Jonathan Jones, Guardianov kolumnist koji piše o umjetnosti i bio je član žirija nagrade Turner 2009, donosi svoj pregled deset subverzivnih umjetnica, prenosi T portal.
Artemisia Gentileschi
Kad je bila tinejdžerica, baroknu umjetnicu iz 17. vijeka silovao je slikar kojem je pozirala. Osvetila mu se pretvarajući svoju umjetnost u oružje. U njenim brojnim slikarskim obradama biblijske priče o Juditi koja ubija Holoferna junakinji pomaže njezina mišićava sluškinja. Dok jedna žena drži Holoferna prikovanog za krevet, druga mu reže grlo mačem. U obilju krvi leži senzacionalan prikaz ženske osvete dominaciji muškog svijeta.
Hannah Wilke
Rad ‘SOS Starification Object Series’ (1974-82) prikazuje istaknutu feminističku aktivisticu i umjetnicu Wilke, fotografiranu sa žvakama prilijepljenima za golo tijelo. Obilježavajući joj lice i tijelo, bizarni ‘priljepci’ sliče modernoj formi plemenskog unakažavanja i uz to nalikuju na vagine. Njena starification serija uprizoruje teret objektivizacije kroz vizuru muških pogleda.
Adrian Piper
U performansu nazvanom Catalysis iz 1970. godine Piper se pretvorila u oličenje provokacije na javnim mjestima poput njujorške podzemne željeznice. U jednom performansu vozila se podzemnom odjevena u stvari natopljene izrazito neugodnim mirisima. Posrtala je na ulici, ušla u lift Empie State Buildinga s crvenim ručnikom uguranim u usta ili je ‘jednostavno’ ostvarivala intenzivan kontakt pogledom s prolaznicima. Namjera performansa bila je dramatizirati socijalnu nelagodu te neizrečene i potisnute rasne tenzije u Americi.
Georgia O'Keeffe
Na početku 20. vijeka Georgia O'Keeffe pozirala je gola za svog ljubavnika, modernističkog fotografa Alfreda Stieglitza, te oslikala apstrakcije koje sadrže eksplicitne prikaze ljepote vagine. Iako se čini blagom u usporedbi s ostalim umjetnicama na listi, njeno hrabro i otvoreno istraživanje vlastitog tijela i duha dovelo je do nove ekspresivne slobode umjetnica i njihovog rada u moderno doba.
Claude Cahun
U fotografijama nastalim između 1920. i 1940. francuska umjetnica često portretira samu sebe u muškoj odjeći i s muškom frizurom, kontemplirajući svoj transformirani lik u eksperimentu s fikcijskim postavkama odrednica spola. Njen pionirski rad tipičan je za slobodu nadrealističkog pokreta u kojem se propitivalo seksualne i društvene konvencije.
Louise Bourgeois
Njeni umjetnički radovi publiku vode do sjećanja o ranom 20. vijeka, djetinjstvu u Francuskoj, intenzivnim tajnim izmaštanim svjetovima, ali i u samu unutrašnjost tijela. Pretvorila je inače ‘mušku’ skulpturu u organski i vrlo zreo karnalni doživljaj te umjetničke forme.
Ljubov Popova
Popova je revolucionarnim fragmentima kubizma ‘razbijala’ dotadašnja pravila i fragmentiranu viziju života u Rusiji. Uoči Oktobarske revolucije rastavila je tradicionalne subjekte umjetnosti poigravajući se s njima uz hirurški preciznu vještinu. Na njezinoj slici ‘The Model’ iz 1915. goli model pretvara se u gigantski toranj blokova dezintegrirajući konvencije.
Cindy Sherman
U seriji fotografija ‘Untitled Film Still’ savremena umjetnica stalno iznova kreira svoj izgled i propituje identitet. Po njoj, do same naše biti dolazimo pričanjem priča. Od crno-bijelih fotografija na kojima pozira kao junakinja Hitchcockovih filmova, u nedovršenim scenama koje su na korak od prepoznavanja, do fotografija u kojima nasilno transformira crte lica monstruoznom šminkanjem, Sherman evocira priče koje formiraju ono što ljudi postaju.
Francesca Woodman
Treba li umjetnost biti javna, politički angažirana ili progresivna? Woodmaničine fotografije subverzivne su na tih, nenametljiv i začudan način. Koristila je svoju umjetnost da istraži tajne svijeta u kojem obitava. Poetski prizori u pustim sobama i prikazi bogatog unutarnjeg života stvaraju umjetnička djela koja nude pogled na proces oslobađanja od vlastite introspekcije.
Eva Hesse
Sintetski materijali, plastika i fiberglas, unatoč hladnoći, asociraju na živo i organsko te gledatelje intenzivno navode na pomisao kako su naša tijela ispunjena brojnim čudnim ‘materijalima’. Njene viseće skulpture otkrivaju novu dimenziju fizičkog svijeta. Za Hesse um i tijelo nisu hijerarhijski razdvojeni.