Kada se pomene penzija, većina građana automatski pomisli na godine provedene na poslu, radni staž i redovno zaposlenje kod poslodavca. Međutim, u javnosti je malo poznata činjenica da u Srbiji postoji zakonska mogućnost ostvarivanja penzije čak i za osobe koje nikada u životu nisu bile u klasičnom radnom odnosu, prenosi Kurir.
Ključ za ostvarivanje ovog prava leži u tome da su građani tokom života samostalno i dobrovoljno uplaćivali doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje (PIO). Ova alternativa posebno je značajna za ljude koji su radili povremene ili sezonske poslove, pomagali u porodičnom biznisu bez zvanične prijave, bavili se poljoprivredom, živjeli od privatnih prihoda ili iz drugih razloga nisu imali standardni ugovor o radu.
Kako sistem omogućava ostvarivanje penzije bez klasičnog posla?
Prema važećim zakonskim propisima, osiguranje za penziju nije vezano isključivo za zaposlenje kod nekog pravnog subjekta. Državni sistem omogućava građanima da se dobrovoljno uključe u sistem penzijskog i invalidskog osiguranja i samostalno vrše uplate na svoj račun. Na taj način, oni stiču regularan penzijski staž, potpuno isto kao i osobe kojima doprinose uplaćuje poslodavac kroz radni odnos.
Za nadležne državne institucije i PIO fond nije presudno da li je neko posjedovao ugovor o radu, već da li su za tu osobu uredno i u kontinuitetu uplaćivani propisani doprinosi.
Ko ima pravo na dobrovoljnu uplatu doprinosa?
Pravo na dobrovoljno uključivanje u sistem osiguranja imaju svi punoljetni građani koji nisu obavezno osigurani po nekom drugom osnovu (odnosno nisu već zaposleni, samozaposleni ili korisnici penzija). Ovaj mehanizam omogućava mnogima da “dokupe” ili premoste godine koje bi im kasnije nedostajale za ispunjavanje starosnih uslova.
Ovo je od strateške važnosti za lica koja se nalaze u dugotrajnoj nezaposlenosti, a žele da imaju stabilne i sigurne prihode u poznim godinama života. Da bi se ostvarilo pravo na starosnu penziju, podsjećaju stručnjaci, nije dovoljno samo navršiti zakonom propisane godine života – neophodno je ispuniti i uslov minimalnog penzijskog staža, a dobrovoljne uplate služe upravo za to.
Problem neinformisanosti: Zašto građani kasno saznaju za ovu opciju?
Veliki procenat populacije i dalje čvrsto vjeruje u zastarjeli narativ da bez knjižice i ugovora o radu nema nikakve šanse za penziju. Zbog ovog nedostatka informacija, pojedini građani tek na samom kraju svog radnog vijeka saznaju da su legalno mogli uplaćivati doprinose i tokom višegodišnjih perioda kada su formalno bili nezaposleni.
Sociolozi i ekonomski stručnjaci godinama upozoravaju da je nivo informisanosti o dobrovoljnom penzijskom osiguranju i dalje na izuzetno niskom nivou. Ipak, za sve one koji nemaju stalno zaposlenje, samostalna uplata doprinosa – iako predstavlja direktan mjesečni trošak tokom života – na kraju predstavlja najvažniju bezbjednosnu mrežu i najsigurniju investiciju u sopstvenu budućnost.