Izvještaj Energetske zajednice otkriva porazno stanje: tržište električne energije ne postoji, gasni sektor još gori, a proizvodi iz BiH već plaćaju cijenu zbog emisija CO₂.
Iako se u Bosni i Hercegovini posljednjih dana govori o velikim energetskim projektima i investicijama, najnoviji izvještaj Energetske zajednice pokazuje sasvim drugačiju sliku – zemlja je daleko od ispunjavanja čak i minimalnih evropskih energetskih standarda.
Prema nalazima ovog evropskog tijela zaduženog za integraciju energetskih tržišta zemalja van EU, BiH je u oblasti energetske sigurnosti ispunila svega devet odsto obaveza, dok je u segmentu tržišta i integracije realizovana tek petina zahtjeva. U oblasti dekarbonizacije ispunjeno je 27 odsto, a u zaštiti životne sredine tek oko jedne trećine obaveza.
Posebno zabrinjava činjenica da više od 60 odsto energije u BiH dolazi iz fosilnih goriva, što već ima direktne posljedice – Evropska unija je počela naplatu taksa na proizvode iz BiH proizvedene uz visoke emisije CO₂, čime domaća privreda postaje nekonkurentna na tržištu EU.
Energetska zajednica upozorava da je sektor električne energije i dalje ozbiljno neusklađen s pravilima EU. Neusvajanje ključnih zakona, neodvojeni proizvođači i distributeri, politička kontrola cijena i izostanak organizovanog tržišta električne energije blokiraju svaku ozbiljnu integraciju sa evropskim tržištem.
Kao najkritičnija reforma navodi se Zakon o regulatoru, prenosu i tržištima električne energije BiH, dok dodatni problem predstavlja nepostojanje tržišta za dan unaprijed i unutar dana, što je standard u EU.
Situacija u sektoru gasa ocijenjena je kao još lošija. Umjesto jedinstvenog tržišta, BiH ima dva paralelna entitetska sistema sa dominantnim snabdjevačima i gotovo potpunom zavisnošću od bilateralnih ugovora, bez stvarne konkurencije.
Iako državni regulator formalno postoji, njegova ovlaštenja su ograničena i zastarjela, zbog čega ne može provoditi evropske norme, osim djelimično u Brčko distriktu.
Sve navedeno, upozorava Energetska zajednica, ostavlja BiH energetski izolovanom, bez funkcionalnog tržišta i sa sve većim ekonomskim posljedicama zbog udaljavanja od energetskog sistema Evropske unije, pišu Nezavisne