Naučnci su otkrili novi, manje invazivan način praćenja takozvanih „vječnih hemikalija“ u divljini, a rezultati su pokazali da im čak ni magelanovi pingvini na udaljenoj patagonijskoj obali Argentine nisu uspjeli pobjeći.
Novo istraživanje, koje su sproveli Univerzitet Kalifornije u Dejvisu i Državni univerzitet Njujorka u Bafalu, otkrilo je da 90 odsto proučavanih pingvina u tijelu nosi tragove PFAS jedinjenja, što je izazvalo zabrinutost da su i novije, navodno sigurnije hemikalije, dovoljno postojane da se šire svijetom i ugrožavaju životinjski svijet, piše Euronews.
Šta su vječne hemikalije?
PFAS (per- i polifluoroalkilne supstance) predstavljaju grupu od više od 10.000 sintetičkih hemikalija koje su se proširile širom planete. Naučnici su ih pronašli na vrhu Mount Everesta, u ljudskoj krvi, pa čak i kod vrsta koje žive u dubokom moru uz obalu Novog Zelanda.
Ovim hemikalijama je za prirodnu razgradnju potrebno više od 1000 godina, zbog čega su dobile nadimak „vječne hemikalije“. Primarno se koriste kako bi svakodnevni predmeti bili otporni na vodu i masnoću, poput posuđa sa neprijanjajućim slojem, ambalaže za hranu i odjeće.
Međutim, sve je više dokaza koji ukazuju na to da je hronična izloženost PFAS supstancama povezana sa nizom ozbiljnih zdravstvenih problema kod ljudi, uključujući neke vrste raka, smanjenu plodnost i probleme sa imunološkim sistemom, dok su njihovi efekti na životinje još uvijek relativno nepoznati.
Pingvini kao toksikološki detektivi
Do sada su istraživači izloženost zagađivačima mogli pratiti samo uzimanjem uzoraka krvi ili perja. Međutim, naučnici sa UC Dejvisa osmislili su manje invazivnu metodu, pretvarajući pingvine u svojevrsne „mini toksikologe“.
Tim je tokom sezone parenja od 2022. do 2024. godine opremio 54 magelanova pingvina silikonskim narukvicama za noge. Ti pasivni uzorkivači bezbjedno upijaju hemikalije iz vode, vazduha i sa površina sa kojima su pingvini dolazili u kontakt.
Zabrinjavajući rezultati uprkos udaljenosti
Nakon prikupljanja, narukvice su poslate na testiranje na Univerzitet u Bafalu. Analiza je pokazala da je PFAS otkriven u više od 90 odsto uzoraka, uprkos izolovanoj lokaciji na kojoj pingvini žive. Testiranjem je utvrđena kombinacija starijih, naslijeđenih zagađivača, ali i novijih hemikalija koje su uvedene kao zamjena za postepeno ukinute PFAS supstance.
Globalna prijetnja i budućnost istraživanja
„Prisustvo GenX-a i drugih zamjenskih PFAS supstanci, hemikalija koje se inače povezuju sa obližnjim industrijskim izvorima, pokazuje da ti spojevi ne ostaju na lokalnom nivou, već dospijevaju i do najudaljenijih ekosistema“, istakla je glavna autorka studije Diana Aga.
„To izaziva ozbiljnu zabrinutost da su noviji PFAS spojevi, iako osmišljeni kao sigurnije alternative, i dalje dovoljno postojani da se šire svijetom i predstavljaju rizik za divlje životinje.“
Naučnici sada planiraju da prošire primjenu svojih „ekoloških detektiva“ postavljanjem uzorkivača na druge vrste. Sljedeći na redu za testiranje prisustva PFAS-a su kormorani, koji mogu zaroniti na dubine veće od 76 metara.
„Pretvaranjem pingvina u čuvare sopstvenog okruženja dobijamo moćan alat za ukazivanje na probleme važne za zdravlje divljih životinja, ali i šire – za očuvanje morskih vrsta i naših okeana“, zaključila je koautorka Marsela Uhart, piše Index.