Slovenija je napravila veliki zaokret u politici prema Izraelu. U Ljubljani je danas otvorena prva rezidentna izraelska ambasada, a potez vlade Janeza Janše označava značajno udaljavanje od politike prethodne liberalne vlasti prema Izraelu i ratu u Gazi.
Izrael je danas otvorio svoje prvo rezidentno ambasadorsko predstavništvo u Sloveniji, čime su odnosi Ljubljane i Tel Aviva ušli u novu fazu. Ambasadu je otvorio izraelski ministar spoljnih poslova Gideon Saar tokom zvanične posjete Sloveniji.
Otvaranje dolazi nakon nekoliko mjeseci izrazitog približavanja dvije zemlje i predstavlja jedan od najupečatljivijih poteza nove slovenačke vlade Janeza Janše u oblasti spoljne politike.
Do sada su diplomatske odnose Izraela sa Slovenijom pokrivali iz ambasade u Beču.
Od kritike Izraela do bliskog savezništva
Promjena je posebno značajna jer je Slovenija pod prethodnom vladom lijevog centra bila među najkritičnijim članicama EU prema izraelskoj politici u Gazi.
Nova vlada, međutim, posljednjih mjeseci mijenja kurs.
Janšina administracija ukinula je ranije uvedenu zabranu izvoza i tranzita vojne opreme prema Izraelu, kao i mjere povezane sa uvozom proizvoda iz izraelskih naselja na okupiranim palestinskim teritorijama. Vlada je takođe povukla odluke kojima su izraelski premijer Benjamin Netanyahu i ministar nacionalne bezbjednosti Itamar Ben-Gvir bili označeni kao nepoželjne osobe.
Janša je svoje poteze obrazložio tvrdnjom da njegova vlada „normalizuje“ slovenačku spoljnu politiku i ispravlja ono što smatra štetnim potezima prethodne vlasti.
Pred otvaranje ambasade poručio je i da je Slovenija među rijetkim državama u regionu koje do sada nisu imale rezidentnu izraelsku ambasadu.
Izrael posebno hvali Janšu
Za razliku od većeg dijela evropskih vlada koje posljednjih mjeseci zaoštravaju pritisak na Izrael zbog politike na okupiranoj Zapadnoj obali, Ljubljana je zauzela drugačiji pravac.
Netanyahu je krajem avgusta javno zahvalio Janši nakon što je Slovenija blokirala zajedničku izjavu EU kojom bi bile osuđene izraelske aktivnosti vezane za širenje naselja na Zapadnoj obali.
„Hvala premijeru Janši na hrabrosti i jasnoći usred licemjerja EU“, napisao je Netanyahu na društvenoj mreži X.
Istovremeno, Velika Britanija, Francuska, Kanada i još niz zemalja uvele su mjere usmjerene na proizvode iz izraelskih naselja, dodatno zaoštravajući odnose sa izraelskom vladom.
Saar u Ljubljani: „Ovo je istorijski dan“
Izraelski šef diplomatije Gideon Saar tokom posjete Ljubljani istakao je značaj otvaranja ambasade.
Sa slovenačkim ministrom spoljnih poslova Tonom Kajzerom razgovarao je o daljem razvoju bilateralnih odnosa, dok su dvije države potpisale program saradnje u oblastima obrazovanja, nauke, kulture, mladih i sporta. Program bi trebalo da važi do 2030. godine.
Kajzer je poručio da je vrijeme da Slovenija i Izrael „pojačaju saradnju i prebace je u višu brzinu“.
Saar je otvaranje ambasade opisao kao istorijski događaj.
Protiv Janšinog kursa i opozicija i građani
Međutim, novi kurs slovenačke vlade nije naišao na opštu podršku.
Opozicione stranke kritikuju Janšinu politiku prema Izraelu, a Liberalni pokret slobode i stranka Ljevica podnijeli su parlamentarni prijedlog za pokretanje postupka protiv premijera, navodeći njegovu politiku prema Izraelu kao jedan od razloga.
Ispred nove ambasade najavljeni su i protesti zbog izraelske politike prema Palestincima.
Dodatnu težinu reakcijama daje činjenica da predsjednica Slovenije Nataša Pirc Musar nije primila Saara niti prisustvovala ceremoniji otvaranja ambasade.
Janša tvrdi da vraća „pragmatičnu“ politiku
Janša svoj zaokret obrazlaže potrebom da Slovenija vodi pragmatičniju spoljnu politiku i da interese zemlje postavi u prvi plan.
Njegova vlada smatra da bolji odnosi sa Izraelom mogu donijeti i ekonomsku korist kroz saradnju u tehnologiji, nauci, bezbjednosti i drugim oblastima.
Tokom Saarove posjete organizovan je i poslovni forum na kojem su učestvovali predstavnici privrede dvije zemlje.
Ipak, javno mnijenje nije nužno slijedilo vladin zaokret. Prema anketi koju je u junu objavio slovenački dnevnik Delo, 56 odsto ispitanika protivilo se bližim odnosima sa Izraelom, dok ih je 14 odsto podržavalo takvu politiku.
Otvaranje ambasade zato za Janšinu vladu nije samo diplomatski potez.
Ono predstavlja simboličan raskid sa politikom prethodne vlasti i jedan od najjasnijih pokazatelja novog spoljnopolitičkog kursa Slovenije – u trenutku kada se Izrael suočava sa sve većim pritiskom dijela evropskih saveznika.