Brižni očevi su prava rijetkost u životinjskom carstvu. Istraživanja pokazuju da svega od tri do pet odsto očeva među sisarima preuzima aktivnu ulogu u odgajanju potomstva.
Ali razlog zašto su neki skloniji roditeljstvu od drugih mogao bi se, barem djelimično, svesti na neurobiologiju.
Nova studija o afričkim prugastim miševima pokazuje da jedan jedini gen može da ima presudnu ulogu u tome da li mužjaci brinu o potomstvu, piše Scientific American.
Proučavajući mozgove mužjaka ove vrste, istraživači su otkrili da su agresivniji mužjaci obično imali viši nivo ekspresije gena zvanog aguti (agouti) nego oni koji su bili brižniji prema mladuncima. Istraživači su takođe otkrili da je aktiviranje ovog gena kod brižnih miševa njih činilo agresivnijim prema mladuncima.
“Očinska briga prema mladuncima je rijetka među sisarima, a neuralni mehanizmi koji upravljaju njegovim nastankom slabo su poznati. Iskoristili smo prirodno očinsko ponašanje afričkih prugastih miševa (Rhabdomys pumilio) i integrisali mapiranje cFos-a u cijelom mozgu, sekvenciranje RNK iz pojedinačnih jedara, virusno posredovanu perturbaciju gena i manipulaciju okruženjem kako bismo raščlanili neuralnu osnovu prirodne varijacije u roditeljstvu mužjaka“, naveli su autori studije objavljene u žurnalu Nature.
“Ovdje otkrivamo da socio-ekološki uslovi pokreću individualne varijacije u aloroditeljstvu mužjaka, tako da socijalna izolacija nakon odbijanja od sise povećava očinsku brigu, dok društveni život u grupama veće gustine povećava infanticid. Ova prirodna varijacija u brizi odgovara neuralnoj aktivnosti u medijalnoj preoptičkoj oblasti i promjenama u korelisanoj aktivnosti širom regiona mozga. Unutar medijalne preoptičke oblasti, ekspresija aguti signalnog proteina (aguti) u neuronima povećava se usljed grupnog smještaja i negativno je povezana sa brigom, dok prekomjerna ekspresija gena aguti smanjuje brigu i podstiče infanticid kod prethodno tolerantnih miševa. Naturalističke manipulacije dalje otkrivaju da aguti integriše dugoročne uslove smještaja, prije nego dostupnost hrane ili glad. Naši nalazi ukazuju na to da varijacije u očinskom staranju mužjaka odražavaju regulaciju konzerviranih hipotalamičkih i melanokortinskih signalnih mehanizama zavisnu od konteksta, a ne prisustvo ili odsustvo samog očinskog kapaciteta”, tvrde autori studije, prenosi Telegraf.rs.
Važna pouka ove studije je da mužjaci miševa “imaju ono što im je potrebno da budu dobri očevi“,rekla je Ketrin Penja, docentkinja neuronauka na Univerzitetu Prinston i viša autorka studije.
“Nismo otkrili da im je bila potrebna nova neuronska mreža. Nismo otkrili da su imali neku jedinstvenu evoluciju ćelija u mozgu koja im je bila potrebna da bi bili očevi. Umjesto toga, njihovi nalazi sugerišu da možda postoje optimalni uslovi koji pomažu u podsticanju sopstvenog najboljeg roditeljstva”, naglasila je Penja.
Afrički prugasti miševi su, poput ljudi, među rijetkim sisarima kod kojih se mužjaci obično ponašaju kao staratelji mladih, barem u određenoj mjeri. U divljini se može primijetiti kako mužjaci brinu o mladuncima tako što ih čiste ili im obezbjeđuju hranu. Ali nekima kao da taj instinkt potpuno nedostaje, pa ignorišu ili čak ubijaju svoje mladunce.
Studija je “važan korak napred za oblast roditeljskog ponašanja i njegovog porijekla u mozgu”, rekao je Kristijan Broberger, profesor neurohemije na Univerzitetu u Stokholmu u Švedskoj.
Neurobiologija majčinskog roditeljstva je relativno dobro proučena, naglasio je on, ali se “daleko manje” zna o očinskom roditeljstvu. Nalaz da bi aguti, gen poznat po ulogama u pigmentaciji i metabolizmu, mogao igrati ulogu u očinskom instinktu bio je “iznenađenje”, zaključio je.