Pobjeda građana i aktivista
Iz prijedloga Prostornog plana Tuzlanskog kantona za period od 2025. do 2045. godine i zvanično su izbrisani svi prostori predviđeni za istraživanje i eksploataciju kritičnih mineralnih sirovina, saopštili su iz Pokreta „Karton revolucija“. Nosilac izrade plana, IPSA institut, dostaviće Vladi i Skupštini Tuzlanskog kantona dokument iz kojeg su u potpunosti uklonjene lokacije za potencijalne rudnike litijuma, bora, magnezijuma, bakra, nikla i kobalta, što predstavlja jednu od najvećih pobjeda u borbi za zaštitu životne sredine u Bosni i Hercegovini.
Zvaničnu potvrdu o uklanjanju spornih lokacija uputilo je Ministarstvo prostornog uređenja i zaštite okolice Tuzlanskog kantona aktom od 4. septembra 2026. godine, koji potpisuje ministrica Anela Ajšić. U dopisu se navodi da su sve metalične mineralne sirovine izbrisane iz prijedloga plana, da su iz tekstualnog dijela uklonjene sve odrednice koje pominju litijum, bor i magnezijum, te da su zbrisani i potencijalni prostori za istraživanje bakra, nikla i kobalta na području cijelog kantona.
Ova odluka uslijedila je nakon jednogodišnje mobilizacije građana i aktivista koji su se oštro usprotivili nacrtu usvojenom u maju 2025. godine. Prvobitni dokument predviđao je istraživanja litijuma i bora na Zapadnoj Majevici i Močilima na području Srebrenika i Čelića, istraživanja nikla i kobalta u Živinicama i Lukavcu, te eksploataciju bakra na lokalitetima u Banovićima, Gračanici i Lukavcu. Radilo se o hiljadama hektara poljoprivrednog zemljišta i prostora u neposrednoj blizini izvorišta pitke vode i jezera Modrac.
Tokom višemjesečne borbe organizovani su masovni narodni zborovi u lokalnim zajednicama, prikupljene su stotine službenih primjedbi, a ključnu stručnu podršku u pisanju argumentovanih prigovora pružila je Fondacija ACT iz Sarajeva. Priložene primjedbe dobile su i zvaničnu podršku lokalnih vlasti — gradska vijeća i uprave Živinica, Srebrenika, Lukavca, Čelića i Banovića donijeli su deklaracije i stavove protiv otvaranja rudnika na svojim teritorijama, dok je konačno usvajanje prostornog plana prolongirano za kraj 2026. godine.
Iz Pokreta „Karton revolucija“ naglašavaju da je ovo zajednička pobjeda stanovnika pogođenih opština, ali i cijele regije, jer slivovi rijeka ne poznaju administrativne granice. Ipak, aktivisti upozoravaju da je trenutni dokument tek prijedlog i pozivaju Skupštinu Tuzlanskog kantona da ga u ovom obliku što prije usvoji, čime bi se stavio konačni pravni pečat na zaštitu vode, zemlje i zdravlja ljudi.