Italija želi ukinuti sezonsko pomjeranje sata i uvesti trajno ljetno računanje vremena, tako da bi satovi ostali pomjereni jedan sat unaprijed i tokom zimskih mjeseci. Glavni cilj ove promjene jeste produžavanje dnevne svjetlosti u poslijepodnevnim satima i smanjenje potrebe za električnom rasvjetom.
Ova italijanska inicijativa ponovo je rasplamsala raspravu o ovoj temi na nivou Evropske unije. Prijedlog je zvanično predstavio zastupnik Andrea Baraboti, uz snažnu podršku Italijanskog društva za medicinu okoline (Sima) i organizacije za zaštitu potrošača Consumerismo No Profit. Petijcija na internetu za ovu promjenu već je prikupila gotovo 360.000 potpisa.
Ogromne uštede energije i milijarde evra u igri
Prema procjenama italijanske energetske kompanije Terna, sadašnji sistem ljetnog računanja vremena omogućava godišnju uštedu od oko 302 miliona kilovat-sati električne energije.
Kada bi ljetno računanje vremena trajalo tokom čitave godine, Italija bi mogla uštedjeti dodatnih 160 miliona kilovat-sati, odnosno ukupno oko 462 miliona kilovat-sati godišnje.
U periodu između 2004. i 2025. godine, Italija je zahvaljujući ljetnom računanju vremena uštedjela više od 12 milijardi kilovat-sati električne energije, čija se vrijednost procjenjuje na približno 2,3 milijarde evra. Ipak, stručnjaci napominju da je ukupna korist s vremenom postala nešto manja zbog masovnog uvođenja štednih sijalica i energetski efikasnijih tehnologija.
Benefiti za ekonomiju i turizam vs. mračna zimska jutra
Osim uštede električne energije, trajno ljetno računanje vremena imalo bi pozitivan uticaj na trgovinu, ugostiteljstvo i turizam. Više dnevne svjetlosti u kasnim poslijepodnevnim satima omogućilo bi građanima da duže borave na otvorenom, bave se rekreacijom i sportom te posjećuju ugostiteljske objekte nakon radnog vremena.
Međutim, ovaj model nosi i ozbiljne nedostatke. Zadržavanje ljetnog računanja vremena tokom zime značilo bi da bi Sunce izlazilo znatno kasnije:
- Torino: izlazak Sunca oko 9:04 sati
- Milano: izlazak Sunca oko 9:00 sati
- Rim: izlazak Sunca oko 8:34 sati
- Napulj: izlazak Sunca oko 8:23 sati
To praktično znači da bi milioni učenika i radnika ujutro odlazili u škole i na posao u potpunom mraku.
Šta kažu ljekari i gdje je zapelo u Briselu?
Stručnjaci širom Evrope i dalje nemaju jedinstven stav o tome koji je sistem bolji za zdravlje. Iako postoji saglasnost da samo pomjeranje sata dva puta godišnje remeti san i prirodni biološki ritam, dio medicinskih stručnjaka smatra da je trajno zimsko računanje vremena zdravije jer jutarnja svjetlost pomaže regulaciju unutrašnjeg biološkog sata. S druge strane, zagovornici ljetnog vremena ističu psihološke i fizičke prednosti dužih i svijetlih poslijepodneva.
Glavna kočnica bilo kakvoj promjeni ostaje nedostatak dogovora među državama članicama Evropske unije.
Evropska komisija je još 2018. godine sprovela javno savjetovanje u kojem se čak 84 posto od 4,6 miliona učesnika izjasnilo za ukidanje sezonskog pomjeranja sata. Evropski parlament je 2019. godine podržao reformu, ali su pregovori potpuno zastali jer se države članice nisu mogle usaglasiti oko zajedničkog računanja vremena.
Evropski konsenzus je neophodan kako bi se izbjegao haos u kojem bi susjedne zemlje imale različite vremenske zone, što bi stvorilo ogromne probleme u avio-saobraćaju, željeznici, logistici i prekograničnom poslovanju. Poljsko predsjedavanje Vijećem EU predložilo je 2025. godine dvogodišnji probni period trajnog ljetnog vremena u cijeloj Evropi, ali dogovor nije postignut. Nova obimna studija Evropske komisije, čiji se završetak očekuje do kraja 2026. godine, mogla bi ponovo zvanično otvoriti ovu raspravu na nivou EU.