Više javno tužilaštvo u Beogradu saopštilo je da tokom velikog protesta 15. marta 2025. godine u Beogradu nije korišten tzv. „zvučni top“, odnosno akustični uređaj tipa LRAD. Tužilaštvo je istovremeno najavilo da će ispitati ko je, prema prikupljenim dokazima, namjerno širio tvrdnje o upotrebi tog uređaja i ko je eventualno mijenjao audio i video snimke sa događaja.
Prema detaljnoj analizi koju je objavilo Više javno tužilaštvo u Beogradu, panično povlačenje građana tokom petnaestominutne tišine nije izazvala upotreba akustičnog uređaja, već lančana reakcija koja je počela nakon što su redari aktivirali protokol za povlačenje.
Tužilaštvo navodi da je ključni trenutak nastupio na raskrsnici ulica Dragoslava Jovanovića i Kralja Milana, kada su redari, nakon što su dobili informaciju o povlačenju, skinuli prsluke i počeli da se udaljavaju prema fasadama zgrada.
Građani su, prema toj verziji događaja, vidjevši redare kako trče i sklanjaju se, počeli da bježe u dva pravca – prema Terazijama i Slaviji.
Lančana reakcija potom se proširila duž Ulice kralja Milana i, kako tvrdi tužilaštvo, trajala ukupno 32 sekunde.
Šta je pokazala analiza snimaka?
Jedan od ključnih dijelova istrage odnosio se na veliki broj video-snimaka na kojima se čuje neobičan zvuk, opisan kao „huk“.
Tužilaštvo tvrdi da takvi snimci nisu autentični u izvornom obliku.
U analizi se navodi da su pregledani brojni snimci nastali na istom mjestu i u isto vrijeme, ali da se na velikom broju njih ne čuje nikakav neuobičajen zvuk, već samo pištaljke, trube, komešanje i uzvici okupljenih građana.
Posebno je analiziran snimak koji je objavio korisnik Stefan Radić, odnosno „Radio Puls Grocka“. Tužilaštvo navodi da je taj snimak ocijenjen kao originalan, dok su drugi snimci na kojima se čuje karakterističan „huk“ navodno naknadno obrađeni.
U analizi je korišten i softver „Sonic Visualiser“ za poređenje audio-zapisa.
Tužilaštvo navodi da je analizirano ukupno 58 audio i video zapisa koje su dostavili Komitet pravnika za ljudska prava „Yucom“, Beogradski centar za ljudska prava, „FemPlatz“, A11 inicijativa za ekonomska i socijalna prava, „Crta“ i Građanska inicijativa, kao i četiri snimka koje je dostavila Stranka slobode i pravde.
Prema navodima tužilaštva, ni na tim snimcima nije registrovan intenzivan i neuobičajen zvuk koji bi ukazivao na upotrebu akustičnog uređaja.
Tužilaštvo: Nema dokaza da je korišten LRAD
U zaključku analize navodi se da 15. marta 2025. godine ni u Ulici kralja Milana, niti na drugim lokacijama na kojima je održan protest, nije korišten LRAD niti bilo koje drugo sredstvo sličnih karakteristika.
Tužilaštvo se pozvalo i na izjašnjenja BIA, Ministarstva odbrane, kao i MUP-a Republike Srpske, prema kojima njihove jedinice tog dana nisu koristile takav uređaj.
Kao dodatnu potvrdu navode se i analiza Vojnotehničkog instituta Ministarstva odbrane od 17. marta 2025. godine, kao i ranije saopštenje proizvođača LRAD uređaja, kompanije Genasys.
U analizi se pominje i Republički seizmološki zavod, koji je saopštio da 15. marta u Ulici kralja Milana nisu registrovane oscilacije tla koje bi bile posljedica zemljotresa.
Šta je sa građanima koji su prijavili zdravstvene tegobe?
Jedan od ključnih argumenata tužilaštva jeste i broj građana koji su nakon protesta prijavili zdravstvene probleme.
Od više desetina hiljada učesnika skupa, na pozive tužilaštva i policije odazvalo se 151 lice, dok je 113 osoba dostavilo ljekarsku dokumentaciju.
Tužilaštvo navodi da dostavljeni medicinski nalazi ne potvrđuju da su tegobe bile posljedica djelovanja „zvučnog topa“.
U analizi se navodi i da nijedan redar ili policijski službenik koji je obezbjeđivao skup nije nakon protesta prijavio zdravstvene tegobe koje bi se mogle povezati sa djelovanjem takvog uređaja.
Tužilaštvo se osvrnulo i na ranije tvrdnje pojedinih organizacija da im se zbog navodnih posljedica „zvučnog topa“ javilo između 3.000 i 4.000 ljudi. Prema saopštenju, kada je zatražen spisak tih osoba, dostavljena su imena 34 lica.
Poseban dio istrage odnosi se na Aleksandra Radića
Više javno tužilaštvo navodi da je vještačenjem telefona Aleksandra Radića, koji je u javnosti predstavljen kao vojni analitičar, došlo do podataka o načinu na koji se informacija o navodnom „zvučnom topu“ širila u javnosti.
Tužilaštvo tvrdi da je iz komunikacije zaključilo kako je Radić govorio o sprovođenju „PSY OPS“, odnosno psiholoških operacija.
Prema navodima iz analize, u komunikaciji se pominju različite mogućnosti – „zvučni top“, infrazvuk ili „Vorteks“, uz poruku da se „stavi koji god uređaj“.
Tužilaštvo to tumači kao pokazatelj da cilj nije bio utvrđivanje stvarnog uređaja, već izazivanje panike i širenje određene informacije u javnosti.
Nema krivičnog postupka zbog upotrebe „zvučnog topa“
Na osnovu do sada prikupljenih dokaza, tužilaštvo je zaključilo da nema mjesta pokretanju krivičnog postupka protiv bilo kog lica zbog navodne upotrebe „zvučnog topa“, jer, kako navode, nije utvrđeno da je takav uređaj korišten.
Međutim, time slučaj za tužilaštvo nije završen.
Naprotiv, najavljeno je dalje postupanje zbog sumnje da su pojedinci namjerno širili neistinite informacije, kao i da su određeni audio i video snimci naknadno mijenjani kako bi se stvorio utisak da je tokom protesta korišten uređaj koji proizvodi snažan zvuk.
Tužilaštvo je saopštilo da će preduzeti mjere radi identifikacije i krivičnog gonjenja osoba za koje se utvrdi da su namjerno uzrokovale ili doprinijele širenju takvih informacija.
Time bi se fokus slučaja, gotovo godinu i po nakon protesta, mogao prebaciti sa pitanja da li je „zvučni top“ korišten na pitanje ko je, kako i sa kojim ciljem u javnosti proširio tvrdnju da jeste.