoja kulture, koju je
pripremilo entitetsko resorno ministarstvo.
Kada je riječ o finansiranju ove oblasti, sredstva su skromna, a u
2015. godini, za razvoj filma iz budžeta je izdvojeno svega 100.000 KM,
što je za razvoj dugometražnog igranog ili animiranog filma, jedne od
najskupljih i najkompleksnijih grana umjetnosti, nedovoljno.