Najnoviji razvoj događaja u vezi s njemačkim strateškim stavom opet je oživio rasprave o razilaženju u njemačko-američkim odnosima. Bilateralni odnosi su, zapravo, već izvjesno vrijeme napeti. Šta se nedavno dogodilo?
Njemački kancelar Fridrih Merc (Friedrich Merz) komentarisao je i kritikovao američko-izraelski rat protiv Irana, čak tvrdeći da je Iran ponizio Amerikance tokom pregovora. S druge strane, američki predsjednik Donald Tramp tvrdio je da su evropski saveznici u NATO-u neefikasni u odbrani američkih interesa. Nakon toga, Pentagon je najavio da će Washington smanjiti svoje prisustvo u Evropi redukcijom broja vojnika u Njemačkoj za 5.000 ili više. Dana 4. maja, Merz je potvrdio da SAD neće rasporediti rakete Tomahawk s mogućnostima dubokog udara na teritoriji Njemačke.
Uprkos ovim događajima, Merz je isprva odbacio mogućnost strateškog razilaženja između Washingtona i Berlina, tvrdeći da se nije dogodilo ništa fundamentalno novo. Zapravo, ove najave nisu niti iznenađujuće niti indikativne za raskid odnosa. Umjesto toga, ono čemu svjedočimo jeste dvostruka priča o uspjehu – čini se da Trampova administracija ide korak dalje od “podjele tereta” naglašavajući “prebacivanje tereta”. S druge strane, Berlin napreduje dalje od “prekretnice” koju je tadašnji kancelar Olaf Scholz proglasio 2022. godine, uz tvrdnju da će njemačke oružane snage ili Bundeswehr postati najmoćnija konvencionalna vojska u Evropi.
Prva vojna strategija
Njemački ministar odbrane Boris Pistorius predstavio je 22. aprila prvu sveobuhvatnu vojnu strategiju Bundeswehra od njegovog osnivanja 1955. godine. Gotovo sedam decenija Njemačka je svoj strateški stav usklađivala s planiranjem NATO-a, što je u velikoj mjeri odražavalo opštu strategiju SAD. Berlin sada signalizuje promjenu, ukazujući na spremnost da preuzme veću odgovornost za evropsku odbranu unutar transatlantskog okvira u periodu između 2035. i 2039. godine.
Pitanje da li ovaj dokument zadržava privrženost strateškoj autonomiji i dalje je predmet rasprave. Pod nazivom “Odgovornost za Evropu” (Verantwortung fur Europa), svaki pojam autonomije treba prvenstveno shvatiti u evropskom kontekstu. Dokument ponovo potvrđuje kontinuirani značaj NATO-a i naglašava da kredibilitet američke posvećenosti zavisi od sposobnosti evropskih aktera, uključujući Njemačku, da razviju održive kapacitete za odbranu i odvraćanje.
Rusija je identifikovana kao primarna prijetnja, što je u skladu s vladajućim procjenama među članicama NATO-a i EU. Strategija dalje sugerira da bi Rusija mogla pokušati napasti teritoriju NATO-a u doglednoj budućnosti. Shodno tome, Bundeswehr mora biti spreman za efikasnu borbu ukoliko strategija odvraćanja ne uspije.
Dokument se ne bavi samo strateškom orijentacijom, već i dugoročnom izgradnjom kapaciteta. Kada se ti kapaciteti ostvare, oni mogu značajno promijeniti evropsku stratešku ravnotežu, posebno u smislu njemačkih pregovaračkih sposobnosti i manevarskog prostora. Trenutno, evropska odbrana i odvraćanje ostaju sporna i neriješena pitanja, s više suprotstavljenih perspektiva.
Međutim, strategija ukazuje na to da Berlin kristalizuje svoje strateške izbore. Njemačka ulaže u “prednju odbranu” i konvencionalno odvraćanje, kombinirajući isplativa niskotehnološka rješenja (poput dronova) s visokotehnološkim sposobnostima (uključujući sisteme za duboke udare i protivzračnu odbranu). Također se priznaje važnost podrške nuklearnom odvraćanju.
Sveukupno, Njemačka se pozicionira kao lider u evropskoj konvencionalnoj odbrani i signalizira snažnu posvećenost toj ulozi u bliskoj budućnosti. Ovi se procesi mogu protumačiti kao uspon Njemačke.
Struktura snaga
Strategija predviđa strukturu snaga od 260.000 aktivnih pripadnika i 200.000 rezervista. Jačanje je planirano u tri faze: brzo širenje do 2029. godine, povećanje kapaciteta do 2035. i uspostavljanje tehnološke nadmoći do 2039. godine. Iako detaljni podaci o opremi, poput tenkova, brodova i aviona, nisu objavljeni, dokument ukazuje na prelazak na fleksibilan, tehnološki vođen model planiranja zasnovan na učincima.
Iako je i dalje neizvjesno može li Njemačka parirati američkoj tehnološkoj superiornosti, mogla bi postići relativnu prednost u odnosu na Rusiju i druge evropske aktere.
“Verantwortung fur Europa” je istovremeno ambiciozan i realističan plan. Ambiciozan je ne samo u svom cilju da Bundeswehr postane najjača konvencionalna vojska u Evropi, već i u usvajanju pristupa “jednog teatra”. Snage razvijene pod njemačkim vodstvom između 2029. i 2039. namijenjene su djelovanju u međusobno povezanim regijama, uključujući teritoriju NATO-a i Indo-Pacifik, dok su kao neposredna područja interesa identifikovani Sjeverna i Zapadna Afrika, Sahel i Bliski istok.
Osiguravanje slobode plovidbe i sigurnosti glavnih morskih puteva nameće se kao ključni cilj. To otvara zanimljivo pitanje kako bi klasični geopolitičari poput Halforda Mackindera interpretirali strategiju u kojoj kontinentalna sila teži i kopnenoj odbrambenoj dominaciji i pomorskom pristupu.
Istovremeno, dokument je utemeljen na realizmu, prepoznajući da primarna snaga Njemačke leži u njenim ekonomskim i tehnološkim kapacitetima.
Ukratko, strategija pokazuje da je Berlin spreman preuzeti ulogu “prebacivanja tereta” koju zagovara Trumpova administracija u najnovijoj američkoj Strategiji nacionalne sigurnosti, piše Daily Sabah