Andrićev lik i njegovo djelo
od rođenja do njegove smrti i kasnije prate brojne kontroverze.
U Muzeju Rodna kuća Ive Andrića u Travniku nalazi se izvod iz matične knjige
krštenih Crkve sv. Ivana Krstitelja u kojem je upisano da je 9. oktobra 1892.
godine rođen Ivan Andrić, sin Antuna Andrića i Katarine Pejić.
Kad su mu bile dvije godine, nakon smrti oca, majka je zbog izuzetnog
siromaštva bila prisiljena sina poslati na staranje u Višegrad kod rođaka Ane i
Ivana Matovšika. Andrić u Višegradu završava osnovnu školu, a zatim srednju
školu. Veliku gimnaziju (danas Prva gimnazija) završava u Sarajevu živeći s
majkom na Bistriku, u tipičnoj sarajevskoj mahali, da bi studij filozofije,
istorije i filologije završio u Zagrebu, Beču i Krakovu…
Doktorsku disertaciju odbranio je na Unverzitetu u Grazu. Tema njegove
disertacije je “Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske
vladavine”, napisana je na njemačkom jeziku, a sam Andrić za života nikad
nije dozvolio da se ona prevede te je prvi prijevod objavljen posthumno 1982.
godine.
U mladosti je pisao pjesme – “Eks ponto”, “Nemiri”,
“Lirika”.
Njegova najpoznatija djela su romani “Na Drini ćuprija”,
“Travnička hronika”, “Gospođica”, “Prokleta
avlija” i “Omer-paša Latas”.
Andrić je napisao i niz sjajnih pripovijedaka – “Nemirna godina”,
“Žeđ”, “Jelena, žena koje nema”, “Znakovi”,
“Kuća na osami”, putopisi i skice “Staze, lica, predeli” i
brojne druge.
Nobelovu nagradu za književnost dobio je 1961. godine.
Koristeći narodna predanja, legende, istorijsku faktografiju, ali i bogatstvo
mašte i osjećanja svijeta, Andrić je svojim djelima podigao monumentalnu
književnu građevinu.
Mnogi su mu zamjerali njegovu
diplomatsku karijeru u periodu između dva svjetska rata, kada je, između
ostalog, bio ambasador Kraljevine Jugoslavije u Berlinu.
Danas Andrića jedni označavaju kao “srpskog”, a drugi kao
“hrvatskog” pisca.
No, Ivo Andrić je pisac koji je najznačajniji dio svog književnog opusa posvetio
Bosni. Čak i počeci njegovog književnog rada vezani su za Bosnu, kada je 1911.
u časopisu “Bosanska vila” objavio prve pjesme i prevode stranih
pisaca.
Umro je 13. marta 1975.
godine u Beogradu, a dan nakon smrti je kremiran i sahranjen u Aleji velikana
na beogradskom Novom groblju. Andrićevi posmrtni ostaci su na nekoliko
sati bili izloženi u Skupštini Beograda, uz počasne straže umjetnika, studenata
i drugih.