Razvoj umjetne inteligencije potiče vodeće svjetske proizvođače PFAS hemikalija na širenje proizvodnje, uprkos upozorenjima naučnika i ekoloških organizacija da bi povećana upotreba “vječnih hemikalija”, koje se povezuju s nizom zdravstvenih problema i ne razgrađuju se u prirodi, mogla dodatno ugroziti zdravlje ljudi i okoliš.
Uprkos sve većoj zabrinutosti zbog ovih hemikalija, koje se povezuju s pojavom karcinoma i drugih zdravstvenih problema, istraživanje provedeno među 10 najvećih svjetskih proizvođača pokazalo je da većina planira povećati proizvodne kapacitete.
Mnoge kompanije svoja ulaganja povezuju s “AI revolucijom”, s obzirom na to da PFAS hemikalije imaju važnu ulogu u proizvodnji poluprovodnika i sistemima za hlađenje podatkovnih centara nove generacije.
Međutim, protivnici upozoravaju da ove hemikalije, koje se u prirodi praktično ne razgrađuju, predstavljaju tempiranu bombu za zdravlje ljudi i planete. Smatraju da povećanje proizvodnje prijeti potkopavanju početnih nastojanja za ograničavanje upotrebe PFAS-a u Evropi, Ujedinjenom Kraljevstvu i pojedinim dijelovima Sjedinjenih Američkih Država.
– Planovi širenja ovih kompanija pokazuju da ćemo se, ukoliko vlade i regulatori ne insistiraju na brzom ukidanju PFAS-a, suočiti s novim plimnim valom “vječnih hemikalija” – izjavila je izvršna direktorica švedske organizacije za nadzor hemikalija ChemSec Anne-Sofie Backar.
Istraživanje ChemSeca pokazalo je da gotovo svi među deset najvećih proizvođača PFAS-a planiraju povećanje proizvodnje u pogonima širom Evrope, Azije i Sjeverne Amerike.
Glavni pokretač potražnje je razvoj AI tehnologije, pri čemu se PFAS koriste u “ekološki prihvatljivim” sistemima hlađenja podatkovnih centara te u različitim fazama proizvodnje poluprovodnika.
Da bi odgovorili na rastuću potražnju koju pokreće razvoj umjetne inteligencije, najveći svjetski proizvođači PFAS hemikalija, među kojima su Daikin, Arkema i Chemours, povećavaju proizvodne kapacitete i ulažu u proizvode za hlađenje podatkovnih centara te proizvodnju poluprovodnika. Slične planove širenja imaju i kompanije iz Azije, Evrope i Sjeverne Amerike.
Trajna prijetnja okolišu i zdravlju
Veze između ugljika i fluora u PFAS jedinjenjima među najjačima su u organskoj hemiji, zbog čega su ove supstance izuzetno otporne na toplotu, vodu i koroziju.
Ta svojstva čine ih korisnim u brojnim industrijskim procesima i potrošačkim proizvodima, ali ih istovremeno čine gotovo neuništivim u prirodnom okruženju.
Zbog toga se PFAS kontinuirano akumuliraju u zraku, vodi i tlu te se prenose kroz prehrambeni lanac.
Iako postoje manje od jednog stoljeća, naučnici upozoravaju da je njihovo nakupljanje u okolišu već premašilo jednu od ključnih planetarnih granica održivosti.
Procjenjuje se da su ove hemikalije već prisutne u krvi gotovo svakog čovjeka na planeti, a istraživanja ih povezuju s karcinomom, bolestima jetre, problemima s bubrezima, povišenim holesterolom i urođenim anomalijama.
ChemSec je čelnicima svih evropskih kompanija iz svoje liste deset najvećih proizvođača poslao testove krvi, pozivajući ih da izmjere nivo PFAS-a u vlastitom organizmu i javno objave rezultate.
– Ljudi koji vode ove kompanije moraju shvatiti da su i sami izloženi toksinima koje proizvode, a koji su otkriveni u krvi više od 99 posto stanovništva svijeta – rekla je Backar.
Kao rijetki izuzeci izdvojeni su švicarska kompanija Archroma, koja prelazi na proizvode bez PFAS-a, i njemački BASF, koji je najavio da će do 2028. godine potpuno obustaviti proizvodnju ovih hemikalija, prenosi The Guardian.