Neobjašnjivi kvarovi zamrzivača u američkim vojnim bazama, zbog kojih su tokom avgusta propale velike količine hrane, predmet su istrage zbog sumnje na hakerski napad. Američki vojni istražitelji kontaktirali su i francuske kolege, koje istražuju slične incidente u supermarketima širom Francuske, objavio je Reuters pozivajući se na četiri upućena izvora.
Slučaj je izazvao zabrinutost zbog mogućnosti da su napadači preuzeli kontrolu nad rashladnim sistemima i promijenili njihove postavke, umjesto da ih jednostavno isključe.
Pentagon nije iznio detalje istrage niti saopštio da li su identifikovani osumnjičeni. Potvrdio je, međutim, da američka Kibernetička komanda sarađuje s drugim agencijama i organima za provođenje zakona.
Zamrzivači se prebacili na zagrijavanje, hrana propala preko noći
Prema pregledu objava vojnih baza na društvenim mrežama i njihovim internet stranicama koji je obavio Reuters, krajem avgusta neobični kvarovi pogodili su najmanje šest komesarijata, odnosno prodavnica u američkim vojnim bazama u kojima pripadnici vojske kupuju namirnice.
Jedan od najupečatljivijih slučajeva zabilježen je u bazi Fort Huachuca u Arizoni. Na zvaničnoj Facebook stranici baze 26. avgusta objavljeno je da je zamrzivač prešao u režim odmrzavanja, zbog čega se sva uskladištena hrana zagrijala i pokvarila.
Posebnu pažnju istražitelja privukla je činjenica da uređaji, prema opisima pojedinih incidenata, nisu samo prestali da rade. Temperatura se podigla, što je otvorilo sumnju da su promijenjene postavke kontrolnih sistema.
O mogućoj sabotaži prvi je pisao blog „Signal and Silence“, dok su o istrazi i kontaktima američkih istražitelja s francuskim kolegama ranije izvještavali i drugi mediji.
U Francuskoj pogođeno više od 350 objekata
Sličan incident u Francuskoj dodatno je pojačao sumnje da bi kvarovi mogli biti povezani sa sajber napadima.
Prema navodima iz izvještaja, hakeri su preuzeli kontrolu nad temperaturom rashladnih uređaja u više od 350 objekata. U pojedinim slučajevima temperatura je podignuta, a neki uređaji su se toliko zagrijali da su se zapalili.
Jedan vlasnik supermarketa procijenio je da bi ukupna šteta mogla dostići desetine miliona evra.
Američki vojni Kriminalističko-istražni odjel potvrdio je da je njegov tim za sajber kriminal uključen u istragu i da sarađuje s francuskom policijom kako bi se bolje razumjeli kvarovi rashladnih sistema u Evropi.
Ipak, zasad nije potvrđeno da su incidenti u SAD-u i Francuskoj djelo iste grupe niti da su izvedeni na isti način.
Zastarjeli kontroleri mogu olakšati hakerske upade
Jedan od mogućih problema odnosi se na industrijske kontrolere koji upravljaju temperaturom rashladnih uređaja. Danska kompanija Danfoss saopštila je da su mnogi kontroleri korišteni u pogođenim francuskim objektima bili zastarjeli ili su radili na starim verzijama softvera, što je moglo olakšati napad.
Reuters nije mogao utvrditi da li su u američkim vojnim bazama korišteni kontroleri ove kompanije ili uređaji drugih proizvođača.
Bill Moore, direktor kompanije za industrijsku sajber bezbjednost Xona Systems, upozorio je da se problem javlja zato što se uređaji koji su prvobitno bili zamišljeni kao izolovani sistemi, namijenjeni servisiranju na licu mjesta, sve češće povezuju na internet.
Takva povezanost može omogućiti daljinski pristup, ali istovremeno otvara dodatne mogućnosti za napade ako uređaji nisu adekvatno zaštićeni i redovno ažurirani.
Napadi na rashladne sisteme već su zabilježeni
Ovo nije prvi put da se rashladni uređaji nađu na meti sajber kriminalaca. Danfoss je naveo da su 2022. godine napadnuti supermarketi u Rusiji i Izraelu koji su koristili zastarjele verzije njegovih kontrolera.
U drugom slučaju, američki savezni tužioci u Los Anđelesu optužili su u decembru prošle godine jednu državljanku Ukrajine za učešće u hakerskoj grupi koja je 2024. isključila hlađenje u pogonu za preradu mesa. Prema navodima iz optužnice, zbog toga je propalo više od 900 kilograma mesa.
Slučajevi pokazuju da sajber napadi na industrijske sisteme ne moraju biti usmjereni samo na računare, baze podataka ili finansijske informacije. Ako napadači dobiju pristup uređajima koji kontrolišu fizičke procese, posljedice mogu uključivati uništavanje robe, prekid rada i velike finansijske gubitke.
Istraga o incidentima u američkim vojnim bazama još traje, a zasad nema javno potvrđenih dokaza koji bi konačno utvrdili da je riječ o koordinisanom hakerskom napadu. Ako se sumnje potvrde, slučaj bi mogao dodatno ukazati na ranjivost industrijskih sistema koji imaju sve veću povezanost s internetom.