Nakon potvrde da je Nicolás Maduro zarobljen i izmješten iz Venecuele, svjetska javnost ponovo se fokusirala na politički put i biografiju čovjeka koji je više od decenije simbol autoritarne vlasti, ekonomske propasti i duboke društvene krize u toj južnoameričkoj zemlji.
Od autobusa do predsjedničke palate
Nicolás Maduro je na čelu Venecuele od 2013. godine, kada je preuzeo vlast nakon smrti svog političkog mentora Huga Cháveza, karizmatičnog ljevičarskog lidera i tvorca takozvane Bolivarske revolucije.
Prije ulaska u visoku politiku, Maduro je radio kao vozač autobusa, a potom se afirmisao kao sindikalni vođa. Njegov politički uspon započinje kroz blisku saradnju s Chávezom, koji ga imenuje za ministra spoljnih poslova, a zatim i za potpredsjednika države, čime ga praktično pozicionira kao svog nasljednika.
Zašto je izgubio podršku naroda?
Za razliku od Cháveza, Maduro nikada nije uspio da izgradi široku narodnu podršku. Tokom njegove vladavine, Venecuela je doživjela težak ekonomski kolaps, izazvan kombinacijom lošeg upravljanja, prevelike zavisnosti od nafte i rigidnih državnih kontrola.
Ključni razlozi drastičnog pada životnog standarda uključuju:
- Ekonomski slom – Pad cijena nafte tokom 2010-ih doveo je do naglog smanjenja državnih prihoda, čime je uvoz hrane i lijekova postao gotovo nemoguć.
- Hiperinflaciju – Nekontrolisano štampanje novca potpuno je obezvrijedilo domaću valutu.
- Političku represiju – Masovni protesti gušeni su silom, a Madurova vlast optužena je za sistematsko kršenje ljudskih prava.
- Sporne izbore – Opozicija i međunarodna zajednica optuživali su režim za namještanje predsjedničkih izbora 2018. i 2024. godine.
- Masovni egzodus – Više od osam miliona građana, odnosno više od četvrtine stanovništva, napustilo je Venecuelu.
Otvoreni sukob sa Sjedinjenim Američkim Državama
Maduro je nastavio ideološki kurs Bolivarske revolucije, koja otvoreno odbacuje američki kapitalizam i uticaj SAD-a, koje Karakas decenijama naziva imperijalističkom silom.
S druge strane, Sjedinjene Američke Države osporavale su Madurov legitimitet, pozivajući se na izborne manipulacije i političku represiju, te su priznavale opozicione lidere kao legitimne predsjednike Venecuele.
Posebno su se odnosi pogoršali tokom administracije Donalda Trumpa, koja je Madura optuživala za:
- nesaradnju u borbi protiv trgovine drogom,
- tolerisanje kriminalnih i paravojnih grupa,
- odgovornost za masovni priliv venecuelanskih migranata u SAD,
- kao i za „krađu američke nafte“ kroz nacionalizaciju naftne industrije.
Trump je u više navrata tvrdio i da je Maduro direktno povezan s narkokartelima, što je venecuelanski predsjednik odlučno negirao.
Kraj jedne ere?
Zarobljavanje i izmještanje Nicolása Madura predstavlja najveći politički potres u Venecueli u posljednjih 25 godina, a njegovi dugogodišnji protivnici ovaj trenutak vide kao mogući kraj autoritarnog sistema započetog još u vrijeme Huga Cháveza.
Kako će se situacija dalje razvijati i ko će preuzeti kontrolu nad zemljom, ostaje da se vidi u danima koji slijede.