Protesti srednjoškolaca širom Francuske prerasli su u nasilne sukobe, a demonstracije su u petak, 2. oktobra, uticale na rad više od 560 škola. Učenici su blokirali ulaze, palili kontejnere i sukobljavali se s policijom, dok su zabilježeni i napadi na demonstrante, učenike i policijske službenike.
Prema pisanju britanskog „Telegrafa“, jedan demonstrant uhapšen je nakon što je zaprijetio da će zapaliti Jelisejsku palatu u Parizu. Protesti su počeli zbog uslova u školama, nedostatka nastavnika i finansiranja obrazovanja, ali su se u pojedinim gradovima pretvorili u nasilje i uništavanje imovine.
Ministarstvo prosvjete saopštilo je da je do ranog popodneva protestima bio pogođen rad 560 škola. U Strazburu je jedan tinejdžer završio u bolnici nakon što je aerosolna limenka bačena u vatru eksplodirala i pogodila ga u ruku.
U Marseju je, prema navodima medija, napadnuta žena koja je protestovala protiv nasilja. Maskirani muškarac je, koristeći aerosolnu limenku i upaljač, napravio improvizovano sredstvo za izbacivanje plamena i usmjerio ga prema njenom licu. Stepen njenih povreda nije bio poznat.
Uhapšen zbog prijetnji paljenjem Jelisejske palate
Britanski „Telegraf“ navodi da je policija u četvrtak uhapsila Riči Tiboa, aktivistu i bivšeg parlamentarnog saradnika stranke Nepokorena Francuska (LFI), nakon što je pozvao učenike da zapale Jelisejsku palatu i pokrenu revoluciju.
„Napašćemo svaku policijsku stanicu u ovoj zemlji. Sutra ćemo zapaliti Jelisejsku palatu“, rekao je okupljenima u predgrađu Pariza Sen Deniju.
Tibo (23) nalazi se pod sudskim nadzorom i zabranjeno mu je prisustvo demonstracijama. Prema navodima iz dostavljenog izvještaja, prošlog mjeseca mu je suđeno zbog prijetnji šefu države, a odluka suda očekuje se naredne sedmice.
Napadnut policajac u Belforu, kritike i na račun policije
U Belforu, na sjeveroistoku Francuske, snimljen je napad na policajca u civilu. Nakon što je oboren na zemlju, grupa tinejdžera ga je okružila i više puta udarila nogama u glavu.
„Ovi snimci izuzetno brutalnog nasilja su nepodnošljivi“, poručio je ministar unutrašnjih poslova Loran Nunjez na društvenoj mreži X.
Istovremeno, postupanje policije prema maloljetnicima izazvalo je kritike Sindikata sudija, koji je ocijenio da je upotreba sile u pojedinim slučajevima bila gruba i nesrazmjerna.
U blizini Pariza, četrnaestogodišnjak je ostao bez nekoliko zuba nakon što ga je policajac tokom blokade škole iz neposredne blizine pogodio granatom sa suzavcem ispaljenom iz bacača.
Zaposleni u srednjoj školi u Sen Deniju takođe su osudili policijsko postupanje nakon incidenta u kojem je, prema njihovim navodima, policajac na motociklu udario učenika koji je išao pješke, a zatim ga tukao dok je ležao na zemlji.
Sindikat sudija je u saopštenju upozorio da se prema maloljetnicima mora postupati uz uvažavanje njihove posebne ranjivosti. I organizacije za zaštitu ljudskih prava izrazile su zabrinutost zbog snimaka policijskog postupanja prema učenicima.
Ministar spoljnih poslova Žan Noel Baro pozvao je na smirivanje situacije, osudio nasilje, ali i naglasio da učenici imaju pravo na protest.
„Da, pravo na protest je neotuđivo. Ali nasilje je neopravdano, a cinično iskorišćavanje mladih u političke svrhe je neodgovorno“, napisao je Baro na mreži X, dodajući da nasilni prizori ne smiju zasjeniti zabrinutost i zahtjeve francuske omladine.
Povrijeđeno 170 učenika i 65 zaposlenih
Ministar prosvjete Eduar Žefre izjavio je za BFMTV-RMC da je od početka protesta, 21. septembra, povrijeđeno najmanje 170 učenika i 65 zaposlenih u školama, među kojima je 40 direktora.
„Jasno je da postoji kampanja za napad i uništavanje javnog obrazovnog sistema“, rekao je Žefre, ocjenjujući da su protesti promijenili karakter i da su ih preuzele nasilne grupe.
Prema podacima koje su prenijeli francuski mediji, policija je u petak ujutru uhapsila još 150 osoba, čime je broj hapšenja od četvrtka dostigao oko 2.100. Drugi izvještaji navode nešto drugačije ukupne brojke, pa se podaci o hapšenjima razlikuju zavisno od vremena i izvora objavljivanja.
Zbog čega protestuju francuski srednjoškolci?
Protesti su počeli u regionu Il de Frans, gdje su učenici ukazivali na prenatrpane učionice, nedostatak nastavnika i loše stanje školskih objekata. Pokret se potom proširio na druge dijelove zemlje, a u demonstracijama su učestvovali i studenti.
Jedna od učenica iz Pantena kod Pariza, petnaestogodišnja Kesija, požalila se da u njenom odjeljenju ima 35 učenika, da nema dovoljno stolica i da je pauza za ručak prekratka da bi svi stigli da uzmu obrok.
Prema nacrtu francuskog budžeta za 2027. godinu, izdvajanja za obrazovanje trebalo bi da budu povećana za 1,7 odsto, na 65,53 milijarde evra. To je manje od očekivane stope inflacije. Istovremeno, predviđa se da će troškovi servisiranja javnog duga dostići 74,5 milijardi evra, čime bi premašili izdvajanja za obrazovanje.
Vlast optužuje LFI, stranka odbacuje odgovornost
Francuske obavještajne službe saopštile su na kriznom sastanku da su protestni pokret pokrenuli političari iz stranke Nepokorena Francuska, koja pripada radikalnoj ljevici. Funkcioneri te stranke odbacili su optužbe i naveli da vlada pokušava da politizuje proteste.
Lider LFI Žan-Lik Melanšon pozvao je učenike da koriste isključivo nenasilne metode borbe, nakon optužbi da njegova stranka podstiče nemire.
Sindikati srednjoškolaca osudili su nasilje, ali su pozvali učenike da nastave protestni pokret nacionalnim štrajkom najavljenim za utorak, 6. oktobra.
U regionu Overnja-Rona-Alpi procjenjuju da bi šteta od protesta mogla dostići 30 miliona evra, dok se u regionima Il de Frans i Okitanija ukupna šteta procjenjuje na oko 10 miliona evra, navodi „Telegraf“.