“Trijumf ekstremne desnice”,
naslov je španskog lista “El Paj”. Britanski “Gardijan” upozorio je na
“previranja” koja nadolaze. Italijanska “Koreira dela sera” žali za pobjedom
“antiimigrantske krajnje desnice”, dok njemački “Frakfurter algemajne cajtung”
poziva tradicionalne političke partije “da se trgnu”.
Većina medija identifikovala je vezu
između pobjede Norberta Hofera i austrijskog odnosa prema evropskoj migrantskoj
krizi.
Evropski nacionalistički talas od zemlje do zemlje
– U
Austriji, evropske vlade vide odraz sopstvene budućnosti. Društvene tenzije
rastu – objavio je jedan list predvidejvši uspon evropske krajnje desnice.
Međutim, ovaj novinar nije govorio o
nedeljnim izborima u Austriji.
Piter Švarc,
novinar lista “Trotskyist”, napisao je ove redove prije 16 godina, u februaru
2000. kada je Partija slobode (FPOe) prvi put ušla u austrijski parlament.
U to vrijeme, partijski harizmatični
ali kontroverzni lider Jerg Hajder isprovocirao je domaću i stranu javnost
veličanjem Hitlerovog Vafen SS-a, snažim antiimigracionim stavovima i
evroskeptičnim pogledima.
Novinarka
Bi-Bi-Sija Katja Adler u to je vreme živela u Beču i izveštavala sa protesta
protiv Hajdera koji su okupljali desetine hiljada Austrijanaca. “Nikad više!”
uzvikivali su protestanti sa glavnog trga, istog mjesta gde je Hitler 1938.
slavio aneksiju Austrije.
Evropa je
bila zgrožena uključivanjem Partije slobode u parlament. Po prvi put u istoriji
Evropske unije, sve ostale članice uvele su sankcije jednoj od svojih.
Diplomatske veze sa Bečom su
zamrznute. Austrija je odbačena. Onda. Ali ne i sada…
Evropske
obrve su podignute, ali sem toga ne reaguje se mnogo.
Austrija
teško da je novitet ovih dana. Ekstremnodesničarske populističke grupacije viču
antiimigracione i evroskeptične parole širom dobrog dijela Starog kontinenta.
Čak dobijaju i priznanja biračkog tijela
u Italiji, Njemačkoj, Danskoj, Švedskoj, Grčkoj, Francuskoj, Holandiji…
Dakle, znači
li to da Evropa klizi u krajnju desnicu? Možda ipak nije sve tako crno…
Dosta tih
političkih partija postojalo je i uživalo određenu popularnost 2000. godine –
poput danske Narodne partije, italijanske Sjeverne lige i francuskog
Nacionalnog fronta.
Ipak, ono što se danas dosta
razlikuje jeste da su ultradesničarski populistički stavovi postali mejnstrim.
Društveno prihvatljivo
Taj,
trenutni toksični šok za evropsku javnost – nastao od trenutne migranstke krize
i ekonomske krize iz 2008. – doveo je i do krize čitave Unije.
Preispitivanje imigracije,
integracije, evra, EU i establišmenta, uz promovisanje čvrste doze
nacionalističkih osjećanja, sada je postalo potpuno društveno prihvatljivo.
I još nešto se širi Evropom
Nezadovoljstvo,
cinizam i otvoreno odbacivanje tradicionalnih političkih partija (kao i
poslovne i bankarske elite), od kojih su mnoge bile na vlasti u zapadnoj Evropi
na jedan ili drugi način još od Drugog svjetskog rata, postalo je takođe dio
svakodnevne politike.
Taj, krajnji
desničarski zanos, tjera birače da ili organizuju proteste ili se okrenu drugim
političkim utočištima – evropskim populistima.
Ipak, variraju od krajnje ljevice do
krajnje desnice…
Neonacistička
Zlatna zora u Grčkoj ne može biti stavljena u isti politički koš kao
antiestablišmenstki UKIP koji vodi kampanju za izlazak Britanije iz EU.
Ipak, spajanje svih ovih stranaka
kao dokaz rasta desnice u Evropi nije posve tačno.
I dalje ne
znamo da li će Hofer biti izabran za predsjednika nakon drugog kruga glasanja.
Francuski Nacionalni front često se saplitao na posljednjoj prepreci u predsjedničkim
i regionalnim izborima.
Mnogo tačnije od upozorenja da se
“obrati pažnja na marš desnice širom Evope” bilo bi ono da “mnogi Evropljani
zapinju u mjestu i pokušavaju da pronađu glas rješenja i razuma”.
U Austirji,
prvi put od II svjetskog rata nijedna od dvije centrističke partije u toj
zemlji nisu ostvarile dobre rezultate, niti su dospjele u drugi krug predsjedničke
trke.
Danska vlada oslanja se na podršku
nacionalističke Narodne partije i pri tom ima najoštrija pravila imigracije u
Evropi.
Lider
nacionalističke partije Finske je ministar spoljnih poslova, a vladi se
pridružio prošle godine.
U
Francuskoj, desničari iz Nacionalnog fronta osvojili su skoro sedam miliona
glasova na regionalnim izborima 2015. godine – najviše u istoriji partije.
Desničarska Jobik partija – treća po snazi u Mađarskoj –
organizuje patrole “Mađarske garde” u romskim naseljima širom zemlje.