Sagledavajući istoriju zemalja Balkana, lako je uočljiva nužna upućenost jednih na druge.U vrlo kratkim fazama njihove samostalnosti uvijek su bile zavisne od dobrosusjedskih odnosa i saradnje. Ovu tvrdnju treba iznova rehabilitovati s obzirom na imagologiju o Balkanu. U vremenu kada su bile okupljene u jednu veću političku, ekonomsku i ideološki detzerminisanu cjelinu(Osmanska, Austro-Ugarska,Ruska imperija,Kraljevina Jugoslavije, vrijeme komunizma) dakle, u fazama nesamostalnosti ili diktature, uzor vldanja je bio imperijalistički ili totalitaran. Evropska unija predstavlja za zemlje Balkanskog poluostrva ponovo mugućnost da budu okupljene u jednoj većoj političkoj i ekonomskoj zajednici u koju, ako budu ispunile uslove za prijem, ulaze kao suverene, samostalne države s mogućnošću uzajamne saradnje na ravnopravnoj osnovi. U procesu demokratizacije BiH nije samo primorana da se suoči sa predhodnim istorijskim naslijeđem već i najnovijim ratnim koji i dalje opterećuje odnose sa susjednim zemljama bivše Jugoslavije. Pri kreiranju drugačijeg društva bez nadzora međunarodne zajednice, neminovno je demaskirati strukture i mehanizme vjekovima patrijarhalno uređenog društva u našoj zemlji, ali i ostalim balkanskim zemljama. Ozbiljne analize rodne i polne politike sedamdesetih godina iz vremena bivše Jugoslavije, uz agažovanje ženskog pokreta( ako su ih nazivali “feministica”) kako na teorijskoj, tako i praktičnoj osnovi, nisu utihnule ni za vrijeme teških devedesetih godina.Pri izgradnji civilnog društva u BiH, čiji primarni cilj mora biti osiguravanje trajnog mira u zemlji i regiji, učešće i uključenost žena ne samo da moraju biti sveobuhvatniji, nego one moraju biti prihvaćene kao ravnopravni subjekti koji će kreirati vlastitu platformu za društveno i političko djelovanje. Ženske nevladine organizacije u BiH su u tom pogledu svojim pionirskim radom pripremile teren za dalje djelovanje grupa i pojedinki/pojedinaca zainteresovanih za rodnu problematiku. Analizi rodnih odnosa može se pristupiti iz bezbroj perspektiva. Metod analize koji želim ovim putem predstaviti potiče oz sfere alternativnog poltičkog teatra. Razne oblike “teatra tlačenih” ili “teatra oslobađanja” razvio je brazilski aktivista i teatrolog Augusto Boal, kao npr. teatar u vidu foruma, nevidljivi teatar itd. Koriste ga mnoge mirovne ili alternativne grupe prilikom organizovanja političkih i ostalih javnih akcija kojima se želi podići svijest i podstaći javna rasprava o određenim devijacijama u društvu. Budući da su u BiH često žene (osim drugih marginalizovanih grupa koje odstupaju od normativnog tipa čovjeka) meta diskriminatorskog ponašanja i raznih oblika nasilja /strukturalnog, administrativnog, personalnog, porodičnog, kulturalnog ratnog/ adaptacija “teatra tlačenih” pogoduje za analizu rodnih odnosa u BiH. Polazište ove radionice bilo bi prikazivanje realne slike koja govori o specifičnom ponašanju rodova u privatnoj i javnoj sferi.U narednom koraku učesnice i učesnici bi pomoću fizičkih izražajnih mogućnosti prikazali individualnu i kolektivnu predođžbu tlačenja rodova u našem društvu. Pri ovom postupku aktivira se unutrašnji , u javnosti neartikulisani tekst na kojem su imregnirani trenuci povreda na rodnoj ili polnoj osnovi. Analiza ovih realnih slika nužno navodi i na analizu mehanizama koji omogućavaju debalans moći između predstavnika dominantnog muškog diskursa i predstavnica /predstavnika “devijacijskih” diskursnih formacija. Budući da ovaj vid eksperimentalnog, otvorenog teatra omogućava približavanje, ali i ponovno udaljavnje od zadate stvarnosti, potrebno je u drugoj fazi motivisati učesnice i učesnike za imaginiranje i kreiranje drugačije stvarnosti odnosno prikazivanje idealne slike u odnosu između rodova, koja u sebi krije potisnute i nedopuštene moduse rodnih ili polnih identiteta. Idealne slike su putokazi u kojem pravcu se želi usmijeriti “demokratizacija” rodnih odnosa u BiH društvu. Ovu fazu nazivam desocijalizacijom rodnih i polnih navika, jer se one, na način na koji se praktikuju, izoluju iz stvarnog društvenog konteksta i štite od cenzure, da bi se analizirale iz različitih perspektiva(nacionalnih, etničkih, vjerskih, ratnih ideologija). U zaštićenom prostoru teatarske grupe aktiviranje/imitiranje ili citiranje rodnih navika ne stoji u službi društva (naroda), većpodliježe kritičkoj analizi nosioca/nositeljice pomenutih navika. Na ovom mjestu individualno mišljenje i identitet mogu da se udalje od zahtijeva kolektiva. Diskrepanca između kolektivnog i individualnog identiteta postaje opipljiva čulna. U zadnjoj fazi neophodno je vratiti se ponovo realnoj slici i imaginirati prelazne slike koje nam omogućavaju da se postepeno približimo idealnoj slici, drugačijem stanju. U ovoj fazi se učesnice i učesnici ponovo vraćaju društvenoj zbilji i pokušavaju da dokuče načine ponašanja pomoću kojih mogu da promjene vlastito rodno ponašanje, držanje, stavove, čime se može postepeno potkopati diskriminatorska rodna politika. Kod ovakvih eksperimentalnih vidova analize polazi se najprije od vlastite iskustvene zbilje, koja naknadno svakako može da posluži kao izvor teorijskoj refleksiji. Osim toga metodama “teatra tlačenih” uspijevaju se ojačati kako pojedinke i pojedinci, tako i aktivisti i aktivistkinje ženskih organizacija u traganju za drugačijim strategijama i modelima javnog djelovanja. Pogotovo je prikladan za organizovanje javnih akcija kojima se nastoje demistificirati pdređene tabu teme:nasilje nad ženama u porodici javnim mjestima, ustanovama i sl. Jedna od apsurdnih situacija odnosi se na nepisanu podijelu na “dopušteni” i “nedopušteni” javni diskurs o nasilju nad ženama. Javni diskurs o ratnom nasilju nad “vlastitim” ženam, jer počinjen od neprijatelja, biva uvijek iznova opterećen nacionalističkim utezima, dok se tragovi nasilja nad ženama u miru u atmosferi “toplog doma” uporno pokušavaju izbrisati metlama nevjerice.
ZA KONKURS