Evropa bi se mogla suočiti sa ozbiljnim energetskim i ekonomskim potresom ukoliko dođe do zatvaranja strateškog moreuza Bab el-Mandeb, upozoravaju stručnjaci.
Nakon što je Iran već ograničio protok kroz Ormuski moreuz, sve su glasnija upozorenja da bi mogao biti blokiran i ovaj ključni prolaz, poznat kao „Vrata žalosti“, koji povezuje Crveno more sa Indijskim okeanom i predstavlja jednu od najvažnijih ruta za transport nafte i robe ka Evropi.
Prijetnja koja bi mogla poremetiti globalnu trgovinu
Savjetnik iranskog vrhovnog vođe upozorio je da bi saveznici Teherana mogli zatvoriti Bab el-Mandeb, čime bi se globalni tokovi energije i trgovine mogli poremetiti u vrlo kratkom roku.
Ovaj tjesnac ima ogroman značaj jer kroz njega prolazi veliki dio energenata iz Persijskog zaliva, ali i roba koja iz Azije ide prema Evropi. Njegovo zatvaranje primoralo bi brodove da plove oko Afrike, što bi značajno povećalo troškove i produžilo vrijeme transporta.
Koliki je stvarni rizik
U normalnim okolnostima, kroz Ormuski moreuz prolazi oko 20 odsto svjetske nafte i gasa. Ako bi uz to bio blokiran i Bab el-Mandeb, ukupno bi bilo ugroženo i do četvrtine globalnog snabdijevanja energijom.
Takav scenario ne bi značio trenutni kolaps sistema, ali bi izazvao ozbiljan šok na tržištu i mogao dovesti do poremećaja u snabdijevanju, naročito u Evropi, koja zavisi od stabilnih energetskih tokova.
Huti i kontrola ključne rute
Dodatnu neizvjesnost unosi činjenica da ovaj prolaz u velikoj mjeri kontrolišu Huti iz Jemena, koji imaju podršku Irana.
Ova grupa je već ranije pokazala da može ugroziti plovidbu napadima na brodove. Stručnjaci upozoravaju da bi i nekoliko incidenata bilo dovoljno da brodarske kompanije obustave prolaz kroz Crveno more.
Scenario iz noćne more za Evropu
Analitičari upozoravaju da bi istovremeno ograničenje prolaza kroz dva ključna moreuza moglo ozbiljno pogoditi evropsku ekonomiju.
„Ako dođe do paralelnog poremećaja u Ormuskom tjesnacu i Bab el-Mandebu, trgovina prema Evropi mogla bi biti ozbiljno ugrožena“, upozoravaju stručnjaci.
U takvom scenariju, Evropa bi se mogla naći na ivici energetskog kolapsa pojedinih sektora, posebno industrije i transporta.
Posljedice bi osjetili svi
Moguće posljedice uključuju:
rast cijena goriva i energije
poskupljenje hrane i proizvoda
poremećaje u industriji
jačanje inflacije
Energetska kriza ne bi ostala ograničena samo na Evropu, već bi imala globalne posljedice.
Evropa nema mnogo prostora za grešku
Iako evropske zemlje imaju alternativne izvore energije, stručnjaci upozoravaju da oni možda neće biti dovoljni u slučaju dugotrajnog poremećaja.
Poseban problem predstavlja konkurencija iz Azije, koja već sada preuzima dio dostupnih energetskih resursa, nudeći više cijene.
„Nije kao da postoji bezbjednosna rezerva. Evropa bi mogla osjetiti posljedice već u narednim sedmicama“, upozoravaju analitičari.
Svijet na ivici nove krize
Iako se još ne zna hoće li doći do potpunog zatvaranja Bab el-Mandeba, sama mogućnost takvog scenarija već izaziva zabrinutost.
Ono što je jasno jeste da bi blokada ovog strateškog prolaza, uz već postojeće tenzije, mogla dodatno destabilizovati globalno tržište i dovesti Evropu u izuzetno težak položaj.
U najgorem slučaju, upozoravaju stručnjaci, posljedice bi mogle biti toliko ozbiljne da bi pojedini sektori zaista došli na ivicu kolapsa, prenosi Dnevno.hr.