Opozicija i analitičari tvrde da je institucija predsjednika Republike Srpske potisnuta u drugi plan i da ključni politički uticaj i dalje ima Milorad Dodik
Ko je danas stvarni centar političke moći u Republici Srpskoj – predsjednik Republike Siniša Karan ili lider SNSD-a Milorad Dodik?
Iako je Karan zvanično predsjednik Republike Srpske, opozicija i dio političkih analitičara tvrde da se stvarna politička moć i dalje nalazi u rukama Dodika, koji je na čelu vladajućeg SNSD-a, piše BN
Prema njihovim ocjenama, takav odnos predstavlja primjer slabljenja institucija i njihovog podređivanja partijskom centru moći.
Orašanin: „Institucija je potpuno obezvrijeđena“
Mirjana Orašanin smatra da se kroz odnos prema funkciji predsjednika Republike najbolje vidi, kako tvrdi, problem sa funkcionisanjem institucija u Srpskoj.
Ona ukazuje na to da se Dodik i dalje u javnosti često oslovljava sa „predsjedniče“, iako tu funkciju zvanično više ne obavlja.
„Ona je potpuno obezvrijeđena. To vidimo kroz gospodina Sinišu Karana koji se danas praktično nigdje ne predstavlja kao predsjednik Republike Srpske. Skoro da i nema građanina koji može reći da je on predsjednik Republike Srpske, a Milorada Dodika svi oslovljavaju sa ‘predsjedniče'“, tvrdi Orašanin.
Prema njenoj ocjeni, problem se ne završava na samoj funkciji predsjednika, već se preliva na čitav sistem.
Karan je, podsjetimo, izabran za predsjednika Republike Srpske na prijevremenim izborima, a Centralna izborna komisija BiH potvrdila je njegov izbor. Njegov kabinet redovno objavljuje sastanke i druge aktivnosti predsjednika Republike.
„Dodik najavi – institucije sprovedu“
Politikolog Milenko Dačević tvrdi da je politički sistem Republike Srpske već duže vrijeme suočen sa problemom koncentracije moći.
On kao jedan od primjera navodi situacije u kojima Dodik, kao predsjednik SNSD-a, javno najavi određenu inicijativu ili mjeru, nakon čega je nadležni organi vlasti realizuju.
„Institucije Republike Srpske odavno su zarobljene, privatizovane i otuđene. Otuđila ih je samovoljna politička elita koja polako, ali sigurno sprovodi postupak stvaranja privatne države, partijske države, porodične države i lične države“, rekao je Dačević.
Kritičari vlasti posebno problematizuju Dodikovo javno učešće u pitanjima koja formalno pripadaju institucijama vlasti, navodeći kao primjere zakonske inicijative, odluke o pomoći građanima, rad škola i različite infrastrukturne projekte.
Marković: „Uzurpirao je funkciju predsjednika“
Narodni poslanik Slaviša Marković smatra da je granica između partijskog djelovanja i institucije predsjednika Republike ozbiljno narušena.
On direktno optužuje Dodika da je, kako tvrdi, preuzeo dio funkcije predsjednika Republike.
„Govorim konkretno o predsjedniku SNSD-a, koji je uzurpirao funkciju predsjednika Republike i da tome niko ništa ne pridaje značaja“, rekao je Marković.
Posebno je kritikovao korištenje resursa koji pripadaju instituciji predsjednika Republike za aktivnosti Milorada Dodika.
„Postalo je sasvim normalno da čovjek, koji je predsjednik jedne političke partije, leti helikopterskim servisom, da on kao predsjednik političke partije troši budžet predsjednika Republike, a da predsjednika Republike gospodina Karana niko nije vidio već ova tri mjeseca“, tvrdi Marković.
Za ove navode u dostavljenom materijalu nisu navedeni dodatni dokazi, zbog čega ih treba posmatrati kao političke optužbe opozicionog poslanika.
Karan obavlja predsjedničke dužnosti
Istovremeno, zvanične aktivnosti pokazuju da Siniša Karan obavlja funkciju predsjednika Republike Srpske.
Njegov kabinet objavljuje sastanke sa domaćim i međunarodnim zvaničnicima, prijeme i druge aktivnosti koje proizlaze iz predsjedničke funkcije.
To, međutim, ne odgovara na političko pitanje koje postavljaju kritičari vlasti – koliki je stvarni uticaj predsjednika Republike u odnosu na predsjednika najjače vladajuće stranke?
Upravo je ta razlika između formalne funkcije i političke moći postala jedna od glavnih tema opozicione kritike.
„Institucije moraju biti vraćene građanima“
Orašanin smatra da bi promjena takvog sistema zahtijevala duboke reforme pravosuđa i javne uprave.
„Svako ko se ogriješio o službeni položaj, ko je zloupotrijebio službenu funkciju, treba da odgovara i ne može više da obavlja javnu funkciju. Suština je da institucije trebaju biti vraćene u službu javnog interesa, jer one zbog toga i postoje“, poručuje ona.
Opozicija tako slučaj odnosa Dodika i Karana koristi kao ilustraciju šire tvrdnje da su institucije Republike Srpske pod prevelikim uticajem jedne političke stranke.
S druge strane, činjenica je da je Siniša Karan formalno predsjednik Republike Srpske, dok je Milorad Dodik predsjednik SNSD-a i jedna od najuticajnijih političkih ličnosti u Republici Srpskoj.
Gdje se završava legitimni politički uticaj partijskog lidera, a počinje institucionalno odlučivanje – pitanje je koje će, po svemu sudeći, ostati jedna od centralnih tema političke borbe u Srpskoj.